{"id":7073,"date":"2016-04-02T16:05:35","date_gmt":"2016-04-02T16:05:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.universe.expert\/?p=7073"},"modified":"2016-04-20T19:20:12","modified_gmt":"2016-04-20T19:20:12","slug":"wojna-domowa-w-syrii-11","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.universe.expert\/?p=7073","title":{"rendered":"Wojna domowa w Syrii ’11"},"content":{"rendered":"

\"pobrane<\/a><\/b>Wojna domowa w Syrii<\/b> \u2013 trwaj\u0105ca od 2011 wojna domowa<\/a> mi\u0119dzy si\u0142ami wiernymi prezydentowi Baszszarowi al-Asadowi<\/a> a zbrojn\u0105 opozycj\u0105.<\/p>\n

W 2011 w Syrii rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 antyrz\u0105dowe powstanie. Jego przyczyn\u0105 by\u0142y dziesi\u0119cioletnie autorytarne rz\u0105dy Baszszara al-Asada<\/a>, syna syryjskiego dyktatora Hafiza al-Asada<\/a>, kt\u00f3ry by\u0142 u w\u0142adzy przez 30 lat. Inspiracj\u0105 dla Syryjczyk\u00f3w do protest\u00f3w, a nast\u0119pnie zbrojnego wyst\u0105pienia by\u0142y udane rewolucje<\/a> w Tunezji<\/a>, Egipcie<\/a> oraz wojna domowa w Libii<\/a>.<\/p>\n

Pierwsze protesty na fali tunezyjskiej rewolucji mia\u0142y miejsce 26 stycznia 2011. Powstanie wybuch\u0142o 15 marca 2011, kiedy odby\u0142y si\u0119 wielotysi\u0119czne demonstracje w r\u00f3\u017cnych syryjskich miastach. W reakcji na demonstracje w\u0142adze syryjskie nakaza\u0142y si\u0142om bezpiecze\u0144stwa krwawo t\u0142umi\u0107 powstanie, w wyniku czego gin\u0119\u0142y setki cywil\u00f3w w ca\u0142ym kraju. W miastach ruchowi oporu odci\u0119to dost\u0119p do wody oraz elektryczno\u015bci. Ponadto si\u0142y bezpiecze\u0144stwa konfiskowa\u0142y dobra cywilne oraz \u017cywno\u015b\u0107.<\/p>\n

W wyniku coraz wi\u0119kszego niezadowolenia spo\u0142ecznego 29 marca 2011 syryjski rz\u0105d z premierem Muhammadem Nad\u017cim al-Utrim<\/a> poda\u0142 si\u0119 do dymisji. Adil Safar<\/a> zast\u0105pi\u0142 premiera al-Utriego i zosta\u0142 zaprzysi\u0119\u017cony na stanowisko 14 kwietnia 2011.
\n21 kwietnia 2011 zniesiono stan wyj\u0105tkowy, wprowadzony w Syrii w 1963, po zamachu stanu<\/a> przeprowadzonym przez parti\u0119 Baas<\/a>.<\/p>\n

25 kwietnia 2011 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nowa faza konfliktu. Do pacyfikacji powstania wykorzystano armi\u0119 narodow\u0105. T\u0142umienie demonstracji rz\u0105d argumentowa\u0142 walk\u0105 z ruchem islamistycznym. Do walki z powsta\u0144cami wojsko wys\u0142a\u0142o czo\u0142gi oraz snajper\u00f3w. Armia zaatakowa\u0142a Dar\u0119<\/a> orazDamaszek<\/a>. 6 maja 2011 armia zaatakowa\u0142a Hims<\/a>, a dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 tygodniowe obl\u0119\u017cenie Banijas<\/a>. W czerwcu spacyfikowanoHam\u0119<\/a> oraz D\u017cisr asz-Szughur<\/a>. Toczono tak\u017ce operacje przy granicy z Turcj\u0105.<\/p>\n

29 lipca 2011 siedmiu zbuntowanych oficer\u00f3w armii narodowej powo\u0142a\u0142o Woln\u0105 Armi\u0119 Syrii (WAS). Od tego momentu dezerteruj\u0105cy \u017co\u0142nierze z armii Baszara al-Asada, byli zrzeszani wok\u00f3\u0142 formacji opozycyjnej, kt\u00f3rej dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 Rijad al-Asad<\/a>. 31 lipca 2011 narodowe si\u0142y bezpiecze\u0144stwa dokona\u0142y masakry w Hamie, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o ponad 100 os\u00f3b. W sierpniu armia krwawo spacyfikowa\u0142a powstanie w Dajr az-Zaur<\/a> iLatakii<\/a>. Ponadto toczono walki przy granicy z Irakiem.<\/p>\n

Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa stanowczo pot\u0119pia\u0142a pacyfikacj\u0119 powstania, jednak wstrzymywa\u0142a si\u0119 od jakichkolwiek dzia\u0142a\u0144. Odrzucono ewentualno\u015b\u0107 operacji militarnej, kt\u00f3r\u0105 podj\u0119to w Libii<\/a>. Nie przyj\u0119to te\u017c \u017cadnej rezolucji Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ, gdy\u017c wetowa\u0142y je Rosja oraz Chiny. 26 sierpnia 2011 grupa 115 opozycjonist\u00f3w powo\u0142a\u0142a w Stambule Syryjsk\u0105 Rad\u0119 Narodow\u0105. Rada mia\u0142a koordynowa\u0107 op\u00f3r przeciwko re\u017cimowi.<\/p>\n

We wrze\u015bniu 2011 armia syryjska ponownie wjecha\u0142a do Hims oraz zaatakowa\u0142a Ar-Rastan. 26 pa\u017adziernika 2011 podj\u0119to rokowania polityczne, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142y si\u0119 fiaskiem. 30 pa\u017adziernika 2011 delegacja dyplomat\u00f3w z Ligi Pa\u0144stw Arabskich przed\u0142o\u017cy\u0142a syryjskiemu ministrowi spraw zagranicznych plan, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142 natychmiastowe zako\u0144czenie przemocy. Syria w ca\u0142o\u015bci zaaprobowa\u0142a pokojowy plan Ligi.<\/p>\n

Jednak na pocz\u0105tku listopada 2011 dosz\u0142o do ponownej pacyfikacji Hims. W wyniku tego 12 listopada 2011 Liga Pa\u0144stw Arabskich<\/a> podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o zawieszeniu Syrii w prawach tej organizacji. Ponadto organizacja ta postawi\u0142a ultimatum re\u017cimowi i za\u017c\u0105da\u0142a zako\u0144czenie polityki represji, jednak rz\u0105d nie ugi\u0105\u0142 si\u0119 pod tymi \u017c\u0105daniami. W tym czasie organizowa\u0142a si\u0119 Wolna Armia Syrii, kt\u00f3ra podj\u0119\u0142a pierwsze ataki na si\u0142y re\u017cimowe.<\/p>\n

W grudniu 2011 odpowiadaj\u0105c na ataki rebeliant\u00f3w, armia rz\u0105dowa przeprowadzi\u0142a operacj\u0119 w Idlib<\/a> oraz Hims. 26 grudnia 2011 do Syrii za zgod\u0105 rz\u0105du wjechali mi\u0119dzynarodowi obserwatorzy Ligi Pa\u0144stw Arabskich pod dow\u00f3dztwem suda\u0144skiego genera\u0142a Mustafy Dabiego. Misja, kt\u00f3rej celem by\u0142o za\u017cegnanie zaogniaj\u0105cego si\u0119 konfliktu, nie spe\u0142ni\u0142a swoich priorytetowych cel\u00f3w. Mimo obecno\u015bci obserwator\u00f3w, si\u0142y re\u017cimowe nie wycofa\u0142y si\u0119 z miast i nie zaniecha\u0142y atak\u00f3w na opozycjonist\u00f3w. W czasie obecno\u015bci obserwator\u00f3w LPA w kraju, lojali\u015bci przeprowadzili szeroko zakrojon\u0105 operacj\u0119 militarn\u0105 w Damaszku. Wobec niepowodzenia misji i eskalacji przemocy w Syrii misja obserwator\u00f3w zosta\u0142a zawieszona przez LPA 28 stycznia 2012.<\/p>\n

3 lutego 2012 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszy szturm na miasto Hims<\/a>. Armia atakowa\u0142a rakietami, pociskami mo\u017adzierzowymi oraz czo\u0142gowymi dzielnice mieszkalne, w wyniku czego \u015bmier\u0107 ponios\u0142o kilkaset cywil\u00f3w. Wydarzenia te wzbudzi\u0142y oburzenie opinii mi\u0119dzynarodowej, jednak z powodu ponownego weta Rosji i Chin na forum Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ nie zosta\u0142a przyj\u0119ta rezolucja pot\u0119piaj\u0105ca re\u017cim Asada. Baba Amro zosta\u0142a zdobyta po ci\u0119\u017ckich walkach 1 marca 2012. Przez d\u0142ugi czas blokowano organizacjom humanitarnym dost\u0119p do rannych cywil\u00f3w. Nast\u0119pnie Asad przerzuci\u0142 swoje wojska w rejon Idlib. Miasto to zosta\u0142o zaj\u0119te 13 marca 2012.<\/p>\n

21 marca 2012 RB ONZ przyj\u0119\u0142a sze\u015bciopunktowy plan pokojowy projektuKofiego Annana<\/a>, maj\u0105cy na celu zako\u0144czenie konfliktu. W wyniku mediacji wys\u0142annika ONZ plan ten popar\u0142 Baszar al-Asad oraz arena mi\u0119dzynarodowa \u0142\u0105cznie z Rosj\u0105 i Chinami, blokuj\u0105cy do tej pory wysi\u0142ki na rzecz pokoju. Na prze\u0142omie marca i kwietnia 2012 armia krwawo pacyfikowa\u0142a obszary oporu na terenie ca\u0142ego kraju. Mimo tego Baszar al-Asad zgodzi\u0142 si\u0119 na 10 kwietnia 2012 w ramach planu Annana zawiesi\u0107 bro\u0144.<\/p>\n

Oficjalnie zawieszenie broni wesz\u0142o w \u017cycie 12 kwietnia 2012. Jednak\u017ce de facto rozejm nie by\u0142 respektowany przez si\u0142y rz\u0105dowe, a w efekcie tak\u017ce przez rebeliant\u00f3w. Ponadto re\u017cim nie wype\u0142ni\u0142 \u017cadnego z sze\u015bciu punkt\u00f3w planu Annana<\/a>. W ramach tego planu wys\u0142ano do Syrii obserwator\u00f3w tworz\u0105cych misj\u0119 UNSMIS. Jednak\u017ce liczba 300 obserwator\u00f3w w szczytowym momencie okaza\u0142a si\u0119 niewystarczaj\u0105ca, by sprawnie monitorowa\u0107 sytuacj\u0119 w Syrii. Z czasem re\u017cim dopuszcza\u0142 si\u0119 coraz wi\u0119kszych pogwa\u0142ce\u0144 rozejmu, czego punktem kulminacyjny by\u0142amasakra w Huli<\/a> z 25 maja 2012.<\/p>\n

Wobec nieskuteczno\u015bci zabieg\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, opozycja og\u0142osi\u0142a 4 czerwca 2012 fiasko planu Annana, odrzucaj\u0105c postanowienia rozejmowe i za\u017c\u0105da\u0142a og\u0142oszenia tego samego przez ONZ. W zwi\u0105zku z tym na pocz\u0105tku czerwca 2012 rebelianci rozpocz\u0119li akcje odwetowe i szeroko zakrojone operacje w kilku regionach kraju. W odpowiedzi na dzia\u0142ania partyzanckie bojownik\u00f3w, 6 czerwca 2012 alawici dopu\u015bcili si\u0119 kolejnej masakry, tym razem pod Ham\u0105. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej Kofi Annan przyzna\u0142, i\u017c jego plan nie odni\u00f3s\u0142 zamierzanych skutk\u00f3w, a now\u0105 propozycj\u0105 rozwi\u0105zaniem radykalizuj\u0105cego si\u0119 konfliktu by\u0142o powo\u0142anie grupy kontaktowej z cz\u0142onkami RB ONZ i licz\u0105cymi si\u0119 krajami arabskimi na czele. Mia\u0142o to wed\u0142ug Annana nie dopu\u015bci\u0107 do kolejnych masakr w Syrii.<\/p>\n

Jednak w Syrii dosz\u0142o do eskalacji przemocy do tego stopnia, i\u017c 16 czerwca 2012 zawieszono misj\u0119 obserwacyjn\u0105 ONZ. Powo\u0142ana grupa kontaktowa uchwali\u0142a na konferencji genewskiej<\/a> z 30 czerwca 2012 zasady transformacyjne po zako\u0144czeniu konfliktu, jednak nadal nie by\u0142o wiadomo jak go rozwi\u0105za\u0107. Doprowadzi\u0142o to do kolejnej masakry<\/a> pod Hama, gdzie 12 lipca 2012 si\u0142y rz\u0105dowe wraz z alawick\u0105 milicj\u0105 szabiha<\/a>zabi\u0142y 150 os\u00f3b.<\/p>\n

Po tej masakrze do ofensywy przyst\u0105pili rebelianci, co by\u0142o wst\u0119pem do letnich kampanii wojennych. 15 lipca 2012 podj\u0119li szturm na Damaszek<\/a>. Jednak\u017ce wojsko przyst\u0105pi\u0142o do kontrofensywy i w ci\u0105gu tygodnia odbi\u0142y kolejne dzielnice. W czasie walk, 18 lipca 2012 bojownicy przeprowadzili zamach na siedzib\u0119 bezpiecze\u0144stwa narodowego, w kt\u00f3rego czasie zgin\u0119li g\u0142\u00f3wni krajowi politycy. Mimo nasilenia spirali przemocy 19 lipca 2012 dosz\u0142o do trzeciego weta w RB ONZ. 20 lipca 2012 rebelianci zaatakowali Aleppo, jednak\u017ce tamtejsza bitwa<\/a> by\u0142a bardziej wyr\u00f3wnana i zaciek\u0142a.<\/p>\n

W sierpniu 2012 rebelianci znowu podj\u0119li ataki na stolic\u0119, w zwi\u0105zku z tym armia przyst\u0105pi\u0142a do pacyfikacji pobliskich miast kontrolowanych przez opozycjonist\u00f3w. W ten spos\u00f3b dosz\u0142o do masakry w Darajji<\/a>, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o blisko 400 os\u00f3b. G\u0142\u00f3wne operacje stolicy w prowincji damasce\u0144skiej trwa\u0142y do ko\u0144ca wrze\u015bnia 2012 i zako\u0144czy\u0142y si\u0119 wyeliminowaniem g\u0142\u00f3wnych grup rebelianckich. Mimo tego partyzanci wykazywali si\u0119 aktywno\u015bci\u0105, jednak rozbici nie byli ju\u017c w stanie podj\u0105\u0107 ataku na Damaszek. Nieustannie od lipca 2012 trwa\u0142a najwi\u0119ksza bitwa tej wojny \u2013 batalia o Aleppo. Starcia ze zmiennym szcz\u0119\u015bciem toczono w r\u00f3\u017cnych sektorach miasta. W r\u0119kach powsta\u0144c\u00f3w znajdowa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie biedniejsze dzielnice miasta (w pa\u017adzierniku 2012 by\u0142o to 25-30% powierzchni miasta).<\/p>\n

W trakcie wojny domowej w Syrii wykszta\u0142ci\u0142o si\u0119 pi\u0119\u0107 front\u00f3w: po\u0142udniowy (Mahafaza As-Suwajda<\/a>, Muhafaza Dara<\/a>, Muhafaza Al-Kunajtira<\/a>,Muhafaza Damaszek<\/a>), front Hims<\/a>, centralny (Muhafaza Hama<\/a>, Muhafaza Tarus<\/a>, Muhafaza Latakia<\/a>), p\u00f3\u0142nocny (Muhafaza Idlib<\/a>, Muhafaza Aleppo<\/a>), wschodni (Muhafaza Ar-Rakka<\/a>, Muhafaza Al-Hasaka<\/a>, Muhafaza Dajr az-Zaur<\/a>).<\/p>\n

Na pocz\u0105tku pa\u017adziernika 2012 na granicy turecko-syryjskiej dosz\u0142o do powa\u017cnego kryzysu. Z powodu walk przygranicznych pomi\u0119dzy stronami konfliktu, pociski spada\u0142y na tureck\u0105 stron\u0119, powoduj\u0105c straty. Spotka\u0142o si\u0119 to z pot\u0119pieniem przez Zach\u00f3d oraz odwetem ze strony tureckiej, kt\u00f3ra ostrzela\u0142a syryjskie obszary. Konfrontacje wykorzystali rebelianci, kt\u00f3rzy zacz\u0119li w prowincji Idlib strategiczn\u0105 operacj\u0119, polegaj\u0105c\u0105 na odci\u0119ciu szlaku transportowego mi\u0119dzy Damaszkiem i Aleppo, z kt\u00f3rego korzysta\u0142a armia syryjska. W zwi\u0105zku z tym bojownicy 9 pa\u017adziernika 2012 zaj\u0119li miasto Maarrat an-Numan<\/a>.<\/p>\n

Z inicjatywy mediatora ONZ Lakhdara Brahimiego<\/a> 26 pa\u017adziernika 2012 obie strony przysta\u0142y na wprowadzenie czterodniowego rozejmu na czas \u015bwi\u0119ta Id al-Adha<\/a>. Jednak kolejna pr\u00f3ba przerwania konfliktu za pomoc\u0105 rozejmu okaza\u0142a si\u0119 pora\u017ck\u0105, gdy\u017c obie strony nadal prowadzi\u0142y dzia\u0142ania militarne. Po fiasku planu Brahimiego w wyniku walk na froncie damasce\u0144skim, dosz\u0142o do granicznej konfrontacji syryjsko-izraelskiej, jednak po kilku dniach zosta\u0142a za\u017cegnana tak jak miesi\u0105c wcze\u015bniej na granicy syryjsko-tureckiej.<\/p>\n

Tymczasem w Aleppo rebelianci nadal prowadzili ofensyw\u0119, a od drugiej po\u0142owy listopada 2012 opozycjoni\u015bci na frocie p\u00f3\u0142nocnym oraz wschodnim atakowali z powodzeniem bazy wojska syryjskiego. Dzi\u0119ki temu rebelianci zbroili si\u0119 poprzez wykradanie broni z syryjskich magazyn\u00f3w. Wobec wzrastaj\u0105cej przewagi rebeliant\u00f3w na frontach po raz kolejny pojawi\u0142a si\u0119 gro\u017aba u\u017cycia broni chemicznej przez syryjski re\u017cim. W\u0142adze jednak zapowiedzia\u0142y, \u017ce broni nie u\u017cyj\u0105, chyba \u017ce nast\u0105pi interwencja podmiotu zewn\u0119trznego. Dopuszczano si\u0119 za to kolejnych masakr.<\/p>\n

11 grudnia 2012 w wiosce Akrab pod Ham\u0105, alawickie milicja i wojsko w czasie walk z rebeliantami u\u017cy\u0142o cywil\u00f3w jako \u017cywe tarcze, po czym dokonano na nich masakry<\/a>. Zabito w\u00f3wczas 150 os\u00f3b. W odpowiedzi rebelianci 16 grudnia 2012 podj\u0119liofensyw\u0119<\/a> w muhafazie<\/a> Hama. W zaj\u0119tej przez opozycjonist\u00f3w miejscowo\u015bci Halfaja, 23 grudnia 2012 lotnictwo zbombardowa\u0142o cywil\u00f3w oczekuj\u0105cych w kolejce na chleb. \u015amier\u0107 ponios\u0142o 94 osoby.<\/p>\n

Pod koniec pierwszej po\u0142owy stycznia 2013 walki na g\u0142\u00f3wnych frontach zosta\u0142y przerwane ze wzgl\u0119du niekorzystnej pogody i opad\u00f3w \u015bniegu, kt\u00f3re w Syrii s\u0105 zjawiskiem rzadkim. Wcze\u015bniej, bo 11 stycznia 2013 si\u0142y opozycyjne zaj\u0119\u0142y znajduj\u0105ce si\u0119 na p\u00f3\u0142nocy kraju najwi\u0119ksze lotnisko wojskowe Taftanaz. 15 stycznia 2013 w wiosce Howajsa w pobli\u017cu Hims<\/a>, znaleziono 150 cia\u0142 ofiar masowych egzekucji. 29 stycznia 2013 w rzece Kuwejk w Aleppo znaleziono cia\u0142a 108 m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn i ch\u0142opc\u00f3w. Osoby ubrane w mundury polowe i cywilne ubrania zosta\u0142y zabite strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy. Obie strony konfliktu wzajemnie oskar\u017caj\u0105 si\u0119 o dokonanie masakry.<\/p>\n

Po ustaniu mroz\u00f3w i niekorzystnych warunk\u00f3w atmosferycznych rebelianci wznowili natarcia na g\u0142\u00f3wne bazy wojskowe. Pod najwi\u0119kszym naporem pozostawa\u0142y baza lotnicz\u0105 Al-Najrab, lotnisko wojskowe Menneg i baza \u015bmig\u0142owc\u00f3w Al-Kuires w Aleppo. W nocy z 29 na 30 stycznia 2013 izraelskie lotnictwo dokona\u0142o bezprecedensowych nalot\u00f3w na syryjski o\u015brodek badawczy D\u017camraji. Istnia\u0142y podejrzenia, i\u017c re\u017cim przechowywa\u0142 tam bro\u0144 chemiczn\u0105.<\/p>\n

W lutym 2013 rebelianci podj\u0119li kolejn\u0105 ofensyw\u0119 w Damaszku. Celem opozycjonist\u00f3w by\u0142o zaj\u0119cie centrum miasta i pa\u0142acu prezydenckiego. Ataki by\u0142y odpierane przez si\u0142y re\u017cimowe, a operacja pod kryptonimem Armagedon przesz\u0142a ponownie w faz\u0119 walk partyzanckich. 20 lutego 2013 syryjska opozycja zawar\u0142a porozumienie z Kurdami na p\u00f3\u0142nocy kraju. Tym samym zako\u0144czy\u0142y si\u0119 starcia mi\u0119dzy stronami d\u0105\u017c\u0105cymi do obalenia re\u017cimu Asada. Koniec lutego 2013 charakteryzowa\u0142 si\u0119 wzmo\u017con\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 grup ekstremistycznych. W odwecie re\u017cim nasili\u0142 wykorzystywanie bomb kasetowych oraz pocisk\u00f3w o dalekim zasi\u0119gu typu Scud. Obie strony dopuszcza\u0142y si\u0119 masakr i porwa\u0144.<\/p>\n

W dniach 2-6 marca 2013 odby\u0142a si\u0119 zwyci\u0119ska dla bojownik\u00f3w bitwa o Ar-Rakk\u0119. Dzi\u0119ki temu muhafaza o tej samej nazwie zosta\u0142a w\u0142\u0105czona pod ziemie administrowane przez opozycjonist\u00f3w. 19 marca 2013 podczas ataku w Aleppo u\u017cyto prawdopodobnie broni chemicznej. Obie strony konfliktu obarcza\u0142y si\u0119 nawzajem odpowiedzialno\u015bci\u0105 za atak i poprosi\u0142y spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 o przeprowadzenie \u015bledztwa. Na prze\u0142omie marca i kwietnia 2013 rebelianci i islami\u015bci przej\u0119li kontrol\u0119 nad miastem Dael i bazami wojskowymi w muhafazie Dara. 10 kwietnia przyw\u00f3dca Frontu Obrony Ludno\u015bci Lewantu Abu Mohamed al-Golani, przyrzek\u0142 lojalno\u015b\u0107 Ajmanowi az-Zawahiriemu<\/a>, liderowi Al-Kaidy.<\/p>\n

Po deklaracji Golaniego, na frontach inicjatyw\u0119 zacz\u0119\u0142o przejmowa\u0107 wojsko narodowe, kt\u00f3re tym samym przerwa\u0142o post\u0119py rebeliant\u00f3w trwaj\u0105ce od jesieni 2012. Si\u0142y rz\u0105dowe wraz z liba\u0144skimi boj\u00f3wkami Hezbollah<\/a> zaatakowa\u0142y w kwietniu 2012 przedpola miasta Al-Kusajr<\/a>, dokonuj\u0105c szturmu<\/a> na miasto 19 maja 2013. W mi\u0119dzyczasie si\u0142y rz\u0105dowe i lojalne milicje dokona\u0142y kilku zatrwa\u017caj\u0105cych masakr. W dniach 16-21 kwietnia 2013 toczy\u0142a si\u0119 bitwa o D\u017cudajdat al-Fadl<\/a> pod Damaszkiem. Podczas walk zgin\u0119\u0142o niemal 500 os\u00f3b, wi\u0119kszo\u015b\u0107 w masowych egzekucjach. Sytuacja powt\u00f3rzy\u0142a si\u0119 w miastach Banijas i Al-Bajda<\/a>, gdzie w dniach 2-3 maja 2013 zabito niemal 250 os\u00f3b. W trakcie trwania masakry na zachodnim wybrze\u017cu Syrii, nad ranem 3 maja 2013 Si\u0142y Powietrzne Izraela zaatakowa\u0142y znajduj\u0105ce si\u0119 w Syrii sk\u0142ady z ira\u0144sk\u0105 broni\u0105 prawdopodobnie przeznaczon\u0105 dla bojownik\u00f3w liba\u0144skiego Hezbollahu. Operacja zosta\u0142a powt\u00f3rzona w nocy z 4 na 5 maja 2013. Dokonano w\u00f3wczas trzech bombardowa\u0144, m.in. zaatakowano o\u015brodek badawczy D\u017camraja i pobliskie sk\u0142ady amunicji.<\/p>\n

Podczas walk o Al-Kusajr na arenie mi\u0119dzynarodowej prowadzono debat\u0119 nad rosyjsko-ameryka\u0144sk\u0105 inicjatyw\u0105 zwo\u0142ania mi\u0119dzynarodowej konferencji pokojowej \u201eGenewa 2\u201d. Jednak trudno\u015bci ze zwo\u0142aniem konferencji polega\u0142y nad sprzecznymi interesami pomys\u0142odawc\u00f3w oraz podzia\u0142ami w\u015br\u00f3d rebeliant\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017c\u0105dali ponadto zapewnie\u0144 o ust\u0105pieniu Asada. Ostatecznie rebelianci ponie\u015bli kl\u0119sk\u0119 w Al-Kusajr, sk\u0105d zostali wyparci 5 czerwca 2013. Tymczasem przygotowania do konferencji pokojowej przed\u0142u\u017ca\u0142y si\u0119, a sama konferencja by\u0142a przesuwana o kolejne miesi\u0105ce.<\/p>\n

Latem 2013 wojna domowa wkroczy\u0142a w faz\u0119 multilateraln\u0105, gdy\u017c na frontach radykalni islami\u015bci zacz\u0119li walczy\u0107 z umiarkowanymi rebeliantami z Wolnej Armii Syrii. Do konfliktu ponownie w\u0142\u0105czyli si\u0119 Kurdowie, kt\u00f3rzy na froncie p\u00f3\u0142nocnym zmagali si\u0119 z mi\u0119dzynarodowymi d\u017cihadystami walcz\u0105cymi pod bander\u0105 Islamskiego Pa\u0144stwa w Iraku i Lewancie<\/a>. Przez sytuacj\u0119 w szeregach si\u0142 opozycyjnych wobec re\u017cimu Asada, wojsko narodowe odbudowa\u0142o swoj\u0105 pozycj\u0119 na frontach, uzyskuj\u0105c znaczn\u0105 przewag\u0119.<\/p>\n

Punktem zwrotnym w wojnie domowej by\u0142o u\u017cycie broni chemicznej<\/a> na wielk\u0105 skal\u0119 przez jedn\u0105 ze stron, w Ghucie 21 sierpnia 2013, w wyniku czego zgin\u0119\u0142o kilkaset os\u00f3b. W wyniku u\u017cycia broni niekonwencjonalnej arena mi\u0119dzynarodowa rozpocz\u0119\u0142a przygotowania do interwencji mi\u0119dzynarodowej pod przewodnictwem Stan\u00f3w Zjednoczonych, jednak g\u0142\u0119bokie podzia\u0142y spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej spowodowa\u0142y, i\u017c kryzys zdecydowano si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 dyplomatycznym planem<\/a>zniszczenia syryjskich arsena\u0142\u00f3w przez inspektor\u00f3w Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej<\/a>. W tym celu 27 wrze\u015bnia 2013 Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ przyj\u0119\u0142a rezolucj\u0119 nr 2118 wzywaj\u0105ca do zabezpieczenia i zniszczenia syryjskiego arsena\u0142u chemicznego oraz przedstawiaj\u0105c\u0105 plan wykonania misji. W pa\u017adzierniku 2013 Syri\u0119 wizytowali inspektorzy OPCW, natomiast bro\u0144 chemiczn\u0105 z Syrii zacz\u0119to wywozi\u0107 na przystosowanym do tego du\u0144skim i norweskim okr\u0119cie w styczniu 2014.<\/p>\n

W trakcie operacji eliminacji broni chemicznej z terytorium Syrii, debatowano nad konieczno\u015bci\u0105 zwo\u0142ania mi\u0119dzynarodowej konferencji pokojowej \u201eGenewa 2\u201d, kt\u00f3rej pocz\u0105tek wyznaczono na 22 stycznia 2014. Tymczasem w toku dzia\u0142a\u0144 zbrojnych wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 trzy g\u0142\u00f3wne fronty. Na froncie p\u00f3\u0142nocnym ofensyw\u0119 przeciwko radykalnym islamistom prowadzili Kurdowie, z kolei armia odblokowa\u0142a szlak transportowy do Aleppo podczas operacji \u201ePustynna Droga\u201d. W samym Aleppo, w kt\u00f3rym nadal panowa\u0142 pat, si\u0142y powietrzne dopuszcza\u0142y si\u0119 bombardowa\u0144 za pomoc\u0105 tzw. bomb beczkowych, co przynosi\u0142o setki ofiar cywilnych. Z kolei na froncie damasce\u0144skim, w pierwszej po\u0142owie listopada 2013 armia zako\u0144czy\u0142a zwyci\u0119skie obl\u0119\u017cenia miast po\u0142o\u017conych na po\u0142udnie od Aleppo. W drugiej po\u0142owie 2013, rebelianci wpierani przez radyka\u0142\u00f3w pr\u00f3bowali prze\u0142ama\u0107 blokad\u0119 Wschodniej Ghuty, jednak bez powodzenia. R\u00f3wnolegle si\u0142y rz\u0105dowe wraz z liba\u0144skim Hezbollahem\u00a0atakowali<\/a> opozycjonist\u00f3w w G\u00f3rach Kalamun, zajmuj\u0105c na prze\u0142omie listopada i grudnia 2013 kilka kluczowych miast.<\/p>\n

22 listopada 2013 dosz\u0142o do porozumienia ugrupowa\u0144 wchodz\u0105cych w sk\u0142ad Syryjskiego Frontu Wyzwolenia Islamu oraz Syryjskiego Frontu Islamskiego, tworz\u0105c Front Islamski<\/a>. By\u0142a to od tego momentu najliczniejsza opcja opozycyjna co do rz\u0105du Baszszara al-Asada. Jednak Front Islamski nie poszed\u0142 na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ani z Woln\u0105 Armi\u0105 Syrii, ani z najbardziej radykalnymi rebeliantami z Islamskiego Pa\u0144stwa w Iraku i Lewancie. 6 grudnia 2013 Front Islamski zaj\u0105\u0142 baz\u0119 Wolnej Armii Syrii w przygranicznym mie\u015bcie Bab al-Hawa, co doprowadzi\u0142o do wstrzymania dostaw broni dla opozycji przez zachodnich donator\u00f3w. Od pocz\u0105tku stycznia 2014 toczy\u0142a si\u0119 bratob\u00f3jcza wojna<\/a> na terenach opanowanych przez rebeliant\u00f3w. Umiarkowani bojownicy oraz Front Islamski skonsolidowa\u0142y si\u0119 przeciwko Islamskiemu Pa\u0144stwu w Iraku i Lewancie, prowadz\u0105cemu brutaln\u0105 polityk\u0119 opart\u0105 na prawie koranicznym<\/a> na kontrolowanych ziemiach. Walki te wzmacnia\u0142y chaos w p\u00f3\u0142nocnej Syrii oraz dziesi\u0105tkowa\u0142y i os\u0142abia\u0142y si\u0142y opozycyjne wobec armii prezydenta Asada.<\/p>\n

T\u0142o<\/h2>\n
\n
\n
\n
Od 1963 w Syrii nieprzerwanie obowi\u0105zywa\u0142 stan wyj\u0105tkowy<\/a>. Syryjski rz\u0105d t\u0142umaczy\u0142 to pozostawaniem w stanie wojny z Izraelem<\/a>. W praktyce nie zosta\u0142 on zniesiony, gdy\u017c skutecznie zawiesza\u0142 swobody obywatelskie zawarte w konstytucji. Syryjczycy wybierali prezydenta w drodze g\u0142osowania, natomiast nie przeprowadzano wielopartyjnych wybor\u00f3w.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Po zamachu stanu w 1963<\/a> do w\u0142adzy dosz\u0142a partia Baas<\/a>. Po wewn\u0105trzpartyjnym zamachu stanu<\/a>, w ramach tzw. Ruchu Koryguj\u0105cego<\/a>, nowy prezydent Hafiz al-Asad<\/a> zezwoli\u0142 jedynie na fasadowy pluralizm partyjny (dzia\u0142alno\u015b\u0107 Narodowego Frontu Post\u0119pu<\/a>. Najpowa\u017cniejsz\u0105 si\u0142\u0105 opozycyjn\u0105 by\u0142y nielegalne organizacje fundamentalist\u00f3w islamskich, na czele z syryjskim oddzia\u0142em Braci Muzu\u0142ma\u0144skich<\/a>. W drugiej po\u0142owie lat 70. XX wieku organizacje te zacz\u0119\u0142y organizowa\u0107 zamachy na dzia\u0142aczy partii Baas, oficer\u00f3w i przedstawicieli inteligencji, zw\u0142aszcza alawit\u00f3w<\/a>. 16 czerwca 1979 w ataku na Szko\u0142\u0119 Artylerii w Aleppo zamordowanych zosta\u0142o od 32 do 83 kadet\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 ze spo\u0142eczno\u015bci alawickiej. Szczeg\u00f3lnie silne okaza\u0142o si\u0119 podziemie islamistyczne w Hamie i Aleppo. W 1982 w Hamie fundamentali\u015bci zorganizowali powstanie zbrojne<\/a>, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce rozleje si\u0119 ono na ca\u0142y kraj. Zosta\u0142o ono st\u0142umione przez wojsko i ca\u0142kowicie zrujnowane. Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych autor\u00f3w zgin\u0119\u0142o w\u00f3wczas od 5 do 40 tys. os\u00f3b.<\/p>\n

W zwi\u0105zku z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 elekcji Hafiza al-Asada w 1999 w mie\u015bcie Latakia dochodzi\u0142o do gwa\u0142townych protest\u00f3w, po wyborach z 1998. Prezydent Hafiz al-Asad zmar\u0142 jednak w 2000. Wobec tego zmieniono konstytucj\u0119 tak, \u017ce obni\u017cono wiek, od kt\u00f3rego mo\u017cna zosta\u0107 prezydentem z 40 do 34 lat. Na prezydenta powo\u0142ano syna wieloletniego dyktatora Baszszara al-Asada<\/a>.<\/p>\n

Napi\u0119cie w kraju wywo\u0142a\u0142y zamieszki wywo\u0142ane przez Kurd\u00f3w<\/a> w 2004. Podczas jednego z mecz\u00f3w w marcu 2004 w mie\u015bcieAl-Kamiszli<\/a>, Kurdowie wnie\u015bli na stadion w\u0142asn\u0105 flag\u0119, wobec czego si\u0142y bezpiecze\u0144stwa otworzy\u0142y ogie\u0144 do kibic\u00f3w, morduj\u0105c ok. 30 os\u00f3b.<\/p>\n

Rodzina al-Asada wyznaje alawizm<\/a>, kt\u00f3ry przez szyit\u00f3w<\/a> (w przeciwie\u0144stwie do wi\u0119kszo\u015bci sunnit\u00f3w<\/a>) uznawany jest za odmian\u0119 islamu. Syria za rz\u0105d\u00f3w Hafiza i Baszszara al-Asad\u00f3w boryka\u0142a si\u0119 z wieloma problemami spo\u0142eczno-ekonomicznymi. Jak relacjonuje Komunistyczna Partia Syrii<\/a>, odnotowywano stopniowe pogarszanie si\u0119 warunk\u00f3w \u017cycia, zmniejszenia pomocy pa\u0144stwa dla biednych, nierespektowanie wolno\u015bci handlu, brak wsparcia lokalnego przemys\u0142u oraz wysoko stopa bezrobocia zw\u0142aszcza u m\u0142odych Syryjczyk\u00f3w.<\/p>\n

W Syrii notorycznie \u0142amano prawa cz\u0142owieka. Ju\u017c samo utrzymywanie stanu wyj\u0105tkowego pozwala\u0142o na aresztowania i represje w stosunku do opozycjonist\u00f3w. System polityczny by\u0142 monopartyjny, wybory by\u0142y fikcyjne. Kobiety oraz mniejszo\u015bci narodowe do\u015bwiadcza\u0142y dyskryminacji. W XXI wieku wed\u0142ug Human Rights Watch<\/a> sytuacja praw cz\u0142owieka uleg\u0142a poprawie, jednak i tak nale\u017ca\u0142a do jednych z najgorszych na \u015bwiecie<\/span>[potrzebny\u00a0przypis<\/a>]<\/sup>.<\/p>\n

Pod wp\u0142ywem ja\u015bminowej rewolucji w Tunezji<\/a>, 1 stycznia 2011 w Syrii zablokowano dost\u0119p do stron internetowych takich jakFacebook<\/a>, Wikipedia<\/a> oraz YouTube<\/a>. 31 stycznia 2011 prezydent Asad wobec protest\u00f3w w krajach arabskich<\/a> obieca\u0142 przeprowadzenie reform pa\u0144stwa.<\/p>\n

Przebieg wojny domowej w Syrii<\/strong><\/h2>\n

Protesty na fali Arabskiej Wiosny<\/strong><\/p>\n

Protesty w Syrii rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 26 stycznia 2011, kiedy to Hasan Ali Akla w mie\u015bcie Al-Hasaka<\/a> oblewaj\u0105c si\u0119 benzyn\u0105, dokona\u0142 samospalenia. Inspiratorem dla Syryjczyka by\u0142o samospalenie Tunezyjczyka Mohameda Bouziziego<\/a>, kt\u00f3ry 17 grudnia 2010 podpali\u0142 si\u0119 w prote\u015bcie przeciwko brakowi perspektyw na popraw\u0119 swojej sytuacji \u017cyciowej. Samospalenie Bouziziego by\u0142o pocz\u0105tkiem powsta\u0144 ludowych w krajach arabskich. Z kolei samob\u00f3jstwo Hasana Alego Akli nast\u0105pi\u0142o dzie\u0144 po rozpocz\u0119ciu rewolucji w Egipcie<\/a>.<\/p>\n

Samospalenia oraz sytuacja w krajach arabskich wywo\u0142a\u0142a protesty w kilku miastach w kraju. Jako pierwsi na ulice wyszli mieszka\u0144cy miasta Ar-Rakka<\/a> oraz sto\u0142ecznego Damaszku<\/a>. Protesty zwo\u0142ywano w g\u0142\u00f3wnej mierze za po\u015brednictwem portali spo\u0142eczno\u015bciowych Facebook<\/a> i Twitter<\/a>. Demonstranci wzywali w\u0142adze do przeprowadzenia reform politycznych i przywr\u00f3cenia praw obywatelskich, a tak\u017ce ust\u0105pienia prezydenta Baszszara al-Asada<\/a>. Pocz\u0105tkowo przeprowadzanie masowych protest\u00f3w by\u0142o uniemo\u017cliwiane przez dzia\u0142alno\u015b\u0107 s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3re skutecznie panowa\u0142y nad sytuacj\u0105 na ulicach miast.<\/p>\n

Masow\u0105 demonstracj\u0119 zwo\u0142ano na 15 marca 2011, kiedy to w kilku miastach Syrii zgromadzi\u0142o si\u0119 kilka tysi\u0119cy demonstrant\u00f3w w ramach tzw. Dnia Gniewu. Dat\u0119 t\u0105 uznaje si\u0119 za pocz\u0105tek powsta\u0144czego oporu, kt\u00f3ry przerodzi\u0142 si\u0119 nast\u0119pnie wraz ze zbrojeniem opozycji w wojn\u0119 domow\u0105. Od tego momentu co pi\u0105tek ka\u017cdego tygodnia zwo\u0142ywano po mod\u0142ach w meczetach masowe protesty przeciwko syryjskim w\u0142adzom. S\u0142u\u017cby porz\u0105dkowe w celu t\u0142umienia manifestacji strzela\u0142y do demonstrant\u00f3w z broni palnej, co codziennie przynosi\u0142o ofiary,\u00a0Na przyk\u0142ad 23 marca 2011 s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa zastrzeli\u0142y 52 osoby w mie\u015bcie Dara<\/a>. Pacyfikowanie manifestacji poprzez ostrzeliwanie cywil\u00f3w jeszcze bardziej wzmaga\u0142o niezadowolenie pos\u0142usze\u0144stwa.<\/p>\n

29 marca 2011 syryjski rz\u0105d z premierem Muhammadem Nad\u017cim al-Utrim<\/a> pod wp\u0142ywem demonstracji, kt\u00f3rego ogarn\u0119\u0142y ca\u0142y kraj, poda\u0142 si\u0119 do dymisji. Setki tysi\u0119cy zwolennik\u00f3w prezydenta Asada demonstrowa\u0142o w\u00f3wczas w Damaszku i w czterech innych miastach. 3 kwietnia 2011 prezydent<\/a> Baszszar al-Asad powierzy\u0142 misj\u0119 sformowania nowego gabinetuAdilowi Safarowi<\/a>. 14 kwietnia 2011 prezydent powo\u0142a\u0142 nowy rz\u0105d[14]<\/a><\/sup>[15]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Wraz z nastaniem kwietnia 2011 intensyfikowa\u0142 si\u0119 ruch oporu niepos\u0142usze\u0144stwa obywatelskiego. W\u0142adze przeprowadza\u0142y masowe aresztowania aktywist\u00f3w oskar\u017canych o podburzanie nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych. Wobec wielu zatrzymanych stosowano tortury. Damaszek o wywo\u0142ywanie niepokoj\u00f3w w kraju obwinia\u0142 \u201eterroryst\u00f3w\u201d, czym legitymizowano akcje si\u0142 bezpiecze\u0144stwa wobec cywil\u00f3w manifestuj\u0105cych w miastach. By uspokoi\u0107 sytuacj\u0119 w pa\u0144stwie, 21 kwietnia 2011 prezydent Baszszar al-Asad podpisa\u0142 dekret o zniesieniu stanu wyj\u0105tkowego, obowi\u0105zuj\u0105cego od 8 marca 1963 roku.<\/p>\n

Zbrojna pacyfikacja powstania<\/strong><\/p>\n

25 kwietnia 2011 do pacyfikacji powstania przy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 regularna armia syryjska. Rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas obl\u0119\u017cenie Dary<\/a>, miasta, w kt\u00f3rym w poprzednim miesi\u0105cu dosz\u0142o do wielotysi\u0119cznych antyrz\u0105dowych demonstracji. Do miasta wjecha\u0142y czo\u0142gi, a dachy budynk\u00f3w obsadzono snajperami, kt\u00f3rzy oddawali strza\u0142y do uczestnik\u00f3w protest\u00f3w. Wobec takiego obrotu spraw kraje Zachodu zacz\u0119\u0142y nawo\u0142ywa\u0107 o zaprzestanie rozlewu krwi w Syrii, na\u0142o\u017cono te\u017c pierwsze sankcje na Damaszek,\u00a0Mimo tego represje wobec opozycjonist\u00f3w stale si\u0119 nasila\u0142y. 5 maja 2011 zako\u0144czono obl\u0119\u017cenie Dary, gdzie st\u0142umiono powstanie. Ju\u017c dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej przyst\u0105piono do obl\u0119\u017cenia miasta Banijas<\/a> i Hims<\/a>, gdzie walki<\/a> trwaj\u0105 do dzi\u015b. Taktyk\u0119 z wysy\u0142aniem czo\u0142g\u00f3w do zbuntowanych miast zastosowano tak\u017ce w innych regionach kraju.<\/p>\n

14 maja 2011 armia zako\u0144czy\u0142a obl\u0119\u017cenie Banijas, w kt\u00f3rym powstanie zosta\u0142o skutecznie st\u0142umione. Zaraz po tym rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 obl\u0119\u017cenie Tall Kalach. W Tall Kalach brutalnym dzia\u0142aniem wobec cywil\u00f3w wys\u0142awili si\u0119 wojskowi snajperzy, przez kt\u00f3rych z miasta uciek\u0142o kilka tysi\u0119cy os\u00f3b w tym wielu do s\u0105siedniego Libanu. Powstanie w tym mie\u015bcie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 19 maja 2011. Ka\u017cdy dzie\u0144 przynosi\u0142 nowe ofiary. Mimo represji i sukces\u00f3w wojska w Hims Banijas i Darze protesty przybra\u0142y tam na sile. Opr\u00f3cz ofiar cywilnych zdarza\u0142y si\u0119 przypadki w szeregach syryjskiej armii, \u017ce \u017co\u0142nierze, kt\u00f3rzy odm\u00f3wili strzelania do powsta\u0144c\u00f3w byli zabijani przez prze\u0142o\u017conych. Spory odsetek ofiar cywilnych stanowi\u0142y dzieci. 24 maja 2011 znaleziono cia\u0142o Hamzy Ali Al-Khatiba, 13-letniego ch\u0142opca, kt\u00f3ry przed \u015bmierci\u0105 zosta\u0142 brutalnie torturowany przez \u017co\u0142nierzy. Al-Khatiba sta\u0142 si\u0119 symbolem syryjskiego ruchu oporu, a jego \u015bmier\u0107 na\u015bwietla\u0142a brutalno\u015b\u0107 i bezwzgl\u0119dne dzia\u0142ania wobec protestuj\u0105cych cywil\u00f3w.<\/p>\n

29 maja 2011 armia przyst\u0105pi\u0142o do obl\u0119\u017cenia miasta Ar-Rastan<\/a>. 31 maja 2011 prezydent Asad og\u0142osi\u0142 amnesti\u0119 generaln\u0105 obejmuj\u0105c\u0105 wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych; uwolnione zosta\u0142y w\u00f3wczas setki os\u00f3b, jednak dziennie aresztowano r\u00f3wnie du\u017co ludzi bior\u0105cych udzia\u0142 w manifestacjach. Wraz z nastaniem czerwca 2011 syryjskie wojsko przeprowadzi\u0142o nowe operacje wymierzone w przeciwnik\u00f3w prezydenta Asada. Trwa\u0142a krwawa pacyfikacja w Ar-Rastanie. Do protestuj\u0105cych strzelano tak\u017ce z helikopter\u00f3w. 4 czerwca 2011 wybuch\u0142y krwawe walki w D\u017cisr asz-Szughur<\/a> w muhafazie Idlib<\/a>. W mie\u015bcie w zasadzkach i masakrach zgin\u0119\u0142y dziesi\u0105tki os\u00f3b, tysi\u0105ce uciek\u0142y z niego. 10 czerwca 2011 przypuszczono szturm na miasto, a kontrol\u0119 nad nim przej\u0119to 14 czerwca 2011. Dwa dni p\u00f3\u017aniej wojsko pancerne spacyfikowa\u0142o pobliskie miastaMaarrat an-Numan<\/a> oraz Chan Szajchun<\/a>. 23 czerwca 2011 armia syryjska rozpocz\u0119\u0142a operacj\u0119 tu\u017c przy granicy z Turcj\u0105. Tego dnia zaj\u0119to m.in. strategiczn\u0105 nadgraniczn\u0105 wiosk\u0119 Khirbet al-Jouz. Tysi\u0105ce cywil\u00f3w uciek\u0142o przed represjami do Turcji, gdzie zacz\u0119to organizowa\u0107 obozy dla uchod\u017ac\u00f3w. Do ko\u0144ca czerwca 2011 wojsko spacyfikowa\u0142o niemal ca\u0142e obszary, w tym terytoria zamieszkiwane przez Kurd\u00f3w granicz\u0105ce z Turcj\u0105.<\/p>\n

3 lipca 2011 armia syryjska przyst\u0105pi\u0142a do obl\u0119\u017cenia miasta Hama<\/a> w zwi\u0105zku z trwaj\u0105cymi tam rozruchami. W pi\u0105tek 8 lipca 2011 w obleganej Hamie dosz\u0142o do p\u00f3\u0142milionowej demonstracji, kt\u00f3ra ostatecznie zosta\u0142a przep\u0119dzona przez si\u0142y bezpiecze\u0144stwa. Tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej na ulicach zgromadzi\u0142o si\u0119 tam a\u017c 700 tys. os\u00f3b, z kolei 22 lipca 2011 liczba demonstruj\u0105cych przekroczy\u0142a milion os\u00f3b. By\u0142y to najwi\u0119ksze protesty w czasie wczesnej fazy konfliktu, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142y si\u0119 31 lipca 2011 masakr\u0105 ramadanow\u0105<\/a>, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o 116 os\u00f3b\u00a02 sierpnia 2011 armia kontynuowa\u0142a operacj\u0119, przeciwko przeciwnikom rz\u0105du w Hamie. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej zaj\u0119li g\u0142\u00f3wny plac miasta.<\/p>\n

Przekszta\u0142canie si\u0119 powstania w wojn\u0119 domow\u0105<\/strong><\/p>\n

29 lipca 2011 grupa siedmiu zbuntowanych oficer\u00f3w armii narodowej powo\u0142a\u0142a Woln\u0105 Armi\u0119 Syrii<\/a> (WAS), kt\u00f3ra za zadanie mia\u0142a chroni\u0107 syryjskich demonstrant\u00f3w. Od tego momentu dezerteruj\u0105cy \u017co\u0142nierze z armii Baszara al-Asada, byli zrzeszani wok\u00f3\u0142 formacji opozycyjnej, kt\u00f3rej dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 Rijad al-Asad. By\u0142 to faktyczny pocz\u0105tek zbrojnego ruchu oporu w Syrii i dezercji z wojska narodowego, co w dalszych fazach konfliktu by\u0142o zjawiskiem powszechnym. 5 sierpnia 2011 przyst\u0105piono do pi\u0119ciodniowego obl\u0119\u017cenia miasta Dajr az-Zaur<\/a> na wschodzie kraju, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142o si\u0119 poddaniem miasta przez powsta\u0144c\u00f3w, zwanych dalej przez w\u0142adze terrorystami. Po zaj\u0119ciu Dajr az-Zaur organizowano wypady na tereny graniczne z Irakiem w celu d\u0142awienia tamtejszych ognisk oporu. 13 sierpnia 2011 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 pacyfikacja nadmorskiego miasta Latakia. Do miasta wjecha\u0142y czo\u0142gi i samochody opancerzone. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej miasto zosta\u0142o ostrzelane z morza przez marynark\u0119 wojenn\u0105. W ci\u0105gu dw\u00f3ch dni zgin\u0119\u0142o tam 21 os\u00f3b. Obl\u0119\u017cenia miasta portowego trwa\u0142o do 19 sierpnia 2011. 27 wrze\u015bnia 2011 dezerterzy wchodz\u0105cy w sk\u0142ad Wolnej Armii Syrii podj\u0119li pierwsz\u0105 szeroko zakrojon\u0105 akcj\u0119 zbrojn\u0105. Dokonali szturmu na Ar-Rastan, kt\u00f3ry opanowali w przeci\u0105gu czterech dni. Jednak wojsko narodowe przyst\u0105pi\u0142o do natychmiastowego odwetu, zako\u0144czonego odbiciem miasta na pocz\u0105tku pa\u017adziernika 2011. W mie\u015bcie aresztowano 3 tys. os\u00f3b oskar\u017conych o wspieranie buntownik\u00f3w. Po I wecie Rosji i Chin w g\u0142osowaniu na arenie Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ<\/a>z 4 pa\u017adziernika 2011 w Syrii przetoczy\u0142a si\u0119 fala protest\u00f3w przeciwko sojusznikom re\u017cimu w Damaszku. W pa\u017adzierniku 2011 Wolna Armia Syrii podj\u0119\u0142a seri\u0119 atak\u00f3w partyzanckich na formacje wojska zasadniczego. Pierwszym z takich atak\u00f3w by\u0142a zasadzka w Idlib z 9 pa\u017adziernika 2011.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku listopada 2011 wojsko dokona\u0142o pacyfikacji obleganego Hims. Za pomoc\u0105 ci\u0119\u017ckiej broni ostrzeliwano dzielnice mieszkalne. co przynios\u0142o dziesi\u0105tki ofiar. W mi\u0119dzyczasie toczenia si\u0119 operacji w Hims, 8 listopada 2011 czo\u0142gi oraz transportowce opancerzone wjecha\u0142y ponownie do Hamy, by zaprowadzi\u0107 tam powt\u00f3rny porz\u0105dek. 16 listopada 2011 dosz\u0142o do ataku Wolnej Armii Syrii na kilka plac\u00f3wek wojskowych w pobli\u017cu Damaszku, w tym budynki s\u0142u\u017cb wywiadowczych oraz jedn\u0105 z najwi\u0119kszych baz w kraju Harasta niedaleko Damaszku, kt\u00f3ra zosta\u0142a cz\u0119\u015bciowo zniszczona. Dosz\u0142o do walk, a nad obszarem star\u0107 zacz\u0119\u0142y lata\u0107 helikoptery. By\u0142 to pierwszy znacz\u0105cy atak na wa\u017cne obiekty si\u0142 bezpiecze\u0144stwa od pocz\u0105tku powstania. Do dezercji w armii narodowej dochodzi\u0142o codziennie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 buntownik\u00f3w gromadzi\u0142o si\u0119 wok\u00f3\u0142 opozycyjnej formacji wojskowej. Po kolejnych akcjach partyzanckich armia zacz\u0119\u0142a wyszukiwa\u0107 i neutralizowa\u0107 kryj\u00f3wki rebeliant\u00f3w, by uniemo\u017cliwi\u0107 im kontynuowanie takiej taktyki wojennej.<\/p>\n

19 grudnia 2011 dosz\u0142o do buntu wojska w D\u017cabal al-Zawija w muhafazie Idlib. Uformowa\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas garnizon 3 tys. bojownik\u00f3w. Dosz\u0142o wtedy do bitwy pod D\u017cabal al-Zawija i Kafr Eid<\/a>, w kt\u00f3rej wykorzystano artyleri\u0119, w wyniku dzia\u0142ania, kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o 269 os\u00f3b, w wi\u0119kszo\u015b\u0107 cywile i rebelianci, a tak\u017ce 93 \u017co\u0142nierzy rz\u0105dowych\u00a021 grudnia 2011 wojsko zosta\u0142o oskar\u017cone masakr\u0119 cywil\u00f3w przy u\u017cyciu czo\u0142g\u00f3w i artylerii. Wed\u0142ug cywil\u00f3w, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 uciec przed masakr\u0105 wojsko u\u017cy\u0142o bomb z gwo\u017adziami, by celowo zwi\u0119kszy\u0107 si\u0142\u0119 ra\u017cenia. Armia otoczy\u0142a dolin\u0119 Budnaja, gdzie uda\u0142a si\u0119 cze\u015b\u0107 uciekinier\u00f3w, tak\u017ce cz\u0142onkowie zbuntowanych jednostek wojskowych. \u017bo\u0142nierze kontynuowali szeroko zakrojon\u0105 operacj\u0119. Pojmano i rozbrojono wielu bojownik\u00f3w w prowincji Idlib. 23 grudnia 2011 w Damaszku dosz\u0142o do wybuchu samochodu-pu\u0142apki w wyniku czego zgin\u0119\u0142y 44 osoby, a 166 zosta\u0142o rannych. Za zamachem stali sunniccy islami\u015bci z ugrupowania Front Obrony Ludno\u015bci Lewantu<\/a> powi\u0105zanego z Al-Kaid\u0105<\/a>.<\/p>\n

26 grudnia 2011 do Syrii wjechali mi\u0119dzynarodowi obserwatorzy Ligi Pa\u0144stw Arabskich<\/a> pod dow\u00f3dztwem suda\u0144skiego genera\u0142a Mustafy Dabiego. Misja ta nie spe\u0142ni\u0142a swoich priorytetowych cel\u00f3w, mimo obecno\u015bci obserwator\u00f3w, si\u0142y bezpiecze\u0144stwa nie wycofa\u0142y si\u0119 z miast i nie zaniecha\u0142y atak\u00f3w na opozycjonist\u00f3w. Praca obserwator\u00f3w oraz wyb\u00f3r przewodnicz\u0105cego misji, kt\u00f3ry podczas II wojny domowej w Sudanie<\/a> pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dow\u00f3dcy wojsk P\u00f3\u0142nocy budzi\u0142a kontrowersje i otwart\u0105 krytyk\u0119. Wobec tego 7 stycznia 2012 Katar zaproponowa\u0142 zaproszenie ekspert\u00f3w z ONZ ds. praw cz\u0142owieka, aby wraz z arabskimi obserwatorami ocenili, czy Syria przestrzega uzgodnie\u0144 dotycz\u0105cych zaprzestania krwawego t\u0142umienia protest\u00f3w. Wobec niepowodzenia misji i eskalacji przemocy w Syrii misja obserwator\u00f3w zosta\u0142a zawieszona przez LPA 28 stycznia 2011.<\/p>\n

W czasie trwania misji obserwacyjnej LPA toczono walki wok\u00f3\u0142 Damaszku<\/a>. 18 stycznia 2012 rebelianci z miasta Ar-Zabadani (30\u00a0km na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od Damaszku) podpisali zawieszenie broni z armi\u0105 krajow\u0105, po ich pi\u0119ciodniowych walkach w mie\u015bcie. 21 stycznia 2012 powsta\u0144cy opanowali znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dzielnicy Damaszku \u2013 Dumy. 26 stycznia 2012 wojska rz\u0105dowe odbi\u0142y z r\u0105k dezerter\u00f3w zbuntowan\u0105 Dum\u0119. W trakcie kontrofensywy armii pod Damaszkiem si\u0142y rebelianckie dokona\u0142y 29 stycznia 2012 ataku na Ar-Rastan. Po trzydniowych ci\u0119\u017ckich walkach rebeliantom uda\u0142o si\u0119 opanowa\u0107 miasto.<\/p>\n

<\/div>\n

3 lutego 2012 armia rozpocz\u0119\u0142a pacyfikacj\u0119 dzielnicy Baba Amro w Hims<\/a>. Zgin\u0119\u0142o ponad 230 os\u00f3b, a 700 odnios\u0142o obra\u017cenia. Mimo krwawej masakry w Hims, kiedy to 4 lutego 2012 zabito 360 os\u00f3b (\u0142\u0105cznie w ca\u0142ym kraju 400 os\u00f3b; by\u0142 to najbardziej krwawy dzie\u0144 w czasie wojny domowej), Rosja oraz Chiny po raz drugi zablokowa\u0142y projekt rezolucji<\/a>na posiedzeniu Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ. Projekt rezolucji zak\u0142ada\u0142 wezwanie syryjskiego prezydenta do ust\u0105pienia oraz pot\u0119pienie re\u017cimu. Po wecie sta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w RB ONZ, w stron\u0119 Moskwy oraz Pekinu zaadresowano fal\u0119 krytyki. W ocenie opinii mi\u0119dzynarodowej kraje te niweczy\u0142y wysi\u0142ki na rzecz rozwi\u0105zania syryjskiego konfliktu. W kolejnych dniach armia kontynuowa\u0142a ci\u0119\u017cki ostrza\u0142 dzielnic mieszkalnych, w wyniku czego \u015bmier\u0107 ponios\u0142y dziesi\u0105tki cywil\u00f3w. 22 lutego 2012 w szturmowanym Hims zgin\u0119\u0142o dw\u00f3ch dziennikarzy wojennych \u2013 Amerykanka Marie Colvin<\/a>, pracuj\u0105ca dla brytyjskiego \u201eSunday Timesa\u201d oraz francuski fotoreporter R\u00e9mi Ochlik<\/a>, laureat nagrody World Press Photo<\/a>. Wed\u0142ug raportu ONZ, wojsko Asada strzela\u0142o do nieuzbrojonych kobiet i dzieci, ostrzeliwa\u0142o z rakiet cywilne osiedla oraz torturowa\u0142o rannych w szpitalach. Wszystko to dzia\u0142o si\u0119 pod rozkazami najwy\u017cszych dow\u00f3dc\u00f3w w pa\u0144stwie. Po miesi\u0119cznych walkach 1 marca 2012 rebelianci zarz\u0105dzili odwr\u00f3t z dzielnicy Baba Amro.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu bitwy o Baba Amro, kt\u00f3ra kosztowa\u0142a \u017cycie ok. 700-1000 os\u00f3b, si\u0142y pancerne skierowa\u0142y swoj\u0105 ofensyw\u0119 na Ar-Rastan, w celu jego odbicia. Miasto to by\u0142o bombardowane od 4 marca 2012. Si\u0142y przerzucono tak\u017ce w kierunku miasta Idlib. 9 marca 2012 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 operacja wojsk syryjskich w g\u00f3rskich rejonach miasta Idlib<\/a>, bronionego przez rebeliant\u00f3w z Wolnej Armii Syrii<\/a> oraz Syryjskiej Armii Wyzwole\u0144czej<\/a> wspieranych przez mud\u017cahedin\u00f3w. 13 marca 2012 rebelianci zostali ostatecznie pokonani w Idlib.<\/p>\n

Pokojowy plan Kofiego Annana<\/strong><\/p>\n

W marcu 2012 wys\u0142annik ONZ i LPA do Syrii Kofi Annan<\/a> negocjowa\u0142 warunki zawieszenia broni w ramach planu pokojowego<\/a>. W tym czasie si\u0142y rz\u0105dowe przyst\u0105pi\u0142y do intensywnej pacyfikacji teren\u00f3w kontrolowanych przez buntownik\u00f3w. 24 marca 2012 si\u0142y re\u017cimowe ostrzela\u0142y z pocisk\u00f3w mo\u017adzierzowych dzielnic\u0119 Hims \u2013 Chaldij\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a kontrolowana przez powsta\u0144c\u00f3w. Zgin\u0119\u0142y tam 24 osoby. Armia podj\u0119\u0142a tak\u017ce szturm na Sarakib w prowincji Idlib, gdzie wjecha\u0142o 26 czo\u0142g\u00f3w. Miasto to zosta\u0142o zaj\u0119te 27 marca 2012, po opuszczeniu go przez Woln\u0105 Armi\u0119 Syrii.<\/span>\u00a0W my\u015bl planu Annana armia mia\u0142a zacz\u0105\u0107 si\u0119 wycofywa\u0107 z miast, jednak na pocz\u0105tku kwietnia 2012 trwa\u0142 najintensywniejszy ostrza\u0142 dzielnic mieszkalnych i sektor\u00f3w miast zajmowanych przez rebeliant\u00f3w, w wyniku czego gin\u0119\u0142o \u015brednio niemal 100 os\u00f3b na dzie\u0144.<\/p>\n

Zawieszenie broni<\/a> po mediacji Annana zacz\u0119\u0142o obowi\u0105zywa\u0107 12 kwietnia 2012. De facto rozejm nie by\u0142 respektowany przez si\u0142y rz\u0105dowe, a w efekcie tak\u017ce przez rebeliant\u00f3w. Codziennie odnotowywano incydenty naruszania broni, a zbiegiem czasu liczba ofiar zacz\u0119\u0142a przewy\u017csza\u0107 stan sprzed planu pokojowego ONZ. W mi\u0119dzyczasie 7 maja 2012 w Syrii przeprowadzono w cieniu przemocy wybory parlamentarne<\/a>, kt\u00f3re podobnie jak lutowe referendum konstytucyjne<\/a> zosta\u0142o ca\u0142kowicie zbojkotowane przez opozycj\u0119. Ponadto re\u017cim pomimo zapewnie\u0144 nie wype\u0142ni\u0142 \u017cadnego z sze\u015bciu punkt\u00f3w planu Annana. W ramach planu pokojowego wys\u0142ano do Syrii obserwator\u00f3w tworz\u0105cych misj\u0119 UNSMIS. Jednak\u017ce liczba 300 obserwator\u00f3w w szczytowym momencie, okaza\u0142a si\u0119 niewystarczaj\u0105ca, by sprawnie monitorowa\u0107 sytuacj\u0119 w Syrii. Z czasem re\u017cim dopuszcza\u0142 si\u0119 coraz wi\u0119kszych pogwa\u0142ce\u0144 rozejmu, czego punktem kulminacyjny by\u0142a masakra w Huli<\/a> z 25 maja 2012.<\/p>\n

Po tej zbrodni dokonanej przez si\u0142y rz\u0105dowe i prorz\u0105dow\u0105 milicj\u0119 szabiha, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o 108 cywil\u00f3w, rebelianci og\u0142osili fiasko planu Annana i od czerwca 2012 rozpocz\u0119li zbrojne operacje. W odwecie si\u0142y bezpiecze\u0144stwa nasili\u0142y swoje represje i wraz z si\u0142ami paramilitarnymi dopuszczali si\u0119 kolejnych masakr. 7 czerwca 2012 Kofi Annan oficjalnie przyzna\u0142, i\u017c jego plan pokojowy nie odni\u00f3s\u0142 zamierzonych skutk\u00f3w, a Syria pogr\u0105\u017ca\u0142a si\u0119 w wirze wojny domowej. 16 czerwca 2012 z powodu eskalacji przemocy, ONZ zawiesi\u0142a misj\u0119 obserwacyjn\u0105 UNSMIS w Syrii. Dok\u0142adnie dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej og\u0142oszono zako\u0144czenie misji UNSMIS. W mi\u0119dzyczasie, 2 sierpnia 2012 Kofi Annan poda\u0142 si\u0119 do dymisji z pe\u0142nionych funkcji wys\u0142annika pokojowego, pozostaj\u0105c na stanowisku do daty wyga\u015bni\u0119cia misja UNSIMS, czyli 31 sierpnia 2012. Jego nast\u0119pc\u0105 zosta\u0142 algierski dyplomata Lakhdar Brahimi<\/a>.<\/p>\n

Pogr\u0105\u017canie si\u0119 Syrii w spirali wojny domowej i radykalizacja konfliktu<\/strong><\/p>\n

Po raz pierwszy okre\u015blenie terminu wojna domowa<\/a> na arenie ONZ u\u017cy\u0142 12 czerwca 2012 Herve Ladsous, szef misji pokojowych ONZ. Ladsous powiedzia\u0142, \u017ce \u201enie jest pewien, czy z prawnego punktu widzenia mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o takim rodzaju konfliktu. Ale pewne jest, \u017ce sytuacja w Syrii jest powa\u017cna\u201d. Jednak poj\u0119cie wojna domowa znacznie wcze\u015bniej pojawia\u0142o si\u0119 w mediach. Takim terminem przy opisywaniu sytuacji w Syrii operowa\u0142 m.in. Mi\u0119dzynarodowy Komitet Czerwonego Krzy\u017ca<\/a>.<\/p>\n

U\u017cywaniu terminu wojna domowa sprzeciwi\u0142a si\u0119 opozycja. Wed\u0142ug rebeliant\u00f3w stosowanie takiego terminu zr\u00f3wnywa\u0142o obie strony konfliktu i zaprzecza\u0142o masakrom, dokonywanym przez re\u017cim prezydenta Baszara al-Asada. Sprzeciw wobec okre\u015blenia \u201ewojna domowa\u201d wyrazi\u0142y te\u017c w\u0142adze w Damaszku. Szef syryjskiego MSZ stwierdzi\u0142, \u017ce to, co si\u0119 dzieje w jego kraju, to walka z terroryzmem i zorganizowanymi, uzbrojonymi grupami. 26 czerwca 2012 Baszar al-Asad zadeklarowa\u0142, \u017ce jego kraj by\u0142 pogr\u0105\u017cony w wojnie z uzbrojonymi grupami terrorystycznymi, jak nazywa\u0142 rebeliant\u00f3w.<\/p>\n

Po tym, jak rebelianci przyst\u0105pili do ofensywy<\/a> na pocz\u0105tku czerwca 2012 pod Damaszkiem, w muhafazie Idlib oraz muhafazie Dara, 6 czerwca 2012 w wioskach Al-Kubajr i Maazarif pod Ham\u0105 alawickie boj\u00f3wki prorz\u0105dowe 78 cywil\u00f3w, z czego 35 os\u00f3b pochodzi\u0142o z jednej rodziny\u00a0Masakry nakr\u0119ca\u0142y spiral\u0119 przemocy, a wojna domowa coraz bardziej si\u0119 radykalizowa\u0142a, gdy\u017c do Syrii nap\u0142ywa\u0142y setki bojownik\u00f3w wspieraj\u0105cych syryjskich rebeliant\u00f3w, wyznaj\u0105cych zasad\u0119 d\u017cihadu, kt\u00f3rzy stawali si\u0119 pierwszym cz\u0142onem zbrojnej opozycji wobec re\u017cimu Asada. W zwi\u0105zku z tym na arenie mi\u0119dzynarodowej pojawi\u0142 si\u0119 problem z militarnym wspieraniem rebeliant\u00f3w, gdy\u017c istnia\u0142a gro\u017aba, i\u017c bro\u0144 dostarczana do rebeliant\u00f3w, mo\u017ce trafi\u0107 do islamskich ekstremist\u00f3w, kt\u00f3ry walczyli o ustanowienie kalifatu w Syrii.<\/p>\n

Po kr\u00f3tkiej ofensywie rebeliant\u00f3w, do kontrofensywy przesz\u0142y wojska rz\u0105dowe, kt\u00f3re podj\u0119\u0142y kolejny szturm na Ar-Rastan i Hims oraz pokona\u0142y<\/a> w po\u0142owie czerwca bojownik\u00f3w 2012 w Al-Haffie pod Lataki\u0105. Prawdziwa eskalacja walk<\/a> w Syrii nast\u0105pi\u0142a w drugiej po\u0142owie czerwca 2012 po zawieszeniu misji ONZ. W wielu regionach kraju toczono regularne walki partyzanckie. Do g\u0142osu dochodzili terrory\u015bci, kt\u00f3rzy przeprowadzali zamachy bombowe. \u015arednia liczba ofiar po raz pierwszy zacz\u0119\u0142a przekracza\u0107 100 os\u00f3b na dzie\u0144. Rebelianci narzekali na braki w uzbrojeniu i amunicji. Z tego powodu m.in. zostali zmuszeni do odwrotu z bronionego miasta Chan Szejchun, co nast\u0105pi\u0142o 6 lipca 2012. Z kolei 12 lipca 2012 podczas walk w At-Trimsie w muhafazie Hama, wojsko i milicja szabiha dopu\u015bci\u0142y si\u0119 masakry<\/a>, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o 150 cywil\u00f3w. W\u00f3wczas opozycjoni\u015bci wezwali Rad\u0119 Bezpiecze\u0144stwa ONZ<\/a> do ostatecznego uchwalenia wi\u0105\u017c\u0105cej rezolucji wymierzonej w rz\u0105d Asada. Wed\u0142ug Narodowej Rady Syryjskiej<\/a> zaogniaj\u0105ca si\u0119 sytuacja w Syrii zagra\u017ca\u0142a bezpiecze\u0144stwu w regionie i na \u015bwiecie, tak wi\u0119c wymaga\u0142o to przyj\u0119cia trybie pilnym zdecydowanej rezolucji Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ na mocy Rozdzia\u0142u VII Karty Narod\u00f3w Zjednoczonych<\/a>.<\/p>\n

Batalie w Damaszku i Aleppo<\/strong><\/p>\n

Masakra w At-Trimsie sprowokowa\u0142a rebeliant\u00f3w do uderze\u0144 na Damaszek i Aleppo. Szturm na stolic\u0119<\/a> podj\u0119to 15 lipca 2012, z kolei pi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 najwi\u0119ksza konfrontacja tej wojny, bitwa o Aleppo<\/a>. W przeci\u0105gu czterech dni bojownicy zaj\u0119li wi\u0119kszo\u015b\u0107 kluczowych sto\u0142ecznych dzielnic. 18 lipca 2012 rebelianci przeprowadzili zamach w Damaszku<\/a> na budynek biura bezpiecze\u0144stwa narodowego zgin\u0119\u0142o co najmniej cztery osoby: minister obrony gen. Daud Rad\u017ca, wiceminister obrony Assef Shawkat, szwagier prezydenta Baszara al-Asada, genera\u0142 Hasan Turkmani, asystent wiceprezydenta oraz szef wywiadu Hisham Ikhtiyar. Udany zamach na najwy\u017csze struktury w\u0142adzy w pa\u0144stwie by\u0142 pot\u0119\u017cnym ciosem dla re\u017cimu Asada. Dzie\u0144 po zamachu do kontrofensywy przyst\u0105pi\u0142o wojsko. Kluczow\u0105 rol\u0119 w wypieraniu rebeliant\u00f3w ze stolicy odegra\u0142o lotnictwo. Miasto by\u0142o nieustannie bombardowane z powietrza. \u015arednia liczba ofiar podczas letnich kampanii wojennych zacz\u0119\u0142a przekracza\u0107 150 os\u00f3b na dzie\u0144.<\/p>\n

Ju\u017c 23 lipca 2012 zar\u00f3wno wojsko, jak i opozycja donios\u0142a, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 bojownik\u00f3w zosta\u0142o wypartych ze stolicy. 4 sierpnia 2012 zako\u0144czy\u0142a si\u0119 I faza bitwy o Damaszek, kiedy stolic\u0119 opu\u015bci\u0142y ostatnie zorganizowane brygady Wolnej Armii Syrii. R\u00f3wnocze\u015bnie z walkami w stolicy trwa\u0142a bitwa o kontrol\u0119 nad najwi\u0119kszym miastem \u2013 Aleppo<\/a>. Po ataku bojownik\u00f3w na Aleppo w mie\u015bcie od razu utworzy\u0142o si\u0119 kilka front\u00f3w, na kt\u00f3rych toczono zaci\u0119te walki. Post\u0119py rebeliant\u00f3w zosta\u0142y zatrzymane kontrofensyw\u0105 si\u0142 rz\u0105dowych, zainicjowan\u0105 28 lipca 2012. Po przej\u0119ciu inicjatywy przez wojsko syryjskie na pocz\u0105tku sierpnia dosz\u0142o do morderczych walk o kluczow\u0105 dzielnic\u0119 handlow\u0105 Salahedin. G\u0142\u00f3wny bastion powsta\u0144c\u00f3w w Aleppo pad\u0142 po czterech dniach walk. Jednak znacznie s\u0142abiej uzbrojeni rebelianci wyposa\u017ceni w bro\u0144 lekk\u0105, dzielnie bronili dzielnic przed natarciem armii. Zasadnicza cz\u0119\u015b\u0107 rz\u0105dowej kontrofensywy trwa\u0142a do 19 sierpnia 2012, kiedy zaj\u0119to dzielnic\u0119 Saif al-Dawla. Nast\u0119pnie bitwa o Aleppo przesz\u0142a w faz\u0119 walk pozycyjnych.<\/p>\n

W mi\u0119dzyczasie w sierpniu 2012 rebelianci nadal dokonywali atak\u00f3w partyzanckich na stolic\u0119. W zwi\u0105zku z tym armia przeprowadzi\u0142a operacj\u0119 w muhafazie damasce\u0144skiej, by zniwelowa\u0107 aktywno\u015b\u0107 bojownik\u00f3w. Podczas walk toczonych pod Damaszkiem 24 sierpnia 2012 dosz\u0142o do pacyfikacji miasta Daraja<\/a>, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o nawet 400 os\u00f3b. Wed\u0142ug Lokalnych Komitet\u00f3w Koordynacyjnych zabito nawet 633 os\u00f3b. By\u0142a to najbardziej krwawa masakra w trakcie syryjskiego konfliktu. Po wydarzeniach w Darai na prze\u0142omie sierpnia i wrze\u015bnia 2012 dosz\u0142o do kilku odwetowych zamach\u00f3w terrorystycznych w Damaszku. We wrze\u015bniu 2012 ruszy\u0142a szeroko zakrojona ofensywa zw\u0142aszcza w po\u0142udniowych peryferiach stolicy, maj\u0105ca na celu zlikwidowanie partyzant\u00f3w. W czasie niej m.in. w mie\u015bcie Al-Thiabieh, 17\u00a0km od dzielnicy Saida Zanjab dosz\u0142o do masakry sunnit\u00f3w. Wed\u0142ug opozycjonist\u00f3w w wyniku operacji armii zgin\u0119\u0142o tam 107 cywil\u00f3w. Miasto by\u0142o atakowane od 23 wrze\u015bnia i dzia\u0142ania zako\u0144czono 26 wrze\u015bnia 2012. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zgin\u0119\u0142o w ostrzale artyleryjskim, a kiedy rebelianci wycofali si\u0119 pod naporem bombardowania, dokonywano mord\u00f3w, kiedy \u017co\u0142nierze przeszukiwali domostwa. 1 pa\u017adziernika 2012 armia pokona\u0142a ostatecznie rebeliant\u00f3w na po\u0142udniowych peryferiach Damaszku i dzielnic Jarmuk, Had\u017car al-Aswad i Tadamon, gdzie prowadzono dot\u0105d starcia. W walkach partyzanckich i ofensywie rz\u0105dowej we wrze\u015bniu 2012 w Damaszku i okolicach zgin\u0119\u0142o 1471 bojownik\u00f3w i cywil\u00f3w.<\/span><\/p>\n

We wrze\u015bniu 2012 ruszy\u0142a szeroko zakrojona ofensywa zw\u0142aszcza w po\u0142udniowych peryferiach stolicy, maj\u0105ca na celu zlikwidowanie partyzant\u00f3w. W czasie niej m.in. w mie\u015bcie Al-Thiabieh, 17\u00a0km od dzielnicy Saida Zanjab dosz\u0142o do masakry sunnit\u00f3w. Wed\u0142ug opozycjonist\u00f3w w wyniku operacji armii zgin\u0119\u0142o tam 107 cywil\u00f3w. Miasto by\u0142o atakowane od 23 wrze\u015bnia i dzia\u0142ania zako\u0144czono 26 wrze\u015bnia 2012. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zgin\u0119\u0142o w ostrzale artyleryjskim, a kiedy rebelianci wycofali si\u0119 pod naporem bombardowania, dokonywano mord\u00f3w, kiedy \u017co\u0142nierze przeszukiwali domostwa. 1 pa\u017adziernika 2012 armia pokona\u0142a ostatecznie rebeliant\u00f3w na po\u0142udniowych peryferiach Damaszku. W walkach partyzanckich i ofensywie rz\u0105dowej we wrze\u015bniu 2012 w Damaszku i okolicach zgin\u0119\u0142o 1471 bojownik\u00f3w i cywil\u00f3w<\/p>\n

Tymczasem zaognienie walk w Aleppo nast\u0105pi\u0142o 7 wrze\u015bnia 2012, kiedy rebelianci podj\u0119li ataki na utracone wcze\u015bniej dzielnice Hanano i Midan. Od tego momentu g\u0142\u00f3wne walki toczy\u0142y si\u0119 na wschodzie miasta na linii frontu Hanano-Midan. Armia wypiera\u0142a rebeliant\u00f3w z Hanano, nieustannie j\u0105 bombarduj\u0105c. Do 15 wrze\u015bnia 2012 przej\u0119\u0142a kontrol\u0119 nad Midan, jednak bojownicy nadal podejmowali ataki partyzanckie na t\u0119 dzielnic\u0119 w g\u0142\u00f3wnej mierze zamieszka\u0142ej przez arabskich chrze\u015bcijan. 27 wrze\u015bnia 2012 ruszy\u0142a w ogarni\u0119tymi walkami Aleppo ofensywa rebeliant\u00f3w. Walki skoncentrowa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w centrum miasta, gdzie bojownicy przej\u0119li kontrol\u0119 nad czterema dzielnicami i Starym Miastem. W wyniku ci\u0119\u017ckich bombardowa\u0144 dosz\u0142o do po\u017caru \u015bredniowiecznej cz\u0119\u015bci miasta. 3 pa\u017adziernika 2012 na g\u0142\u00f3wnym placu w centrum miasta Sadala al-D\u017cabiri, zamach\u00f3w terrorystycznych, w kt\u00f3rych wyniku zgin\u0119\u0142o 40 os\u00f3b, a 40 zosta\u0142o rannych. Do przeprowadzenia zamachu przyzna\u0142a si\u0119 Rada Rewolucyjna<\/a> dzia\u0142aj\u0105ca niezale\u017cnie od Wolnej Armii Syrii i Front Obrony Ludno\u015bci Lewantu<\/a>. 10 pa\u017adziernika 2012 Wolna Armia Syrii podj\u0119\u0142a szturm na meczet Umajjad\u00f3w na Starym Mie\u015bcie, kt\u00f3ry stanowi\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 baz\u0119 wojska w centrum Aleppo. Po czterodniowych walkach \u017co\u0142nierze poddali baz\u0119, jednak przy odwrocie podpalili historyczny meczet wpisany na \u015bwiatow\u0105 list\u0119 dziedzictwa UNESCO. 25 pa\u017adziernika 2012 podczas ofensywy rebeliant\u00f3w dosz\u0142o do za\u0142amania frontu w Aleppo. Rebelianci zaj\u0119li kilka chrze\u015bcija\u0144skich dzielnic w centrum miasta i rozpocz\u0119li infiltracje do kurdyjskiej dzielnicy Szejk Maskud, gdzie dosz\u0142o do potyczki z boj\u00f3wkami sprzymierzonymi z si\u0142ami rz\u0105dowymi.<\/p>\n

Operacje strategiczne i druga pr\u00f3ba zawieszenia broni<\/strong><\/p>\n

W pa\u017adzierniku 2012 dosz\u0142o do powa\u017cnego kryzysu dyplomatycznego mi\u0119dzy Syri\u0105 i Turcja, g\u0142\u00f3wnym sojusznikiem syryjskich rebeliant\u00f3w. Miejsce mia\u0142a nawet zbrojna konfrontacja<\/a> mi\u0119dzy pa\u0144stwami. Bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 kryzysu by\u0142o to, i\u017c 3 pa\u017adziernika 2012 syryjskie pociski podczas przygranicznych walk z rebeliantami spad\u0142y na tureckie miasto Ak\u00e7akale<\/a>w wyniku czego zgin\u0119\u0142o pi\u0119ciu cywil\u00f3w. Niemal natychmiast turecka artyleria ostrzela\u0142a syryjskie pozycje. Podobne incydenty powtarza\u0142y si\u0119 codziennie przez tydzie\u0144, turecki parlament zezwoli\u0142 nawet si\u0142om zbrojnym na prowadzenie operacji militarnych poza granicami kraju, jednak oba kraje nie chcia\u0142y wybuchu wojny, wiec sytuacje opanowano. Tymczasem rebelianci wykorzystuj\u0105c sytuacj\u0119 na granicy z Turcj\u0105, podj\u0119li dzia\u0142ania maj\u0105ce odci\u0105\u017cy\u0107 walcz\u0105ce brygady w Aleppo. Celem bojownik\u00f3w by\u0142o odci\u0119cie szlaku zaopatrzeniowego \u0142\u0105cz\u0105cego Damaszek i Aleppo w zwi\u0105zku z czym po militarnym ataku 9 pa\u017adziernika 2012 zaj\u0119li<\/a> miasto Maarrat an-Numan<\/a>. Po zaj\u0119ciu Maarrat an-Numan armia bezskutecznie pr\u00f3bowa\u0142a je odbi\u0107. Toczono r\u00f3wnie\u017c ci\u0119\u017ckie boje na autostradzie \u0142\u0105cz\u0105cej dwa najwi\u0119ksze syryjskie miasta, w kt\u00f3rych gin\u0119\u0142y dziesi\u0105tki \u017co\u0142nierzy i rebeliant\u00f3w. Human Rights Watch oskar\u017cy\u0142o si\u0142y rz\u0105dowe o u\u017cycie bomb kasetowych<\/a> w czasie bombardowa\u0144 autostrady. R\u00f3wnie\u017c t\u0119 bro\u0144 wykorzystywano w czasie obrony Maarrat an-Numan i kilku innych regionach Syrii.<\/p>\n

26 pa\u017adziernika 2012 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 czterodniowy rozejm z okazji muzu\u0142ma\u0144skiego \u015bwi\u0119ta Id al-Adha<\/a> wynegocjowany przez wys\u0142annika ONZ i LPA Lakhdara Brahimiego<\/a>. Mimo tego walki nadal trwa\u0142y w kilku regionach kraju, a skala przemocy wiele si\u0119 nie r\u00f3\u017cni\u0142a od poprzednich dni, kiedy to dziennie gin\u0119\u0142o ponad 100 os\u00f3b, nierzadko 150-200 os\u00f3b. Do star\u0107 dochodzi\u0142o pod Maarrat an-Numan, w prowincji damasce\u0144skiej, Aleppo czy na obszarach granicznych z Turcj\u0105. Projekt zawieszenia broni w praktyce zako\u0144czy\u0142 si\u0119 fiaskiem. W czasie czterech dni teoretycznego rozejmu zgin\u0119\u0142o 439 os\u00f3b. Strona rz\u0105dowa o wielokrotne naruszanie rozejmu oskar\u017ca\u0142a \u201eterroryst\u00f3w\u201d. 29 pa\u017adziernika 2012 lotnictwo syryjskie przeprowadzi\u0142o najbardziej zmasowan\u0105 kampani\u0119 powietrzn\u0105, bowiem tego dnia zbombardowano a\u017c 60 pozycji rebelianckich w ca\u0142ym kraju.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku listopada 2012 podczas walk na froncie damasce\u0144skim dosz\u0142o do incydent\u00f3w granicznych z Izraelem. Wystrzeliwane pociski przez syryjsk\u0105 artyleri\u0119 spada\u0142y na Wzg\u00f3rza Golan<\/a> administrowane przez Izrael<\/a>, kt\u00f3ry zawiadomi\u0142 ONZ o fakcie naruszania przez wojska pancerne zdemilitaryzowan\u0105 stref\u0119 Wzg\u00f3rz Golan. W dniach 11-12 listopada 2012 izraelskie si\u0142y zbrojne po raz pierwszy odpowiedzia\u0142y ogniem, ostrzeliwuj\u0105c miejsca, w kt\u00f3rych ulokowana by\u0142a syryjska artyleria. W mi\u0119dzyczasie sukcesy na froncie wschodnim zacz\u0119li odnosi\u0107 rebelianci. 17 listopada 2012 w muhafazie Dajr az-Zaur rebelianci zdobyli kontrol\u0119 nad miastem Al-Boukamal, a 22 listopada 2012 przej\u0119li strategiczne Al-Majadin<\/a>. Wcze\u015bniej, bo 18 listopada 2012 bojownicy zaj\u0119li najwi\u0119ksz\u0105 baz\u0119 wojskow\u0105 na p\u00f3\u0142nocy kraju \u2013 Baz\u0119 46. le\u017c\u0105c\u0105 pod Aleppo. Wolna Armia Syrii og\u0142osi\u0142a ten fakt jednym z najwi\u0119kszych sukces\u00f3w podczas wojny domowej.<\/p>\n

Rebelianci pr\u00f3bowali przej\u0105\u0107 jak najwi\u0119cej baz wojskowych, aby os\u0142abi\u0107 w tym wojska re\u017cimowe. W pierwszej po\u0142owie grudnia 2012 zaj\u0119li kolejn\u0105 baz\u0119 pod Aleppo, tym razem w Szejk Suleiman. Ci\u0119\u017ckie walki wybuch\u0142y o kontrol\u0119 nad lotniskiem pod Damaszekiem<\/a>. Odwo\u0142ano loty do syryjskiej stolicy, a samo lotnisko i drogi dojazdowe og\u0142oszono stref\u0105 wojny. W zwi\u0105zku z coraz silniejszym sunnickim oporze wok\u00f3\u0142 Damaszku, si\u0142y rz\u0105dowe rozpocz\u0119\u0142y 2 grudnia 2012 seri\u0119 kontruderze\u0144 na l\u0105dzie i z powietrza. Jednak nie zachwia\u0142o to silnej pozycji rebeliant\u00f3w i islamist\u00f3w pod Damaszkiem.<\/p>\n

Podejrzewa si\u0119, \u017ce 11 grudnia 2012 si\u0142y re\u017cimowe, b\u0105d\u017a milicja szabiha dopu\u015bci\u0142y si\u0119 w wiosce Akrab pod Ham\u0105 masakry cywil\u00f3w<\/a>, kt\u00f3rych uprzednio w trakcie walk z rebeliantami wykorzystano jako \u017cywe tarcze. Wed\u0142ug opozycji w niejasnych okoliczno\u015bciach zabito 125-150 cywil\u00f3w pochodzenia alawickiego. W wyniku tej\u017ce masakry, 16 grudnia 2012 rebelianci rozpocz\u0119li operacj\u0119 pod Ham\u0105<\/a>, w kt\u00f3rej wyniku w ci\u0105gu czterech dni zaj\u0119li wszystkie wiejskie tereny na p\u00f3\u0142noc od g\u0142\u00f3wnego miasta. W odwecie 23 grudnia 2012 syryjskie lotnictwo zbombardowa\u0142o w zaj\u0119tej przez bojownik\u00f3w Halfai, cywil\u00f3w oczekuj\u0105cych w kolejce na chleb. W nalocie zgin\u0119\u0142y 94 osoby. R\u00f3wnolegle do walk pod Ham\u0105, ci\u0119\u017ckie starcia mi\u0119dzy syryjskimi rebeliantami a palesty\u0144skimi boj\u00f3wkami Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny \u2013 Dow\u00f3dztwo Generalne<\/a>(LFWP-DG), w dniach 16-21 grudnia 2012 trwa\u0142y w sto\u0142ecznym obozie dla palesty\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w Jarmuk.<\/p>\n

Przewaga rebeliant\u00f3w na frontach i ewolucja w wojn\u0119 religijn\u0105<\/strong><\/p>\n

<\/div>\n

Pod koniec 2012 rebelianci intensywnie atakowali bazy syryjskiego wojska, by os\u0142abi\u0107 jego struktury. Na prze\u0142omie 2012\/2013 rozpocz\u0119to tak\u017ce kampani\u0119 atakowania lotnisk i baz si\u0142 powietrznych. W ten spos\u00f3b opozycjoni\u015bci, kt\u00f3rzy niemal ka\u017cdego dnia str\u0105cali samoloty si\u0142 lotniczych, chcieli pozbawi\u0107 re\u017cim ostatnich zasob\u00f3w ofensywnych, kt\u00f3re wykorzystywane by\u0142y do nalot\u00f3w na pozycje rebeliant\u00f3w i ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105. 11 stycznia 2013 si\u0142y opozycyjne zaj\u0119\u0142y znajduj\u0105ce si\u0119 na p\u00f3\u0142nocy kraju najwi\u0119ksze lotnisko wojskowe Taftanaz<\/a>. W styczniu 2013 dopuszczono si\u0119 licznych masakr. 15 stycznia 2013 w wiosce Huwajsa w pobli\u017cu Hims, znaleziono 150 cia\u0142 ofiar masowych egzekucji. W\u015br\u00f3d pomordowanych by\u0142y kobiety i dzieci. Wiele zw\u0142ok zosta\u0142o spalonych. Pr\u00f3cz tego zgwa\u0142cono 44 kobiety, a 100 os\u00f3b zosta\u0142o uprowadzonych. 29 stycznia 2013 w rzece Kuwejk w Aleppo znaleziono cia\u0142a 108 m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn i ch\u0142opc\u00f3w. Osoby ubrane w mundury polowe i cywilne ubrania zosta\u0142y zabite strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy. Obie strony konfliktu wzajemnie oskar\u017caj\u0105 si\u0119 o dokonanie masakry.<\/p>\n

W nocy z 29 na 30 stycznia 2013 izraelskie lotnictwo dokona\u0142o naloty w Syrii na dwa cele. Na pograniczu syryjsko-liba\u0144skim rakiety spad\u0142y na konw\u00f3j transportuj\u0105cy prawdopodobnie rakiety przeciwlotnicze dla bojownik\u00f3w Hezbollahu. Wed\u0142ug w\u0142adz USA na zaatakowanych pojazdach znajdowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zaawansowane technicznie rosyjskie rakiety SA-17, zagra\u017caj\u0105ce izraelskiemu lotnictwu. Drugim celem ataku by\u0142 wojskowy o\u015brodek badawczy w D\u017camraji na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od Damaszku. Na pocz\u0105tku lutego 2013 rebelianci rozszerzyli zakres atak\u00f3w na stolic\u0119. Toczono tym samym operacj\u0119 pod kryptonimem \u201eWielka Epika\u201d lub \u201eArmagedon\u201d. Walki nasili\u0142y si\u0119 we wschodniej cz\u0119\u015bci stolicy, gdzie rebelianci przej\u0119li kontrol\u0119 nad kilkoma punktami wojskowymi, g\u0142\u00f3wnie w pobli\u017cu dzielnicy D\u017cobar, kilkaset metr\u00f3w od strategicznego Placu Abbasyd\u00f3w w centrum Damaszku. Tymczasem na froncie w Aleppo walki w dalszym ci\u0105gu koncentrowa\u0142y si\u0119 na lotniskach i bazach wojskowych. 12 lutego 2013 Wolna Armia Syrii i Ahrar asz-Szam zaj\u0119\u0142y baz\u0119 i lotnisko Al-D\u017cirah. W dniach 12-14 lutego 2013 dosz\u0142o do bitwy o miasto Asz-Szadede, gdzie d\u017cihady\u015bci z Frontu Obrony starli z si\u0142ami re\u017cimowymi. Asz-Szadede by\u0142o oddalone o 45\u00a0km od Al-Hasaki. Miasto zasobne w rop\u0119 naftow\u0105 zosta\u0142o ostatecznie przej\u0119te przez islamist\u00f3w. W bitwie zgin\u0119\u0142o 30 rebeliant\u00f3w i 100 \u017co\u0142nierzy. Z terenu walk uciek\u0142o ponad 40 tys. cywil\u00f3w.<\/p>\n

20 lutego 2013 syryjska opozycja zawar\u0142a porozumienie z Kurdami na p\u00f3\u0142nocy kraju. Zawieszenie broni osi\u0105gni\u0119to po dwutygodniowej mediacji opozycjonisty na emigracji Michela Kilo. Tym samym zako\u0144czy\u0142y si\u0119 starcia rozpocz\u0119te w listopadzie 2012 w Aleppo, a nast\u0119pnie przeniesione w pobli\u017ce granicy tureckiej i pod miasto Ras al-Ajn. Strony uzgodni\u0142y, \u017ce od tej pory wsp\u00f3lnie b\u0119d\u0105 walczy\u0107 przeciwko re\u017cimowi Asada. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej w stolicy w pobli\u017cu siedziby rz\u0105dz\u0105cej w Syrii partii Baas oraz ambasady Rosji dosz\u0142o do pot\u0119\u017cnej eksplozji samochodu-pu\u0142apki, w kt\u00f3rej wyniku 53 osoby zgin\u0119\u0142y, a 235 zosta\u0142o rannych. Zabici to g\u0142\u00f3wnie przechodnie, uczniowie i kierowcy samochod\u00f3w. W\u015br\u00f3d ofiar byli tak\u017ce przedstawiciele s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa. Re\u017cim obarczy\u0142 odpowiedzialno\u015bci\u0105 za atak terroryst\u00f3w. By\u0142 to najbardziej krwawy zamach terrorystyczny od pocz\u0105tku wojny domowej. W dniach 22-24 lutego 2013 w Aleppo mia\u0142 miejsce bezprecedensowy ostrza\u0142 rakietowy z wykorzystaniem pocisk\u00f3w Scud, w wyniku czego \u017cycie straci\u0142o 141 os\u00f3b, z czego po\u0142ow\u0119 ofiar stanowi\u0142y dzieci. 27 lutego 2013 wojsko przeprowadzi\u0142o szturm na wiosk\u0119 Malkija na wsch\u00f3d od Aleppo. Dopuszczono si\u0119 tam grabie\u017cy, podpale\u0144, gwa\u0142t\u00f3w tortur oraz masowych egzekucji. W masakrze zgin\u0119\u0142o 70 os\u00f3b w tym kobiety, dzieci i osoby w podesz\u0142ym wieku.<\/p>\n

W dniach 2-6 marca 2013 odby\u0142a si\u0119 bitwa o Ar-Rakk\u0119<\/a>. W pierwszym dniu walk rebelianci z Wolnej Armii Syrii wspierani przez ekstremist\u00f3w dokona\u0142o szturmu na przedmie\u015bcia miasta, sk\u0105d wyprowadzono atak na centrum, kt\u00f3re zaj\u0119to 4 marca 2013. Obalono w\u00f3wczas tamtejszy pomnik prezydenta Hafiza al-Asada<\/a> zmar\u0142ego w 2000. Rebelianci pojmali r\u00f3wnie\u017c po zwyci\u0119skich walkach z 4 na 5 marca 2013 gubernatora muhafazy Ar-Rakka. Po zdobyciu miasta przez opozycjonist\u00f3w dosz\u0142o do dwudniowych nalot\u00f3w na miasto, w tym na osiedla mieszkalne, w efekcie czego zgin\u0119\u0142o wielu cywil\u00f3w. 19 marca 2013 w Aleppo mia\u0142 miejsce wybuch pocisku w wyniku czego zgin\u0119\u0142o 25 os\u00f3b, a 80 zosta\u0142o rannych. Atak ten nie r\u00f3\u017cni\u0142by si\u0119 od dziesi\u0105tek innych, gdyby nie fakt, \u017ce w g\u0142owicy pocisku mie\u015bci\u0142a si\u0119 bro\u0144 chemiczna. Obie strony wyst\u0105pi\u0142y o przeprowadzenie mi\u0119dzynarodowego \u015bledztwa. Departament Stanu USA<\/a> twierdzi\u0142, \u017ce podczas ataku u\u017cyto 3-chinuklidynobenzylanu<\/a>, kt\u00f3ry ju\u017c pod koniec 2012 u\u017cyto przeciwko partyzantom w Hims<\/a>.<\/p>\n

Wed\u0142ug Syryjskiego Obserwatorium Praw Cz\u0142owieka (SOHR) marzec 2013 by\u0142 najbardziej krwawym miesi\u0105cem od pocz\u0105tku konfliktu, gdy\u017c zgin\u0119\u0142o w\u00f3wczas ponad 6 tys. os\u00f3b (niemal 200 os\u00f3b na dzie\u0144), czyli tyle, co w pierwszych dziewi\u0119ciu miesi\u0105cach konfliktu, czyli w ca\u0142ym 2011. Wed\u0142ug SOHR w przeci\u0105gu dw\u00f3ch lat wojny \u017cycie straci\u0142o 62594 os\u00f3b, w tym, co najmniej 30782 cywil\u00f3w, 15283 \u017co\u0142nierzy i 14302 rebeliant\u00f3w. By\u0142y to straty potwierdzone, jednak\u017ce faktyczna liczba ofiar mog\u0142a by\u0107 znacznie wy\u017csza, wed\u0142ug SOHR nawet 120 tys. zabitych. ONZ szacowa\u0142o t\u0119 liczb\u0119 na ponad 70 tys. zabitych.<\/p>\n

Wojna domowa w Syrii z poziomu walki o w\u0142adz\u0119 ewoluowa\u0142a w szybkim tempie ku typowej wojnie wyznaniowej. 10 kwietnia 2013 g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy Frontu Abu Mohamed al-Golani, przyrzek\u0142 lojalno\u015b\u0107 Ajmanowi az-Zawahiriemu<\/a>, liderowi Al-Kaidy. Tymczasem do Syrii przyby\u0142o kolejnych tysi\u0105c szyickich bojownik\u00f3w Hezbollahu wspieraj\u0105cych si\u0142y al-Asada\u00a0<\/span>oraz \u017co\u0142nierze ira\u0144skiego Korpusu Stra\u017cnik\u00f3w Rewolucji Islamskiej<\/a>. Ira\u0144czycy to g\u0142\u00f3wnie wyszkoleni snajperzy, a tak\u017ce w du\u017cej mierze piloci samolot\u00f3w, bombarduj\u0105cych pozycje rebeliant\u00f3w. Do Syrii ze wschodu nadci\u0105gali tak\u017ce irackie boj\u00f3wki szyickie, co nap\u0119dza\u0142o spiral\u0119 wojny religijnej, gdy\u017c fundamentali\u015bci islamscy nadci\u0105gaj\u0105cy z ca\u0142ego \u015bwiata, walcz\u0105cy po stronie opozycjonist\u00f3w, stanowili radykalni sunnici. Tak wi\u0119c wojna domowa przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w wojn\u0119 religijn\u0105 mi\u0119dzy rz\u0105dowymi alawitami wspieranymi militarnie przez Iran i Hezbollah i politycznie przez Rosj\u0119 oraz Chiny a sunnick\u0105 opozycj\u0105 wspieran\u0105 politycznie przez Zach\u00f3d oraz militarnie przez globalnych d\u017cihadyst\u00f3w i donator\u00f3w znad Zatoki Perskiej.<\/p>\n

W szczeg\u00f3lnie trudnej sytuacji pozostaj\u0105 mniejszo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 syryjskich chrze\u015bcijan pragnie pozosta\u0107 neutralna w konflikcie, cz\u0119\u015b\u0107 wspiera si\u0142y rz\u0105dowe, reszta opozycj\u0119. Jednak padaj\u0105 oni cz\u0119sto ofiarami atak\u00f3w ze strony zar\u00f3wno opozycyjnych boj\u00f3wek sunnickich, jak i wojsk proasadowskich. Mno\u017c\u0105 si\u0119 grabie\u017ce, morderstwa i porwania. 27 maja 2013 rebelianci dokonali masakry w wiosce Al-Duwair przy granicy z Libanem, morduj\u0105c tam niemal wszystkich zamieszkuj\u0105cych chrze\u015bcijan. 23 czerwca islami\u015bci poder\u017cn\u0119li gard\u0142o franciszka\u0144skiemu ksi\u0119dzu Francois Muradowi. W obawie przed powt\u00f3rzeniem si\u0119 sytuacji z Iraku chrze\u015bcijanie opuszczaj\u0105 Syri\u0119 udaj\u0105c si\u0119 przede wszystkim do s\u0105siedniego Libanu.<\/p>\n

Kontrofensywa si\u0142 rz\u0105dowych<\/strong><\/p>\n

Po deklaracji Golaniego, na frontach inicjatyw\u0119 zacz\u0119\u0142o przejmowa\u0107 wojsko narodowe, kt\u00f3re tym samym przerwa\u0142o post\u0119py rebeliant\u00f3w trwaj\u0105ce od jesieni 2012. W po\u0142owie kwietnia 2013 si\u0142y rz\u0105dowe prze\u0142ama\u0142y sze\u015bciomiesi\u0119czne obl\u0119\u017cenie baz Wadi al-Daif oraz Hamadija. 10 kwietnia 2013 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wsp\u00f3lna ofensywa<\/a> si\u0142 rz\u0105dowych i liba\u0144skiego Hezbollahu, kt\u00f3rzy dokonali inwazji w Syrii, przy granicznych terenach le\u017c\u0105cych wok\u00f3\u0142 miasta Al-Kusajr<\/a>. By\u0142y to tereny kontrolowane przez si\u0142y powsta\u0144cze, kt\u00f3re przecina\u0142y drog\u0119 z Damaszku<\/a> na alawickie<\/a> tereny po\u0142o\u017cone nad Morzem \u015ar\u00f3dziemnym<\/a>. W pierwszej fazie ofensywy si\u0142y sprzymierzone zaj\u0119\u0142y wzg\u00f3rza, z kt\u00f3rych ostrzeliwano okoliczne wioski i miasto Al-Kusajr. W drugiej po\u0142owie kwietnia 2013 wojsko narodowe wsp\u00f3lnie z liba\u0144sk\u0105 boj\u00f3wk\u0105 zacie\u015bnia\u0142y pas wok\u00f3\u0142 Al-Kusajr, spychaj\u0105c partyzant\u00f3w do miasta. Jednocze\u015bnie na jego przedpolach toczy\u0142y si\u0119 ci\u0119\u017ckie walki partyzanckie. Sunniccy rebelianci odpowiadali atakami rakietowymi na teren Libanu.<\/p>\n

21 kwietnia 2013 po sze\u015bciodniowej bitwie<\/a> si\u0142y rz\u0105dowe zdoby\u0142y kontrol\u0119 nad miastem D\u017cudajdat al-Fadl na po\u0142udnie od Damaszku. Podczas walk udokumentowano \u015bmier\u0107 101 os\u00f3b, jednak wed\u0142ug organizacji SOHR w szturmie zgin\u0119\u0142o co najmniej 250 os\u00f3b. Z kolei Lokalne Komitety Koordynacyjne poda\u0142y, \u017ce si\u0142y Asada w mie\u015bcie D\u017cudajdat al-Fadl oraz D\u017cudajdat Artouz, zamieszka\u0142ym g\u0142\u00f3wnie przez chrze\u015bcijan i Druz\u00f3w<\/a>, pozbawi\u0142y \u017cycia 482 os\u00f3b, ok. 250 cywil\u00f3w i 200 rebeliant\u00f3w.<\/p>\n

Podczas gdy pod Al-Kusajr trwa\u0142y sporadyczne starcia, 2 maja 2013 si\u0142y rz\u0105dowe i lojalne milicje dokona\u0142y szturmu<\/a> na sunnick\u0105 wiosk\u0119 Al-Bajda le\u017c\u0105c\u0105 pod miastem Banijas<\/a>, b\u0119d\u0105cym twierdz\u0105 si\u0142 re\u017cimowych. Podczas pierwszego dnia obecno\u015bci si\u0142 rz\u0105dowych w wiosce, kiedy to prorz\u0105dowa milicja Szabiha przeczesywa\u0142a domy, wyprowadzaj\u0105c z nich cywil\u00f3w. Zebrano ich na placu g\u0142\u00f3wnym, gdzie przed egzekucj\u0105 wiele os\u00f3b by\u0142o torturowanych. Nast\u0119pnie cywile byli rozstrzeliwani, sztyletowani oraz kamieniowani. W ten spos\u00f3b zgin\u0119\u0142o 167 os\u00f3b. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej dosz\u0142o do czystek etnicznych w Banijas, gdzie zabito 81 cywil\u00f3w. Po masakrach syryjscy aktywi\u015bci publikowali nagrania video przedstawiaj\u0105ce zmasakrowane i spalone zw\u0142oki kobiet, m\u0119\u017cczyzn i dzieci.<\/p>\n

W trakcie trwania masakry na zachodnim wybrze\u017cu Syrii, nad ranem 3 maja 2013 Si\u0142y Powietrzne Izraela<\/a> zaatakowa\u0142 znajduj\u0105ce si\u0119 w Syrii sk\u0142ady z ira\u0144sk\u0105 broni\u0105 prawdopodobnie przeznaczon\u0105 dla bojownik\u00f3w liba\u0144skiego Hezbollahu. Operacja zosta\u0142a powt\u00f3rzona w nocy z 4 na 5 maja 2013. Dokonano w\u00f3wczas trzech bombardowa\u0144, m.in. zaatakowano o\u015brodek badawczy D\u017camraja i pobliskie sk\u0142ady amunicji, kt\u00f3re by\u0142y ju\u017c obiektem izraelskich atak\u00f3w pod koniec stycznia 2013. Pociski uderzy\u0142y r\u00f3wnie\u017c w jednostk\u0119 syryjskiej obrony przeciwlotniczej w miejscowo\u015bci Sabura, w pobli\u017cu autostrady Damaszek-Bejrut, na zach\u00f3d od stolicy Syrii oraz w koszary Gwardii Republika\u0144skiej i innej elitarnej jednostki na przedmie\u015bciach Damaszku.<\/p>\n

Do po\u0142owy maja 2013 wojsko wsp\u00f3lnie z szyickimi si\u0142ami liba\u0144skiego Hezbollahu zaj\u0119\u0142y przedpola Al-Kusajr, podejmuj\u0105c szturm na miasto 19 maja 2013. Si\u0142y rz\u0105dowe przy asy\u015bcie lotnictwa, artylerii i czo\u0142g\u00f3w naciera\u0142y od po\u0142udnia, wschodu i p\u00f3\u0142nocnego wschodu zajmuj\u0105c po pierwszym dniu walk centrum i 60% powierzchni miasta. Do 25 maja 2013 wojsko kontrolowa\u0142o 80% powierzchni miasta. Tego dnia przez siedem godzin \u015brednio na minut\u0119 spada\u0142o 40 pocisk\u00f3w. By\u0142y to jedne z najbardziej zaci\u0119tych bombardowa\u0144 miejskich podczas wojny domowej. Rz\u0105dowa ofensywa doprowadzi\u0142a do ostatecznego wyparcia rebeliant\u00f3w z miasta Al-Kusajr 5 czerwca 2013, lecz po odniesieniu zwyci\u0119stw wojska lojalist\u00f3w kontynuowa\u0142y natarcie na pozycje rebeliant\u00f3w \u2013 jak swojej analizie poda\u0142 Stratfor<\/a> \u2013 Ofensywa si\u0142 re\u017cimu na kluczowe miasto Homs, le\u017c\u0105ce pomi\u0119dzy Damaszkiem, Aleppo i zdominowanym przez Alawit\u00f3w wybrze\u017cem, nie zatrzyma\u0142a si\u0119 po odniesieniu sukcesu w operacji w Al Kusajr.<\/i> Wed\u0142ug Stratforu zaatakowane zosta\u0142y znajduj\u0105ce si\u0119 w r\u0119kach powsta\u0144c\u00f3w wioski na po\u0142udnie od miasta Hims, kt\u00f3re 29 czerwca 2013 zosta\u0142o zaatakowane przez si\u0142y rz\u0105dowe<\/a>.<\/p>\n

Wojna domowa o charakterze multilateralnym<\/strong><\/p>\n

W lipcu 2013 da\u0142y si\u0119 w znaki wrogo\u015b\u0107 mi\u0119dzy umiarkowanymi rebeliantami Wolnej Armii Syrii a d\u017cihadystami z Frontu Obrony. Ponadto zn\u00f3w wybuch\u0142y walki mi\u0119dzy Kurdami walcz\u0105cymi o autonomi\u0119 z syryjskimi rebeliantami. Przez to wojna domowa w Syrii nabra\u0142a charakteru multilateralnego, gdy\u017c de facto w wojnie udzia\u0142 bra\u0142y cztery strony: si\u0142y rz\u0105dowe, Wolna Armia Syrii<\/a> i syryjskie brygady satelickie, d\u017cihady\u015bci skupieni wok\u00f3\u0142 Frontu Obrony Ludno\u015bci Lewantu<\/a> (D\u017cabhat al-Nusra) iFrontu Islamskiego<\/a> oraz bojownicy kurdyjscy powi\u0105zani z Powszechnymi Jednostkami Obrony.<\/p>\n

Do zaognienia relacji w syryjskiej opozycji z\u0142o\u017conej z umiarkowanych bojownik\u00f3w i d\u017cihadyst\u00f3w, dosz\u0142o 11 lipca 2013 po zab\u00f3jstwie Kamala Hamaniego z Najwy\u017cszej rady Wojskowej Wolnej Armii Syrii. Hamani nale\u017ca\u0142 do 30 najwa\u017cniejszych postaci Armii. Dow\u00f3dztwo militarnego cia\u0142a opozycji og\u0142osi\u0142o, i\u017c zab\u00f3jstwo Hamaniego w Latakii r\u00f3wna\u0142o si\u0119 z wypowiedzeniem wojny. Incydent wydarzy\u0142 si\u0119 w momencie, kiedy WAS pr\u00f3bowa\u0142o wybudowa\u0107 sie\u0107 logistyczn\u0105 i wzmocni\u0107 obecno\u015b\u0107 w ca\u0142ym kraju oraz prze\u0142ama\u0107 kontrofensyw\u0119 armii, a tak\u017ce w czasie, gdy ameryka\u0144ska administracja rozwa\u017ca przekazanie broni grupom rebelianckim walcz\u0105cym z Asadem.<\/p>\n

Jednak silna pozycja islamist\u00f3w i wybuch konfliktu w\u015br\u00f3d opozycji, spot\u0119gowa\u0142a obawy Zachodu przed wysy\u0142aniem broni do Syrii. Opozycyjne Syryjskie Obserwatorium Praw Cz\u0142owieka informowa\u0142o, \u017ce po zab\u00f3jstwie Hamaniego w r\u00f3\u017cnych miejscach Syrii dosz\u0142o do gwa\u0142townych konflikt\u00f3w mi\u0119dzy WAS a Frontem Obrony. Liberalni rebelianci chcieli postawi\u0107 przed s\u0105d islamski sprawc\u00f3w zab\u00f3jstwa. Ponadto w po\u0142owie lipca 2013 dosz\u0142o do wybuchu konfliktu mi\u0119dzy radykalnymi islamistami a Kurdami na p\u00f3\u0142nocy Syrii. 17 lipca 2013 Powszechne Jednostki Obrony (YPG) wypar\u0142y z miasta islamist\u00f3w. 22 lipca 2013 WAS zdoby\u0142o miasto Chan al-Assal w muhafazie Aleppo. Miasto te by\u0142o uwa\u017cane za ostatni pewny bastion si\u0142 rz\u0105dowych, gdy\u017c w samym Aleppo panowa\u0142 pat, a operacja \u201eP\u00f3\u0142nocna Burza\u201d wygas\u0142a. Po czterotygodniowych walkach w Hims, 29 lipca 2013 armia wraz z bojownikami Hezbollahu przej\u0119\u0142y kontrol\u0119 nad dzielnic\u0105 Chaldija.<\/p>\n

\n
\n
Osobny artyku\u0142: Bitwa pod Salm\u0105<\/a>.<\/i><\/div>\n<\/dd>\n<\/dl>\n

4 sierpnia 2013 rebelianci wraz z radykalnymi islamistami rozpocz\u0119li ofensyw\u0119 pod Salm\u0105 w muhafazie Latakia. W ci\u0105gu dnia rebelianci zaj\u0119li 14 wiosek i mieli zamiar kontynuowa\u0107 poch\u00f3d na bastion si\u0142 rz\u0105dowych, czyli Lataki\u0119. W mi\u0119dzyczasie d\u017cihady\u015bci dopu\u015bcili si\u0119 masakry na 190 alawickich cywilach. Natarcie rebeliant\u00f3w wyhamowa\u0142o, dzi\u0119ki czemu armia podj\u0119\u0142a 16 sierpnia 2013 kontratak, kt\u00f3ry w ci\u0105gu trzech dni dni przyni\u00f3s\u0142 na froncie status quo<\/a>.<\/span><\/p>\n

\n
\n
Osobny artyku\u0142: Atak gazowy w Ghucie<\/a>.<\/i><\/div>\n<\/dd>\n<\/dl>\n
<\/div>\n

21 sierpnia 2013 mia\u0142 miejsce bezprecedensowy atak rakietowy z domniemanym wykorzystaniem broni chemicznej w kilku miastach na wsch\u00f3d od Damaszku w okr\u0119gu Ghuta. Atak spowodowa\u0142 setki ofiar, a ranni mieli wyra\u017ane symptomy zatrucia sarinem<\/a> \u2013 rozszerzone \u017arenice, zimne ko\u0144czyny, piana na ustach, k\u0142opoty z oddychaniem i post\u0119puj\u0105cy parali\u017c cia\u0142a. Wed\u0142ug raportu Departamentu Stanu USA<\/a> w ataku zgin\u0119\u0142o 1429 os\u00f3b, w tym 426 dzieci, co czyni\u0142o to najbardziej krwawym atakiem podczas wojny domowej. Atak przyczyni\u0142 si\u0119 do procesu eliminacji syryjskiej broni chemicznej<\/a> pod mi\u0119dzynarodowym nadzorem<\/p>\n

Po ataku gazowym w Ghucie g\u0142\u00f3wne walki wojny domowej koncentrowa\u0142y si\u0119 na froncie wschodnim, p\u00f3\u0142nocnym oraz po\u0142udniowym. Po tym, gdy wybrano dyplomatyczne rozwi\u0105zanie reperkusji po ataku chemicznym w Ghucie, polegaj\u0105cym na zniszczeniu broni chemicznej<\/a> (wedle rezolucji RB ONZ nr 2118 z 27 wrze\u015bnia 2013), si\u0142y rz\u0105dowe wraz z szyickimi milicjami paramilitarnymi boj\u00f3wkami zagranicznymi rozpocz\u0119\u0142y kolejn\u0105 faz\u0119 ofensywy pod Damaszkiem. Przyst\u0105piono do obl\u0119\u017cenia miast kontrolowanych przez rebeliant\u00f3w – Darajja, Had\u017car Al-Aswad, As-Sbeneh, Had\u017ceira, D\u017calda, Babilla, D\u017cadla, Dajr al-Asafir.<\/p>\n

W listopadzie 2013 rozegra\u0142a si\u0119 ofensywa si\u0142 rz\u0105dowych u po\u0142udniowych bram Damaszku. 1 listopada 2013 Hezbollah podj\u0105\u0142 atak na As-Sbeneh, kt\u00f3re zosta\u0142o odbite 7 listopada 2013, natomiast trzy dni p\u00f3\u017aniej Hezbollah razem z irack\u0105 Brygad\u0105 al-Abbas i Armia Obrony Narodowej (NDF), zaatakowa\u0142y le\u017c\u0105ce na wsch\u00f3d od As-Sbeneh miasto Had\u017ceira. Tymczasem regularna armia szturmowa\u0142a Had\u017car al-Aswad, le\u017c\u0105cy na po\u0142udnie od obozu Jarmuk. Had\u017car al-Aswad zosta\u0142 odbity z r\u0105k rebeliant\u00f3w 13 listopada 2013, z kolei dwa dni p\u00f3\u017aniej pad\u0142y s\u0105siednie Babilla i D\u017calda.<\/p>\n

\n
\n
\"\"\u00a0Osobny artyku\u0142: Bitwa w G\u00f3rach Kalamun<\/a>.<\/i><\/div>\n<\/dd>\n<\/dl>\n

15 listopada 2013 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ofensywa prowadzona syryjskie si\u0142y rz\u0105dowe i liba\u0144skie szyickie boj\u00f3wki Hezbollah<\/a> na terenach kontrolowanych przez syryjskich rebeliant\u00f3w w G\u00f3rach Kalamun, le\u017c\u0105cych na arterii prowadz\u0105cej z Damaszku do Hims. W momencie rozpocz\u0119cia ofensywy w G\u00f3rach Kalamun rebelianci kontrolowali miasta w linii Kara – Daj Attija – An-Nakb – Jabrud, z kolei w r\u0119kach si\u0142 rz\u0105dowych znajdowa\u0142a si\u0119 Malula. Pierwszym celem syryjskich si\u0142 narodowych by\u0142o miasto Kara. Miasto by\u0142o ci\u0119\u017cko bombardowane z powietrza, po czym ruszy\u0142a ofensywa si\u0142 l\u0105dowych. Miasto pad\u0142o 19 listopada 2013. Pokonani bojownicy ewakuowali si\u0119 do miast An-Nabk, licz\u0105cego ponad 50 tys. mieszka\u0144c\u00f3w oraz chrze\u015bcija\u0144skiego Dajr Attija. Dajr Attija zosta\u0142a odbita 29 listopada 2013, z kolei An-Nakb 9 grudnia 2013. Wcze\u015bniej, bo 30 listopada 2013 islami\u015bci po raz drugi ponownie zaj\u0119li Malul\u0119 (po raz pierwszy islami\u015bci spl\u0105drowali<\/a> miasto we wrze\u015bniu 2013).<\/p>\n

Radykalni rebelianci podj\u0119li 22 listopada 2013 kontrofensyw\u0119 maj\u0105ca na celu prze\u0142amanie blokady Wschodniej Ghuty, ustanowion\u0105 przez armi\u0119 rz\u0105dow\u0105 na prze\u0142omie kwietnia i maja 2013. W tym celu podj\u0119to szturm na kluczowe miasto Al-Otaiba. W ci\u0105gu czterech dni bitwy, kt\u00f3ra rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 tr\u00f3jk\u0105cie Mard\u017c al-Sultan – Adra – Al-Otaiba, zgin\u0119\u0142o 214 os\u00f3b – 135 rebeliant\u00f3w (w tym siedmiu dow\u00f3dc\u00f3w batalion\u00f3w, 70 radykalnych islamist\u00f3w) 79 szyickich milicjant\u00f3w prorz\u0105dowych (w tym boj\u00f3wkarzy irackich i siedmiu cz\u0142onk\u00f3w Hezbollahu). Efektem bitwy by\u0142o przej\u0119cie przez syryjskich rebeliant\u00f3w i sunnickich islamist\u00f3w czterech wiosek, lecz Al-Otaiba zosta\u0142a obroniona, a blokady nie prze\u0142amano.<\/p>\n

W muhafazie Al-Hasaka toczy\u0142a si\u0119 ofensywa<\/a> Powszechnych Jednostek Ochrony, kt\u00f3re wypiera\u0142y z kurdyjskich teren\u00f3w radykalnych islamist\u00f3w. Po trwaj\u0105cych dwumiesi\u0119cznych walkach, kt\u00f3re okaza\u0142y si\u0119 zwyci\u0119skie dla Kurd\u00f3w, kurdyjska Partia Unii Demokratycznej (PYD) og\u0142osi\u0142a 12 listopada 2013 na trwaj\u0105cym dwa dni posiedzeniu w Al-Kamiszli, utworzenie przej\u015bciowego autonomicznego rz\u0105du i administracji na kontrolowanych regionach. Przej\u015bciowy autonomiczny rz\u0105d, zak\u0142ada\u0142 podzia\u0142 regionu kurdyjskiego Syrii na trzy obszary, ka\u017cdy z w\u0142asnym lokalnym zgromadzeniem, jak i r\u00f3wnie\u017c przedstawicielami do regionalnego organu wykonawczego.<\/p>\n

Tymczasem w pa\u017adzierniku 2013 na froncie p\u00f3\u0142nocnym, wystartowa\u0142a rz\u0105dowa operacja \u201ePustynna Droga\u201d<\/a>, zak\u0142adaj\u0105ca odblokowanie drogi do Aleppo prowadz\u0105cej od po\u0142udnia. Pierwszym celem wojska narodowego by\u0142o miasto Chasener, kt\u00f3re zosta\u0142o odbite 3 pa\u017adziernika 2013. Operacja by\u0142a prowadzona wsp\u00f3lnie z oddzia\u0142ami Hezbollahu. Kieruj\u0105c si\u0119 na p\u00f3\u0142noc w kierunku Aleppo, 29 pa\u017adziernika 2013, armia wesz\u0142a do Al-Safiry. Miasto zosta\u0142o ca\u0142kowicie zaj\u0119te 1 listopada 2013. Nast\u0119pnie toczy\u0142a si\u0119 krwawa bitwa z radykalnymi rebeliantami o strategiczn\u0105 baz\u0119 80. le\u017c\u0105cej przy mi\u0119dzynarodowym porcie lotniczym Aleppo. Baza zosta\u0142a przej\u0119ta 10 listopada 2013 z r\u0105k rebeliant\u00f3w.<\/p>\n

Po kolejnych sukcesach trzon wojska posuwa\u0142 si\u0119 nieustannie na p\u00f3\u0142noc, dzia\u0142aj\u0105c w przemys\u0142owych dzielnicach Al-Nakkarin oraz Szajch Nad\u017cara w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci Aleppo. Jednak ofensywa si\u0142 rz\u0105dowych po raz kolejny utkn\u0119\u0142a w najwi\u0119kszym syryjskim mie\u015bcie. W grudniu 2013 armia zmieni\u0142a taktyk\u0119, rozpoczynaj\u0105c kampani\u0119 nalot\u00f3w na pozycje rebeliant\u00f3w. Od 15 grudnia grudnia 2013 w Aleppo trwa\u0142a kampania Syryjskich Arabskich Si\u0142 Powietrznych na wielk\u0105 skal\u0119, podczas kt\u00f3rej bombardowano za pomoc\u0105 bomb beczkowych kontrolowane przez si\u0142y rebeliant\u00f3w dzielnice Aleppo. W nalotach do 6 stycznia 2014 zgin\u0119\u0142o \u0142\u0105cznie 603 os\u00f3b, w tym 172 cywil\u00f3w, 54 kobiet i 54 cywil\u00f3w. Wed\u0142ug syryjskiej opozycji i organizacji pozarz\u0105dowych re\u017cim prezydenta Baszszara al-Asada zdecydowa\u0142 si\u0119 na naloty, aby z\u0142ama\u0107 tamtejszych mieszka\u0144c\u00f3w i podburzy\u0107 ich przeciwko rebeliantom. Z kolei dow\u00f3dztwo przyzna\u0142o, i\u017c uciek\u0142o si\u0119 do ofensywy lotniczej z powodu braku dora\u017anych skutk\u00f3w operacji l\u0105dowej, a wysoka liczba strat cywilnych wynika\u0142a z tego, i\u017c pozycje rebeliant\u00f3w znajdowa\u0142y si\u0119 w sercu stref cywilnych.<\/p>\n

22 listopada 2013 powo\u0142ano Front Islamski<\/a> zrzeszaj\u0105ce sze\u015b\u0107 najwi\u0119kszych sunnickich ugrupowania zbrojnych, tworz\u0105cych uprzednio dwa opozycyjne bloki alternatywne wobec Wolnej Armii Syrii – Syryjski Front Wyzwolenia Islamu<\/a> oraz Syryjski Front Islamski<\/a>. Pierwszym du\u017cym sukcesem frontu Islamskiego by\u0142o przej\u0119cie kontroli nad przej\u015bciem granicznym i baz\u0105 Bab al-Hawa, co mia\u0142o miejsce 6 grudnia 2013. By\u0142o to prze\u0142omowe wydarzenie – utrata kontroli nad swoim magazynem broni przez Woln\u0105 Armi\u0119 Syrii sta\u0142a si\u0119 przyczyn\u0105 zawieszenia przez USA i Wielk\u0105 Brytani\u0119 wspierania syryjskiej umiarkowanej opozycji i ucieczki gen. Salima Idrisa<\/a> do Turcji. W nocy z 11 na 12 grudnia 2013 radykalni islami\u015bci przenikn\u0119li do przemys\u0142owej dzielnicy miasta Adra, gdzie atakowali budynki mieszkalne, zabijaj\u0105c pracownik\u00f3w tamtejszych fabryk i ich rodziny. Ataki mia\u0142y pod\u0142o\u017ce religijne, gdy\u017c w\u015br\u00f3d zabitych byli alawici, druzowie, chrze\u015bcijanie, jak i szyici. Zgin\u0119\u0142y 32 osoby. Za atakiem sta\u0142 D\u017cabhat an-Nusra oraz ugrupowanie nale\u017c\u0105ce do Frontu Islamskiego<\/a>, takie jak D\u017cajsz al-Islam<\/a>. 13 grudnia 2013 armia syryjska rozpocz\u0119\u0142a akcj\u0119 eliminowania islamist\u00f3w z miasta, zako\u0144czon\u0105 16 grudnia 2013.<\/p>\n

Wraz z pocz\u0105tkiem 2014 na \u201eterenach wyzwolonych\u201d przez rebeliant\u00f3w, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 otwarta wojna mi\u0119dzy Islamskim Pa\u0144stwem w Iraku i Lewancie (ISIS) a Syryjskim Frontem Rewolucyjnym<\/a> powsta\u0142ym w grudniu 2013 i Armi\u0105 Mud\u017cahedin\u00f3w<\/a> powo\u0142an\u0105 3 stycznia 2014. Syryjski Front Rewolucyjny dzia\u0142a\u0142 pod szyldem Wolnej Armii Syrii<\/a> (WAS), kt\u00f3ra sprzymierzy\u0142a si\u0119 przeciwko ISIS razem z Frontem Islamskim, najwi\u0119ksz\u0105 koalicj\u0105 ugrupowa\u0144 islamskich dzia\u0142aj\u0105cych podczas wojny domowej w Syrii. Tymczasem Armia Mud\u017cahedin\u00f3w wypowiedzia\u0142a wojn\u0119 ugrupowaniu powi\u0105zanemu z Al-Kaid\u0105, oskar\u017caj\u0105c go o naruszenie zasad boskich. Nowa frakcja oskar\u017cy\u0142a ISIS o szerzenie przemocy i rozlew krwi na \u201eterenach wyzwolonych\u201d oraz za\u017c\u0105da\u0142a od bojownik\u00f3w przy\u0142\u0105czenie si\u0119 do innych grup rebelianckich b\u0105d\u017a opuszczenie Syrii. Przeciwko Islamskiemu Pa\u0144stwu w Iraku i Lewancie walczyli nawet ekstremi\u015bci z D\u017cabhat an-Nusra, co potwierdzi\u0142 ich lider, Abu Muhammad al-D\u017culani. W ci\u0105gu miesi\u0105ca bratob\u00f3jczych walk \u015bmier\u0107 ponios\u0142o ponad p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca islamist\u00f3w<\/p>\n

Strony konfliktu<\/span><\/h2>\n

Strona rz\u0105dowa i sojusznicy<\/span><\/h3>\n

Wojsko i organizacje paramilitarne<\/span><\/strong><\/p>\n

Armia w przesz\u0142o\u015bci walczy\u0142a w wojnach przeciwko Izraelowi<\/a> oraz w I wojnie w Zatoce Perskiej<\/a>. Regularne wojsko liczy\u0142o 220 tys. \u017co\u0142nierzy i 300 tys. rezerwist\u00f3w. Na czele syryjskiej armii sta\u0142 prezydent. Wojsko by\u0142o podzielone na 11 formacji \u2013 osiem Dywizji Pancernych, Gwardia Republika\u0144ska, trzy Dywizje Zmechanizowane, jedna Dywizja \u201eas-Saiqa\u201d, dziesi\u0119\u0107 Pu\u0142k\u00f3w Specjalnych Si\u0142 Lotniczych, cztery Brygady Piechoty, dwie Brygady Artyleryjskie, dwie Brygady Pancerne, trzy brygady typu ziemia-ziemia, trzy Brygady Obrony Wybrze\u017ca, jedna Brygada Graniczna. Na wyposa\u017ceniu armii by\u0142o ponad 10 tys. pojazd\u00f3w opancerzonych, z czego po\u0142ow\u0119 stanowi\u0142y czo\u0142gi, niemal 5 tys. artylerii, 5 tys. pocisk\u00f3w ziemia-powietrze, 500 wyrzutni rakietowych.<\/p>\n

Po stronie wojska walczy\u0142a alawicka<\/a> prorz\u0105dowa milicja paramilitarna szabiha. Alawici dzia\u0142ali g\u0142\u00f3wnie na p\u00f3\u0142nocy kraju pod Aleppo. Cz\u0142onkowie milicji trudzili si\u0119 przemytem podczas syryjskiej okupacji Libanu (1976-2005). Na pocz\u0105tku zrywu antyprezydenckiego, milicja zosta\u0142a wys\u0142ana do Hims, gdzie zabija\u0142a opozycjonist\u00f3w. W czasie powstania syryjskiego palili pola uprawne<\/a>, pl\u0105drowali domy cywilne i brali udzia\u0142 w pacyfikacji demonstracji. W marcu 2012 milicjanci zabili dw\u00f3ch brytyjskich dziennikarzy algierskiego pochodzenia na p\u00f3\u0142nocy kraju. Ponadto w marcu 2012 si\u0142y rz\u0105dowe i milicje przeprowadzili ponad 100 samowolnych i bezprawnych egzekucji na z\u0142apanych i rannych cywilach i rebeliantach. Najwi\u0119kszej masakry<\/a> dopu\u015bcili si\u0119 w Huli, gdzie 25 maja 2012 rozstrzelali 108 os\u00f3b, z czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0142y kobiety i dzieci. Szacuje si\u0119, i\u017c w szczytowym momencie aktywno\u015bci szabihy, boj\u00f3wka zrzesza\u0142a 10 tys. cz\u0142onk\u00f3w. Opr\u00f3cz szabihy miast i wiosek alawickich przed sunnickimi rebeliantami bronili ochotnicy zrzeszani w \u201eKomitetach Ludowych\u201d.<\/p>\n

Pomimo tego, i\u017c Kurdowie wyst\u0105pili przeciwko syryjskiemu prezydentowi, to przyw\u00f3dca Partii Pracuj\u0105cych Kurdystanu<\/a>walcz\u0105cych w Turcji<\/a> o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Kurdystanu<\/a>, popar\u0142 syryjski re\u017cim i na wypadek tureckiej interwencji, og\u0142osi przyst\u0105pienie do walk po stronie Damaszku. W konflikcie oficjalnie neutralni byli chrze\u015bcijanie oraz Druzowie<\/a>. Jednak te grupy wyznaniowe z obawy na sunnickim fundamentalizmem opowiada\u0142y si\u0119 za rz\u0105dem Asada, mimo i\u017c ten nie dawa\u0142, \u017cadnej ochrony przed sunnitami. W ten spos\u00f3b podczas walk o chrze\u015bcija\u0144skie dzielnice w trakcie bitwy o Aleppo<\/a>, po stronie si\u0142 rz\u0105dowych walczy\u0142 batalion sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z 150 Ormian i arabskich chrze\u015bcija.<\/p>\n

W lipcu i sierpniu 2012 syryjskie si\u0142y zbrojne w zwi\u0105zku z coraz wi\u0119kszymi stratami i masowymi dezercjami, zacz\u0119\u0142y powo\u0142ywa\u0107 w szeregi armii rezerwist\u00f3w. Jednak wielu nie stawia\u0142o si\u0119 na wezwanie. Anonimowy wojskowy powiedzia\u0142, \u017ce rezerwi\u015bci do wyboru mieli zabija\u0107 rodak\u00f3w, albo zdezerterowa\u0107 i ucieka\u0107 przed s\u0105dami wojskowymi. Wobec tego nie wykluczono przeprowadzenia pe\u0142nej mobilizacji. 30 sierpnia 2012 syryjska strona przyzna\u0142a, \u017ce od pocz\u0105tku wojny domowej zgin\u0119\u0142o ok. 8 tys. \u017co\u0142nierzy i cz\u0142onk\u00f3w si\u0142 bezpiecze\u0144stwa. Oko\u0142o 60 proc. ofiar zosta\u0142o zastrzelonych, 35 proc. zgin\u0119\u0142o w nast\u0119pstwie eksplozji \u2013 g\u0142\u00f3wnie pocisk\u00f3w przeciwpancernych \u2013 a 5 proc. poder\u017cni\u0119to gard\u0142a lub \u015bci\u0119to g\u0142owy.<\/p>\n

Pod koniec stycznia 2013 rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 formowanie nowych si\u0142 paramilitarnych z\u0142o\u017conych z 10 tys. bojownik\u00f3w alawickich i szyickich pod nazw\u0105 Armia Obrony Narodowej (NDF). W sk\u0142ad Armii Obrony Narodowej b\u0119d\u0105 wchodzi\u0142y Komitety Ludowe oraz cywile, kt\u00f3rzy popieraj\u0105 re\u017cim i chwycili za bro\u0144, \u017ceby powstrzyma\u0107 rebeliant\u00f3w z Wolnej Armii Syryjskiej. Formacja ma by\u0107 szkolona przez irackich i ira\u0144skich instruktor\u00f3w. W sk\u0142ad ugrupowanie ma wchodzi\u0107 500-osobowa jednostka Lwic Obrony Narodowej, z\u0142o\u017conej jedynie z kobiet.<\/p>\n

Wsparcie mi\u0119dzynarodowe dla strony rz\u0105dowej<\/strong><\/p>\n

19 marca 2012 media poda\u0142y, i\u017c w porcie Tartus<\/a> wyl\u0105dowali rosyjscy komandosi, kt\u00f3rzy przyp\u0142yn\u0119li tankowcem \u201eIman\u201d wchodz\u0105cym w sk\u0142ad Floty Czarnomorskiej<\/a>, kt\u00f3ra potwierdzi\u0142a te informacje. Rosjanie przybyli do Syrii, by zademonstrowa\u0107 rosyjsk\u0105 obecno\u015b\u0107 w niestabilnym regionie i ewentualnie ewakuowa\u0107 obywateli rosyjskich, cho\u0107 ONZ m\u00f3wi\u0142o o powa\u017cnych konsekwencjach dla syryjskiego konfliktu,\u00a0W czasie powstania rz\u0105d syryjski by\u0142 wspierany przez Rosj\u0119. Moskwa dostarcza\u0142a bro\u0144 dla syryjskiego re\u017cimu, t\u0142umi\u0105cego powstanie, za co zosta\u0142a skrytykowana przez Human Rights Watch<\/a>. Ponadto Rosja w tandemie z Chinami blokowa\u0142y rezolucje Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ, kt\u00f3re mia\u0142y stanowi\u0107 sankcje na Damaszek[<\/a><\/sup>. Jednak\u017ce dopiero 1 czerwca 2012 prezydent Rosji W\u0142adimir Putin<\/a> zaprzeczy\u0142 jakoby Rosja mia\u0142a dozbraja\u0107 syryjskie wojsko. Mimo tej deklaracji i oficjalnego sprzeciwu wobec interwencji w Syrii rosyjskie media donosi\u0142y, i\u017c \u017co\u0142nierze 76. Pskowskiej dywizji desantowo-szturmowej, 15. Samarskiej brygady oraz czecze\u0144skie pododdzia\u0142y specjalne by\u0142y szkolone na wypadek zaanga\u017cowania w Syrii.<\/p>\n

Niejasne stanowisko Rosji w tej kwestii zosta\u0142o rozwiane przez ministra spraw zagranicznych Siergieja \u0141awrowa, kt\u00f3ry 21 czerwca 2012 powiedzia\u0142, i\u017c dostarczano na statkach do Syrii remontowane \u015bmig\u0142owce. Sprawa wysz\u0142a na jaw, kiedy zatrzymano rosyjski statek \u201eAlaed\u201d u wybrze\u017cy Szkocji. Opr\u00f3cz tego wenezuelski rz\u0105d Hugo Ch\u00e1veza<\/a> wysy\u0142a\u0142 do Syrii olej nap\u0119dowy warty dziesi\u0105tki milion\u00f3w dolar\u00f3w, kt\u00f3ry by\u0142 wykorzystywany jako paliwo dla czo\u0142g\u00f3w. Co wi\u0119cej, gaz LPG dostarcza\u0142a Rosja. Inne zagraniczne koncerny zawiesi\u0142y wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Damaszkiem. W maju 2013 Moskwa i Damaszek dokona\u0142a transakcji zakupu system\u00f3w przeciwlotniczych S-300<\/a>. Wed\u0142ug Rosji, zbrojenie wojsk Asada by\u0142o \u201eczynnikiem stabilizuj\u0105cym\u201d, kt\u00f3ry mo\u017ce zniech\u0119ci\u0107 \u201eniekt\u00f3re gor\u0105ce g\u0142owy\u201d przed wej\u015bciem w konflikt. Rakietowe systemy maj\u0105 trafi\u0107 do Syrii na wiosn\u0119 2014, jednak wed\u0142ug niepotwierdzonych informacji jedna bateria by\u0142a zainstalowana pod Damaszkiem i obs\u0142ugiwana przez najemnik\u00f3w z Serbii, Ukrainy i Bia\u0142orusi. O dozbrajanie wojsk Asada w rakiety typu ziemia powietrze oskar\u017cana by\u0142a Bia\u0142oru\u015b. W Syrii mieli przebywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c doradcy z Korei P\u00f3\u0142nocnej<\/a>.<\/p>\n

Czynnego wsparcia Syrii udziela\u0142 Iran. Opozycja twierdzi\u0142a, i\u017c syryjskiej armii pomaga\u0142a elitarna brygada pancerna Ira\u0144skiej Gwardii Rewolucyjnej. Dezerterzy z armii twierdzili, \u017ce z wojskiem Asada wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y tysi\u0105ce ira\u0144skich \u017co\u0142nierzy. Ira\u0144skie brygady stacjonowa\u0142y w Syrii od 2007. Ponadto w czasie powstania w r\u0119ce rebeliant\u00f3w wpad\u0142o kilku ira\u0144skich oficer\u00f3w. Rebelianci przes\u0142ali Al-D\u017cazirze w styczniu 2012 film z pojmanymi ira\u0144skimi najemnikami. Iran wysy\u0142a\u0142 snajper\u00f3w, kt\u00f3rzy z dach\u00f3w budynk\u00f3w strzelali do cywil\u00f3w, bior\u0105cych udzia\u0142 w demonstracjach. Opozycjoni\u015bci wielokrotnie donosili, i\u017c w szeregach wojskowych s\u0142yszany by\u0142 j\u0119zyk perski<\/a>. Teheran tak\u017ce za po\u015brednictwem bank\u00f3w w Libanie i Iraku przekazywa\u0142 bro\u0144 i miliardy dolar\u00f3w do Damaszku, by ratowa\u0107 tamtejsz\u0105 gospodark\u0119. ONZ oskar\u017ca\u0142o Iran o \u0142amie embarga na przesy\u0142 broni do Syrii i wspieranie militarnie re\u017cimu Baszara al-Asada.<\/p>\n

W 2013 w Syrii walczy\u0142o 50 tys. \u017co\u0142nierzy i doradc\u00f3w z ira\u0144skiego Korpusu Stra\u017cnik\u00f3w Rewolucji Islamskiej (Pasdaran). Oficjalnie szkolili syryjskie si\u0142y zbrojne, jednak to Ira\u0144czycy stanowili filar si\u0142 rz\u0105dowych, zmagaj\u0105cych si\u0119 z rebeliantami. Si\u0142y Asada utrzymywali swoje pozycje dzi\u0119ki ira\u0144skim snajperom. W samolotach Syryjskich Arabskich Si\u0142 Powietrznych (SASP) coraz cz\u0119\u015bciej zasiadali ira\u0144scy piloci, kt\u00f3rzy skuteczniej bombardowali cele. W takiej sytuacji mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o jawnej ira\u0144skiej interwencji zewn\u0119trznej w Syrii. Od jej pocz\u0105tku do kwietnia 2013 poleg\u0142o tysi\u0105c Ira\u0144czyk\u00f3w. Ponadto Teheran rozwa\u017ca\u0142 wys\u0142anie do dw\u00f3ch \u015bwi\u0119tych miejsc dla szyit\u00f3w (meczet Sajda Zajnab oraz Sajda Zukajnah), ok. 10 tysi\u0119cy (dodatkowych) \u017co\u0142nierzy Pasdaranu, lub zbli\u017cony wielko\u015bci\u0105 kontyngent cz\u0142onk\u00f3w fanatycznej ira\u0144skiej milicji ludowej Basid\u017c.<\/p>\n

Ponadto re\u017cim Asada wpiera\u0142o liba\u0144skie ugrupowanie terrorystyczne Hezbollah<\/a>, kt\u00f3re mia\u0142o w\u0142adz\u0119 w Libanie. Boj\u00f3wki zbrojnego ramienia tego ugrupowania specjalizowa\u0142y si\u0119 w walkach miejskich oraz zab\u00f3jstwach. Na terenie Syrii na pocz\u0105tku interwencji, czyli jesieni\u0105 2012, mia\u0142o operowa\u0107 2 tys. szyickich bojownik\u00f3w. W 2013 liczba bojownik\u00f3w wzros\u0142a do 10 tys. W zamian za wsparcie, rz\u0105d w Syrii uzbroi\u0142 Hezbollah w rakiety dalekiego zasi\u0119gu Scud-B<\/a> oraz ci\u0119\u017ck\u0105 bro\u0144. Udzia\u0142 Hezbollahu w walkach na terenie Syrii potwierdzi\u0142 Riad al-Asad, dow\u00f3dca WAS. 11 pa\u017adziernika 2012 lider tego ugrupowania Hasan Nasr Allah<\/a> zaprzeczy\u0142 jakoby szyiccy bojownicy wspierali si\u0142y Asada, doda\u0142, ze nie le\u017ca\u0142o to w interesie liba\u0144skiego ugrupowania. Oficjalnie liba\u0144skie boj\u00f3wki przyzna\u0142y si\u0119 do interwencji w Syrii podczas bitwy pod Al-Kusajr<\/a>. Na froncie walczy\u0142o ok. 3-5 tys. szyickich bojownik\u00f3w, z czego do maja 2013 poleg\u0142o ponad stu. W po\u0142owie listopada 2013 Nasrallah og\u0142osi\u0142, i\u017c jego bojownicy pozostan\u0105 w Syrii tak d\u0142ugo, jak b\u0119dzie to konieczne. W\u00f3wczas Hezbollah liczy\u0142 na terytorium Syrii ok. 20 tys. bojownik\u00f3w, z kt\u00f3rych od 5 tys. do 7 tys. by\u0142o bardzo dobrze zaprawionych w walkach. Opr\u00f3cz jawnego militarnego wsparcia ze strony Iranu i Hezbollahu, na frontach po stronie Asada walczyli szyiccy ochotnicy z Iraku<\/a> (elementy Armii Mahdiego<\/a> oraz Brygad Asa\u2019ib Ahl al-Haq, Kata\u2019ib Hezbollah)\u00a0Bahrajnu<\/a>,Azerbejd\u017canu<\/a>, Jemenu<\/a>. Z tego ostatniego kraju do Syrii nap\u0142ywali zajadyccy<\/a> bojownicy Huti, kt\u00f3rzy w latach 2004-2012 prowadzili rebeli\u0119<\/a> na terytorium w\u0142asnego kraju. Re\u017cim Asada by\u0142 politycznie wspierany przez Irak<\/a>, przez kt\u00f3rego terytorium transportowano z Iranu do Syrii bro\u0144 oraz surowce oraz w\u0142adze Strefy Gazy<\/a>.<\/p>\n

Sprawa broni chemicznej<\/strong><\/p>\n

Po raz pierwszy kwestia broni chemicznej na arenie mi\u0119dzynarodowej zosta\u0142a poruszona na szczycie G20<\/a> w Los Cabos<\/a> wMeksyku<\/a> 18 czerwca 2012. Odby\u0142o si\u0119 to podczas rozm\u00f3w w kuluarach mi\u0119dzy prezydentem Rosji W\u0142adimirem Putinem z prezydentem USA Barackiem Obam\u0105. Przyw\u00f3dcy rozmawiali o syryjskiej broni chemicznej i konieczno\u015bci jej zabezpieczenia. W po\u0142owie lipca 2012 ameryka\u0144ski wywiad doni\u00f3s\u0142, i\u017c re\u017cim transportowa\u0142 zapasy broni chemicznej<\/a> \u2013sarinu<\/a>, gazu musztardowego<\/a> i cyjanku<\/a> \u2013 w cztery tajne miejsca. Pojawi\u0142a si\u0119 gro\u017aba u\u017cycia broni masowego ra\u017cenia przeciwko rebeliantom i cywilom. Z drugiej strony komentatorzy oceniali, i\u017c w\u0142adze pr\u00f3bowa\u0142y ukry\u0107 zapasy broni chemicznej przed rebeliantami, b\u0105d\u017a te\u017c zachodnimi pa\u0144stwami na wypadek interwencji. Syria w 1968 ratyfikowa\u0142a Protok\u00f3\u0142 Genewski z 1925 roku o zakazie u\u017cywania na wojnie broni chemicznej, czyli gaz\u00f3w dusz\u0105cych, truj\u0105cych lub podobnych.<\/p>\n

Nie by\u0142y dok\u0142adnie znane realne wielko\u015bci arsena\u0142u broni chemicznej, jednak agencje wywiadowcze ocenia\u0142y, i\u017c Syria mog\u0142a posiada\u0107 najwi\u0119kszy na \u015bwiecie zapas gazu musztardowego i sarinu, pochodz\u0105cego z czas\u00f3w wy\u015bcigu zbroje\u0144 z Izraelem. Wed\u0142ug niemieckiego wywiadu Syria posiada\u0142a do tysi\u0105ca ton broni chemicznej, w tym 700 ton sarinu oraz po 100 ton gazu musztardowego i gazu VX. Wed\u0142ug niemieckich s\u0142u\u017cb wywiadowczych, gdyby Asad poczu\u0142 si\u0119 zmuszony sytuacj\u0105 militarn\u0105 do si\u0119gni\u0119cia po bro\u0144 masowego ra\u017cenia, m\u00f3g\u0142by to uczyni\u0107 w ci\u0105gu 4-6 godzin od podj\u0119cia decyzji.<\/p>\n

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Syrii poda\u0142o, \u017ce u\u017cyje broni chemicznej jedynie w przypadku agresji z zewn\u0105trz. \u201e\u017badna bro\u0144 chemiczna ani konwencjonalna nie zostanie u\u017cyta przeciwko w\u0142asnym obywatelom, niezale\u017cnie od ewolucji kryzysu\u201d \u2013 podano w komunikacie wojskowym. Jednak wyst\u0119powa\u0142y obawy, \u017ce bro\u0144 zostanie wykorzystana w celu obrony re\u017cimu w Damaszku przed rebeliantami. Inn\u0105 spraw\u0105 by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 przej\u0119cia cz\u0119\u015bci arsena\u0142u przez grupy rebeliant\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y kontakty z Al-Kaid\u0105<\/p>\n

Rebelianci donosili, i\u017c re\u017cim transportowa\u0142 bro\u0144 chemiczn\u0105 w tajne magazyny i lotniska w pobli\u017cu granic, by ukry\u0107 j\u0105 na wypadek interwencji militarnej, o kt\u00f3rej m\u00f3wiono cz\u0119\u015bciej po III wecie na forum RB ONZ<\/a> z 19 lipca 2012. Armia twierdzi\u0142a, \u017ce bro\u0144 by\u0142a dobrze zabezpieczona i pod kontrol\u0105 genera\u0142\u00f3w, jednak Wolna Armia Syrii twierdzi\u0142a, i\u017c zna\u0142a miejsca magazynowania zapas\u00f3w. Z kolei \u017ar\u00f3d\u0142a izraelskie zdementowa\u0142y informacje, jakoby re\u017cim transportowa\u0142 bro\u0144 chemiczn\u0105 w bezpieczne miejsca. W zwi\u0105zku z alertem przeciwko broni chemicznej, w\u0142adze Izraela zacz\u0119\u0142y rozdawa\u0107 obywatelom maski przeciwgazowe. Jednak minister obrony Izraela Ehud Barak zbagatelizowa\u0142 zagro\u017cenie i og\u0142osi\u0142, \u017ce \u017caden kraj nie o\u015bmieli si\u0119 u\u017cy\u0107 broni chemicznej przeciwko Izraelowi. 20 sierpnia 2012 Barack Obama po raz pierwszy wprost zagrozi\u0142 interwencj\u0105 w Syrii, w wypadku u\u017cycia broni chemicznej przez re\u017cim, co mia\u0142o by\u0107 przekroczeniem \u201eczerwonej linii\u201d.<\/p>\n

Wed\u0142ug portalu wywiadowczego debka.com w drugiej po\u0142owie sierpnia 2012 elitarne jednostki wojsk USA, Wielkiej Brytanii i Francji przebywa\u0142y w pobli\u017cu Syrii zosta\u0142y i postawione w stan najwy\u017cszej gotowo\u015bci na wypadek konieczno\u015bci przej\u0119cia chemicznych arsena\u0142\u00f3w. Ameryka\u0144skie jednostki specjalne stacjonowa\u0142y w Izraelu<\/a>, francuskie w Jordanii<\/a>, a brytyjscy \u017co\u0142nierze znajdowali si\u0119 na Cyprze<\/a>. Postawiono im dwa g\u0142\u00f3wne cele \u2013 nawi\u0105za\u0107 walk\u0119 z si\u0142ami armii syryjskiej lub Hezbollahu, gdyby pr\u00f3bowa\u0142y przemie\u015bci\u0107 arsena\u0142y chemiczne, a tak\u017ce nie dopu\u015bci\u0107, by wpad\u0142y one w r\u0119ce ekstremist\u00f3w islamskich, zw\u0142aszcza Al-Kaidy. Ponadto portal twierdzi\u0142, \u017ce na terenie Syrii przebywa\u0142a niewielka grupa wywiadowcza, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a grunt pod ewentualn\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 interwencj\u0119. Ponadto ameryka\u0144skie \u017ar\u00f3d\u0142a donios\u0142y, \u017ce terytorium obj\u0119te konfliktem by\u0142o monitorowane przez satelity szpiegowskie i samoloty bezza\u0142ogowe.<\/p>\n

Kolejny alert zwi\u0105zany z gro\u017ab\u0105 u\u017cycia broni chemicznej mia\u0142 miejsce na pocz\u0105tku grudnia 2012. W\u00f3wczas rebelianci odnosili sukcesy na frontach. 3 grudnia 2012 prezydent USA Barack Obama oraz sekretarz stanu tego kraju Hillary Clinton ostrzegli syryjskiego prezydenta Baszara al-Asada, \u017ce je\u015bli u\u017cyje broni chemicznej przeciwko si\u0142om opozycji, to narazi si\u0119 na \u201ekonsekwencje\u201d. Swoje zaniepokojenie wyrazi\u0142y tak\u017ce Chiny. Natychmiastow\u0105 reakcje w przypadku u\u017cycia broni niekonwencjonalnej przez Damaszek, zapowiedzia\u0142o NATO. Ostrze\u017cenia te pojawi\u0142y si\u0119 po niepotwierdzonych informacjach, m\u00f3wi\u0105cych, \u017ce Damaszek pracuje nad umieszczeniem bojowego gazu sarin<\/a>, powoduj\u0105cego parali\u017c i \u015bmier\u0107, w bombach lotniczych. Bro\u0144 mia\u0142a zosta\u0107 u\u017cyta po rozkazie prezydenta Asada.<\/p>\n

Opozycja twierdzi, \u017ce re\u017cim u\u017cy\u0142 broni chemicznej 23 grudnia 2012. Rz\u0105dowe samoloty w dzielnicy Chaladija i Al-Bajada obleganego miasta Hims mia\u0142y zrzuci\u0107 bomby z gazem bojowym, od kt\u00f3rego rzekomo zgin\u0119\u0142y trzy osoby, a liczniejsza grupa ucierpia\u0142a. Po zetkni\u0119ciu si\u0119 z gazem ludzie mieli cierpie\u0107 na nudno\u015bci, silne duszno\u015bci i majaczy\u0107. Kilka os\u00f3b zosta\u0142o sparali\u017cowanych. Wed\u0142ug \u015bledztwa ameryka\u0144skich dyplomat\u00f3w, u\u017cyto w\u00f3wczas lekki gaz 3-Chinuklidynobenzylan<\/a>, kt\u00f3ry wywo\u0142uje zawroty g\u0142owy, halucynacje i utrat\u0119 przytomno\u015bci, ale nie powoduje \u015bmierci.<\/p>\n

19 marca 2013 pod Aleppo pod Chan al-Asal mia\u0142 miejsce wybuch pocisku w wyniku czego zgin\u0119\u0142o 25 os\u00f3b, a 80 zosta\u0142o rannych. Atak ten nie r\u00f3\u017cni\u0142by si\u0119 od dziesi\u0105tek innych, gdyby nie fakt, \u017ce w g\u0142owicy pocisku mie\u015bci\u0142a si\u0119 bro\u0144 chemiczna. W ataku zgin\u0119\u0142o 16 syryjskich \u017co\u0142nierzy, co potwierdzi\u0142a opozycja, w zwi\u0105zku z czym re\u017cim o atak oskar\u017cy\u0142 rebeliant\u00f3w. Ci znowu przerzucili odpowiedzialno\u015b\u0107 na rz\u0105d. P\u00f3\u017aniej obie strony wyst\u0105pi\u0142y o przeprowadzenie mi\u0119dzynarodowego \u015bledztwa. Ranni mieli problemy z oddychaniem, \u015bwiadkowie donie\u015bli, i\u017c na miejscu ataku by\u0142o czu\u0107 ostry zapach. Departament Stanu USA<\/a> twierdzi\u0142, \u017ce podczas ataku u\u017cyto 3-Chinuklidynobenzylanu. 23 kwietnia 2013 szef wydzia\u0142u bada\u0144 i analiz izraelskiego wywiadu wojskowego, genera\u0142 brygady Itai Brun oznajmi\u0142, \u017ce w Syrii sarnin by\u0142 u\u017cywany wielokrotnie. 29 kwietnia 2013 izraelski wywiad powt\u00f3rnie przekaza\u0142 informacje, i\u017c posiada wiarygodne dowody na u\u017cycie broni chemicznej w Syrii. Wyrazi\u0142 przy tym obawy by arsena\u0142y chemiczne nie wpad\u0142y w r\u0119ce Hezbollahu, kt\u00f3ry walczy\u0142<\/a> w\u00f3wczas z syryjskimi rebeliantami pod Al-Kusajr<\/a>. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej Barack Obama<\/a> powiedzia\u0142, \u017ce s\u0105 dowody na u\u017cycie broni niekonwencjonalnej. Doda\u0142, \u017ce nie by\u0142o informacji, kto, kiedy i jak wykorzysta\u0142 chemiczne arsena\u0142y. 10 maja 2013 John Kerry doda\u0142, \u017ce Stany Zjednoczone maj\u0105 solidne dowody wykorzystania broni chemicznej przez w\u0142adze Syrii. Tymczasem ONZ nie dysponowa\u0142o dostatecznymi dowodami na u\u017cycie broni chemicznej w Syrii.<\/p>\n

27 maja 2013 francuski dziennik \u201eLe Monde\u201d napisa\u0142, i\u017c wojsko Asada w walce z rebeliantami stosuje ma\u0142e ilo\u015bci broni chemicznej. Wed\u0142ug dziennika po takich \u201edyskretnych atakach\u201d nie ma dymu, ani nie czu\u0107 \u017cadnego zapachu, jednak po pewnym czasie pojawiaj\u0105 si\u0119 symptomy. \u201eLudzie zaczynaj\u0105 gwa\u0142townie kaszle\u0107, piek\u0105 ich oczy, \u017arenice kurcz\u0105 si\u0119 do absolutnego minimum, pojawiaj\u0105 si\u0119 k\u0142opoty z widzeniem, oddychaniem, potem wymioty i omdlenia\u201d. Takie objawy mia\u0142 jeden z fotoreporter\u00f3w \u201eLe Monde\u201d, kt\u00f3ry obserwowa\u0142 przez kilka dni walki pod Damaszkiem. R\u00f3wnie\u017c miejscowi lekarze donosili, i\u017c ranni rebelianci mieli k\u0142opoty z oddychaniem, mow\u0105 i wzorkiem. W zwi\u0105zku ze \u015bledztwem \u201eLe Monde\u201d Francja, jak i Wielka Brytania og\u0142osi\u0142y, \u017ce s\u0105 przekonane o u\u017cyciu przez syryjskie si\u0142y rz\u0105dowe walcz\u0105ce z rebeliantami gazu bojowego sarin. Ponadto 13 czerwca 2013 Bia\u0142y Dom og\u0142osi\u0142, i\u017c rz\u0105d w Damaszku przekroczy\u0142 \u201eczerwon\u0105 lini\u0119\u201d wykorzystuj\u0105c sarin podczas walk z rebeliantami. W zwi\u0105zku z tym przedstawiciele administracji prezydenta Obamy zapowiedzieli, \u017ce USA udziel\u0105 wsparcia militarnego rebeliantom syryjskim, jednak nie sprecyzowano jego zakresu.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie ONZ przygotowywa\u0142a misj\u0119 ds. broni chemicznej, kt\u00f3ra mia\u0142aby bada\u0107 u\u017cycie broni chemicznej w Syrii. 11 lipca 2013 eksperci ONZ ds. broni chemicznej \u2013 szwedzki naukowiec Ake Sellstroem i Wysoki Przedstawiciel Sekretarza Generalnego ONZ ds. Rozbrojenia Angela Kane przyj\u0119li zaproszenie rz\u0105du w Damaszku w sprawie utworzenia misji oenzetowskiej, kt\u00f3ra na terytorium Syrii zbada\u0142aby zarzuty dotycz\u0105ce u\u017cycia broni chemicznej. Zesp\u00f3\u0142 20 ekspert\u00f3w pod dow\u00f3dztwem wymienionych naukowc\u00f3w przyby\u0142 do Syrii 18 sierpnia 2013, czyli trzy dni przed atakiem gazowym w Ghucie<\/a>. By\u0142 to pierwszy domniemany atak z u\u017cyciem broni chemicznej na wielk\u0105 skal\u0119. W ataku wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 opozycji zgin\u0119\u0142o od 355 do ponad 1400 os\u00f3b.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo \u015bwiat ostro\u017cnie komentowa\u0142 pierwsze doniesienia spod Damaszku. Jednak wraz z kolejnymi dowodami na u\u017cycie broni chemicznej, Zach\u00f3d rozpocz\u0105\u0142 planowanie interwencji zbrojnej. Jednocze\u015bnie 26 sierpnia 2013 ruszy\u0142y prace inspektor\u00f3w ONZ ds. broni chemicznej na miejscu ataku. Cztery dni p\u00f3\u017aniej eksperci opu\u015bcili Syri\u0119 i rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 analiza pobranych pr\u00f3bek. w mi\u0119dzyczasie Stany Zjednoczone by\u0142y w pe\u0142nej gotowo\u015bci, by przeprowadzi\u0107 interwencj\u0119 w Syrii. Do jej rozpocz\u0119cia potrzebny by\u0142 jedynie rozkaz prezydenta USA Baracka Obamy<\/a>. Ten jednak 31 sierpnia 2013 przekaza\u0142 spraw\u0119 interwencji w Syrii do Kongresu Stan\u00f3w Zjednoczonych<\/a>. Jednak poparcie dla interwencji zbrojnej spada\u0142o, a 9 wrze\u015bnia 2013 Rosja zaproponowa\u0142a oficjalnie syryjskiemu rz\u0105dowi przyst\u0105pienia do inicjatywy dyplomatycznej, polegaj\u0105cej na oddaniu pod nadz\u00f3r mi\u0119dzynarodowy arsena\u0142y z broni\u0105 chemiczn\u0105, czego skutkiem ma by\u0107 jej zniszczenie, a tak\u017ce przyst\u0105pienie do Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej<\/a> (OPCW). Syria zgodzi\u0142a si\u0119 dzia\u0142a\u0107 wed\u0142ug rosyjskiego planu i 12 wrze\u015bnia 2013 z\u0142o\u017cy\u0142a wniosek o przyst\u0105pienie do OPCW.<\/p>\n

Trzon uzbrojenia syryjskiej armii opr\u00f3cz likwidowanej broni chemicznej, stanowi\u0142y u\u017cywane bomby kasetowe<\/a>, pr\u00f3\u017cniowe<\/a>, a tak\u017ce m.in. czo\u0142gi T-72<\/a>, najwi\u0119ksze na \u015bwiecie ci\u0119\u017ckie mo\u017adzierze polowe kalibru 240 mm<\/a> i wyrzutnie rakietowe Grad<\/a>produkcji radzieckiej.<\/p>\n

Opozycja<\/h3>\n

Sk\u0142ad opozycji i jej struktury<\/strong><\/p>\n

Syryjska opozycja skupi\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 niezadowolonego z sytuacji w kraju spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re pod wp\u0142ywem Arabskiej Wiosny<\/a> wysz\u0142o na ulice miast. Przez pierwsze miesi\u0105ce powstania opozycjoni\u015bci nie byli skupieni wok\u00f3\u0142 \u017cadnej organizacji. By\u0142y to spontaniczne wielotysi\u0119czne demonstracje, a syryjski ruch oporu nie by\u0142 jednolity. Wraz z gwa\u0142townie powi\u0119kszaj\u0105c\u0105 si\u0119 liczb\u0105 ofiar cywilnych, w wyniku pacyfikowania miast przez si\u0142y bezpiecze\u0144stwa, dochodzi\u0142o do bunt\u00f3w w szeregach armii narodowych. Z czasem coraz wi\u0119ksza liczba oficer\u00f3w syryjskich wypowiada\u0142a w\u0142adzy niepos\u0142usze\u0144stwo i przechodzi\u0142a w szeregi opozycji. W sk\u0142ad opozycji wchodzili g\u0142\u00f3wnie sunnici, tak\u017ce ci radykalni, co wzbudza\u0142o obawy przez zbrojeniem niekt\u00f3rych ugrupowa\u0144 i pada\u0142y podejrzenia o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Al-Kaid\u0105. Sunnit\u00f3w wspiera\u0142a mniejszo\u015b\u0107 kurdyjska.<\/p>\n

Inspiracj\u0105 do zjednoczenia si\u0119 syryjskiej opozycji, by\u0142a Libijska Rada Narodowa<\/a>, kt\u00f3ra w 2011 walczy\u0142a i obali\u0142a<\/a> Muammara al-Kaddafiego<\/a>. Jednak nim dosz\u0142o do powo\u0142ania podobnej Rady, wobec coraz ci\u0119\u017cszych atak\u00f3w armii zadawanych opozycjonistom na ulicach miast, 29 lipca 2011 grupa siedmiu zbuntowanych oficer\u00f3w armii narodowej powo\u0142a\u0142a Woln\u0105 Armi\u0119 Syrii<\/a> (WAS), kt\u00f3ra za zadanie mia\u0142a chroni\u0107 syryjskich demonstrant\u00f3w. Od tego momentu dezerteruj\u0105cy \u017co\u0142nierze z armii Baszara al-Asada, byli zrzeszani wok\u00f3\u0142 formacji opozycyjnej, kt\u00f3rej dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 Rijad al-Asad<\/a>. By\u0142 to faktyczny pocz\u0105tek zbrojnego ruchu oporu w Syrii.<\/p>\n

Po tym wydarzeniu coraz wi\u0119ksza rzesza buntownik\u00f3w zasila\u0142a zbrojn\u0105 organizacj\u0119 powsta\u0144c\u00f3w. W pierwszych tygodniach od powo\u0142ania WAS liczba cz\u0142onk\u00f3w liczy\u0142a ok. 1 tys., natomiast w grudniu 2011, w szeregi rebeliant\u00f3w wst\u0105pi\u0142o 25 tys. zbuntowanych \u017co\u0142nierzy i ochotnik\u00f3w. Najwy\u017csi rang\u0105 wojskowi, kt\u00f3rzy przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do rebelii, znajdowali schronienie na terytorium Turcji. WAS zosta\u0142a podzielona na 22 bataliony, kt\u00f3re podj\u0119\u0142y w ca\u0142ym kraju dzia\u0142alno\u015b\u0107 partyzanck\u0105. Rebelianci byli uzbrojeni w to, co zabrali ze sob\u0105 podczas dezercji. Pocz\u0105tkowo buntownicy atakowali patrole i konwoje lojalist\u00f3w. Dochodzi\u0142o do atak\u00f3w bombowych wymierzonych w armi\u0119 narodow\u0105 oraz organizowano zasadzki na zasadzie ataku i ucieczki. Ponadto buntownicy prowadzili kampani\u0119 zach\u0119caj\u0105c\u0105 by\u0142ych koleg\u00f3w wojskowych przyst\u0105pienia w szeregi ruchu powsta\u0144czego.<\/p>\n

16 listopada 2011 Wolna Armia Syrii z\u0142o\u017cona ze zbuntowanych \u017co\u0142nierzy, s\u0142u\u017c\u0105cych wcze\u015bniej w armii rz\u0105dowej, og\u0142osi\u0142a powo\u0142anie tymczasowej Rady Wojskowej. Rada ta mia\u0142a na celu koordynacje atak\u00f3w partyzanckich, ochrony ludno\u015bci cywilnej, a tak\u017ce zapobiegania anarchii. Jednak rola WAS nie ograniczy\u0142a si\u0119 do dzia\u0142a\u0144 partyzanckich. W miastach takich jak Dajr az-Zaur, Ar-Rastan dochodzi\u0142o do walnych bitew z lojalistami. Lotnictwo syryjskie bombardowa\u0142o rebeliant\u00f3w w miastach Hama, Hims, Ar-Rastan, Dajr az-Zaur i Dara, tak wi\u0119c opozycjoni\u015bci wyst\u0105pili do areny mi\u0119dzynarodowej o wprowadzanie w Syrii strefy zakazu lot\u00f3w<\/a>. NATO jednak po zako\u0144czeniu operacji w Libii<\/a> odrzuci\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 interweniowania w Syrii. Do pierwszych wzmo\u017conych skoordynowanych dzia\u0142a\u0144 WAS dosz\u0142o w okresie listopad-grudzie\u0144 2011.<\/p>\n

Z kolei, je\u015bli chodzi o przedstawicielstwo syryjskiej opozycji, to do pierwszych konferencji przeciwnik\u00f3w re\u017cimu dochodzi\u0142o w sierpniu 2011 w Turcji, kt\u00f3ra by\u0142a g\u0142\u00f3wnym sojusznikiem syryjskiej opozycji. Owocem tego by\u0142o powo\u0142anie 23 sierpnia 2011 przez grup\u0119 115 opozycjonist\u00f3w wStambule<\/a> Narodowej Rady Syryjskiej<\/a> (NRS). Przedstawicielstwo opozycji na emigracji mia\u0142o koordynowa\u0107 op\u00f3r przeciwko re\u017cimowi. Pocz\u0105tkowo Rada nie wy\u0142oni\u0142a swego przewodnicz\u0105cego. Zosta\u0142 nim 29 sierpnia 2011 syryjski polityk Burhan Ghaljun<\/a>. Pod szyldem NRS dzia\u0142a\u0142a Wolna Armia Syrii, jednak\u017ce wiele grup bojowych takich jak Syryjska Armia Wyzwole\u0144cza<\/a> dzia\u0142a\u0142a niezale\u017cnie.<\/p>\n

W kwietniu 2012 WAS liczy\u0142a 50 tys. \u017co\u0142nierzy. Mimo marcowych pora\u017cek w Hims i Idlib rebelianci stali si\u0119 zagro\u017ceniem dla rz\u0105du. Opozycyjne oddzia\u0142y zacie\u015bni\u0142y wsp\u00f3\u0142prac\u0119 i koordynacj\u0119 swoich dzia\u0142a\u0144. Ustanowi\u0142y rady wojskowe w takich miastach jak Aleppo, Dera i Damaszek. Powsta\u0144cy ze wzgl\u0119du na s\u0142abe uzbrojenie, braki w \u015brodkach komunikacji i transportu unikali bezpo\u015brednich star\u0107 i stosowali taktyk\u0119 partyzanck\u0105. Bojownicy atakowali linie komunikacyjne i wojskowe konwoje za pomoc\u0105 improwizowanych \u0142adunk\u00f3w wybuchowych<\/a> (IED), a tak\u017ce granatnik\u00f3w przeciwpancernych<\/a> (RPG). Dezerterzy u\u017cyli tak\u017ce kilkakrotnie wyrzutni pocisk\u00f3w przeciwpancernych.<\/p>\n

10 czerwca 2012 nast\u0105pi\u0142a zmiana na stanowisku przewodnicz\u0105cego Narodowej Rady Syryjskiej (NRS). Burhana Ghaljuna zst\u0105pi\u0142 z pochodzenia Kurd<\/a>, Abd al-Basit Sida<\/a>. NRS zdominowana przez islamist\u00f3w by\u0142a sk\u0142\u00f3cona wewn\u0119trznie, a wy\u0142onienie Kurda mog\u0142o pogorszy\u0107 tylko sytuacj\u0119. Walcz\u0105ca o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 na terenach Turcji kurdyjska Partia Pracuj\u0105cych Kurdystanu, wspiera\u0142a Asada. Tak wi\u0119c mog\u0142o si\u0119 to przerodzi\u0107 w walki bratob\u00f3jcze wewn\u0105trz Kurdystanu<\/a>. Ponadto wp\u0142yw NRS na sterowanie Woln\u0105 Armi\u0105 Syrii mala\u0142o na znaczeniu. Oddzia\u0142y rebelianckie dzia\u0142a\u0142y w znacznym stopniu na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, maj\u0105 w\u0142asnych religijnych przyw\u00f3dc\u00f3w.<\/p>\n

O rozdrobnieniu politycznym syryjskiej opozycji \u015bwiadczy\u0142a konferencja kairska z pocz\u0105tku lipca 2012. Po odrzuceniaporozumienia genewskiego<\/a> przez syryjsk\u0105 opozycj\u0119, przewodnicz\u0105cy Ligi Pa\u0144stw Arabskich Nabil al-Arabi<\/a> zaapelowa\u0142 na konferencji kairskiej do przeciwnik\u00f3w Asada o zjednoczenie si\u0119. Jednak po wycofywaniu si\u0119 z konferencji przez poszczeg\u00f3lne opcje syryjskiej opozycji, zw\u0142aszcza przez dyskryminowanych Kurd\u00f3w, na sali obrad dosz\u0142o do b\u00f3jki mi\u0119dzy aktywistami.<\/p>\n

W po\u0142owie wrze\u015bnia 2012 Wolna Armia Syrii og\u0142osi\u0142a, i\u017c centrum dowodzenia rebelii zosta\u0142o przeniesione do Syrii, na ziemie kontrolowane przez opozycjonist\u00f3w. By\u0142 to krok ku zjednoczeniu grup bojowych. Wed\u0142ug dyrektor Syrian Emergency Task Force, Mu\u2019aza Mustafy w Syrii \u0142\u0105cznie dzia\u0142a\u0142o ok. 1000 grup zbrojnych. Tymczasem w tym samym miesi\u0105cu po tajnych negocjacjach mi\u0119dzy umiarkowanymi ugrupowaniami Sukur asz-Szam<\/a> i Brygadami Al-Faruk utworzono koalicj\u0119 umiarkowanych islamist\u00f3w Syryjski Front Wyzwolenia Islamu<\/a>. Nast\u0119pnie do koalicji przyst\u0105pi\u0142a m.in. Liwia al-Islam oraz Brygady Tauhid. Obecnie konfederacja zrzesza 20 ugrupowa\u0144 deklaruj\u0105cych braterskie relacje z Woln\u0105 Armi\u0105 Syrii<\/a> i liczy ok. 37-39 tys. bojownik\u00f3w, czyni\u0105c j\u0105 najliczniejsz\u0105 koalicj\u0105 zbrojn\u0105 w Syrii.<\/p>\n

W celu zreformowania swoich struktur i zwi\u0119kszenia reprezentacyjno\u015bci, w dniach 4-11 listopada 2012 syryjska opozycja zebra\u0142a si\u0119 na konferencji w katarskiej Dosze<\/a>. Kluczow\u0105 decyzj\u0105 konferencji by\u0142o podpisanie porozumienie, na mocy kt\u00f3rego powo\u0142ano Syryjsk\u0105 Koalicj\u0119 Narodow\u0105 na rzecz Opozycji i Si\u0142 Rewolucyjnych<\/a>, b\u0119d\u0105c\u0105 konfederacj\u0105<\/a> opozycyjnych ugrupowa\u0144 dzia\u0142aj\u0105cych w kraju oraz za granic\u0105 skupionych w Narodowej Radzie Syryjskiej<\/a>. Na czele konfederacji, kt\u00f3ra od tej pory reprezentowa\u0142a syryjsk\u0105 opozycj\u0119, stan\u0105\u0142 Mu\u2019az al-Chatib<\/a>.<\/p>\n

18 marca 2013 podczas obrad w Stambule na stanowisko tymczasowego premiera Syryjskiej Koalicji Narodowej na rzecz Opozycji i Si\u0142 Rewolucyjnych zosta\u0142 powo\u0142any Ghassan Hitu<\/a>. G\u0142\u00f3wnym zadaniem tymczasowo szefa rz\u0105du by\u0142a konstrukcja rz\u0105du opozycyjnego oraz administrowanie terenami kontrolowanymi przez rebeliant\u00f3w. Hitu zapowiedzia\u0142, \u017ce cz\u0142onkowie w\u0142adz Syrii, kt\u00f3rzy pope\u0142nili przest\u0119pstwa, zostan\u0105 postawieni przed s\u0105dem, a dialog z re\u017cimem nie by\u0142 mo\u017cliwy. O\u015bwiadczy\u0142, \u017ce rz\u0105d tymczasowy b\u0119dzie mia\u0142 siedzib\u0119 na terenach kontrolowanych przez rebeliant\u00f3w w p\u00f3\u0142nocnej Syrii. Hitu zwi\u0105zany zar\u00f3wno z islamistycznym i liberalnym nurtem opozycji, zosta\u0142 wybrany stosunkiem g\u0142os\u00f3w 35 do 48.<\/p>\n

Tymczasem 24 marca 2013 Mu\u2019az al-Chatib poinformowa\u0142 o rezygnacji ze stanowiska przewodnicz\u0105cego Syryjskiej Koalicji Narodowej na rzecz Opozycji i Si\u0142 Rewolucyjnych. Przewodniczy\u0142 jednak syryjskiej delegacji na szczycie Ligi Pa\u0144stw Arabskich w Dosze 26 marca 2013. By\u0142 to pierwszy szczyt LPA, na kt\u00f3rym Syri\u0119 reprezentowa\u0142a Syryjska Koalicja Narodowa na rzecz Opozycji i Si\u0142 Rewolucyjnych, po wykluczeniu Damaszku z organizacji w listopadzie 2011. Al-Chatib ust\u0105pi\u0142 ostatecznie ze stanowiska 22 kwietnia 2013 na znak protestu wobec braku konkretnej pomocy mi\u0119dzynarodowej dla syryjskiej opozycji. Tymczasowym przewodnicz\u0105cym zosta\u0142 D\u017curd\u017c Sabra<\/a>. Wybory nowego przewodnicz\u0105cego odby\u0142y si\u0119 dopiero 6 lipca 2013 w Stambule. Zwyci\u0119\u017cy\u0142 w nich Ahmad al-D\u017carba<\/a> powi\u0105zany z Arabi\u0105 Saudyjsk\u0105, kt\u00f3ry w zaci\u0119tym g\u0142osowaniu pokona\u0142 biznesmena Mustaf\u0119 Sabaggha stosunkiem g\u0142os\u00f3w 55 do 52. Tymczasem dwa dni p\u00f3\u017aniej premier Ghassan Hitu poda\u0142 si\u0119 do dymisji z powodu niemo\u017cno\u015bci powo\u0142ania gabinetu. Hitu by\u0142 traktowany przez opozycjonist\u00f3w marginalnie, z powodu jego powi\u0105za\u0144 z Bractwem Muzu\u0142ma\u0144skim<\/a>. Nie uzna\u0142a go m.in. Wolna Armia Syrii. 14 wrze\u015bnia 2013 podczas obrad SKNOiSR w Stambule nast\u0119pc\u0105 Hitu na stanowisku premiera mianowano Ahmeda Saliha Tum\u0119<\/a>.<\/p>\n

We wrze\u015bniu 2013 wed\u0142ug analityk\u00f3w wojskowo\u015bci, w Syrii walczy\u0142o 100 tys. rebeliant\u00f3w zrzeszonych w ok. 1000 ugrupowaniach, z czego 37-39 tys. dzia\u0142a\u0142o pod szyldem umiarkowanego Syryjskiego Frontu Wyzwolenia Islamu, 31 tys. walczy\u0142o w ramach Wolnej Armii Syrii. Kolejne 18 tys. to radykalni rebelianci z Syryjskiego Frontu Islamskiego, a 12 tys. rebeliant\u00f3w by\u0142o ekstremistami wywodz\u0105cymi si\u0119 z Islamskiego Pa\u0144stwa w Iraku i Lewancie<\/a><\/p>\n

22 listopada 2013 po wielomiesi\u0119cznych negocjacjach, ugrupowania tworz\u0105ce Syryjski Front Islamski (Ahrar asz-Szam<\/a>, Liwa al-Hak oraz Ansar asz-Szam) podpisa\u0142y pakt z trzema ugrupowaniami wchodz\u0105cymi w sk\u0142ad drugiego islamistycznego bloku konfederacyjnego \u2013 Syryjskiego Frontu Wyzwolenia Islamu (Liwa at-Tauhid<\/a>, Sukur asz-Szam<\/a> oraz D\u017cajsz al-Islam<\/a>) oraz Kurdyjskim Frontem Islamskim, powo\u0142uj\u0105c do \u017cycia organizacj\u0119 pod nazw\u0105 Front Islamski<\/a>. W zamy\u015ble tw\u00f3rc\u00f3w cia\u0142a militarnego jest to alternatywa wobec Syryjskiej Koalicji Narodowej na rzecz Opozycji i Si\u0142 Rewolucji, a tak\u017ce Islamskiego Pa\u0144stwa w Iraku i Lewancie.<\/p>\n

Mi\u0119dzynarodowe wsparcie dla rebeliant\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Po na\u0142o\u017ceniu sankcji przez Lig\u0119 Pa\u0144stw Arabskich na Syri\u0119 w listopadzie 2011 pojawi\u0142a si\u0119 kwestia dozbrajania rebeliant\u00f3w. Wobec przyj\u0119tych sankcji gospodarczych s\u0105siednie kraje Syrii dokona\u0142y mobilizacji armii na wypadek agresji. Nowe w\u0142adzeLibii<\/a>, Katar<\/a> i Arabia Saudyjska<\/a> og\u0142osi\u0142y gotowo\u015b\u0107 przerzutu broni i ochotnik\u00f3w dla Wolnej Armii Syrii, tak jak mia\u0142o to miejsce w Libii podczas tamtejszej wojny. USA i kraje zachodnie by\u0142y sceptyczne wobec dozbrajania rebeliant\u00f3w, gdy\u017c twierdzili, i\u017c mo\u017ce to pogr\u0105\u017cy\u0107 Syri\u0119 w odm\u0119tach d\u0142ugiej i krwawej wojny domowej, a bro\u0144 mo\u017ce trafi\u0107 w r\u0119ce terroryst\u00f3w, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y fundamentalistyczne operacjonistyczne sunnickie boj\u00f3wki.<\/p>\n

1 kwietnia 2012 podczas konferencji \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142 Syrii\u201d w Stambule 83 delegacje pa\u0144stwowe uzna\u0142y Syryjsk\u0105 Rad\u0119 Narodow\u0105 za jedyn\u0105, legaln\u0105 przedstawicielk\u0119 w\u0142adzy w Syrii. Dow\u00f3dcy Wolnej Armii Syrii, podczas konferencji podj\u0119li decyzj\u0119, i\u017c b\u0119d\u0105 p\u0142aci\u0107 dezerteruj\u0105cym \u017co\u0142nierzom z wojska Asada. W kwietniu 2012 za po\u015brednictwem portalu WikiLeaks<\/a> wyciek\u0142o, i\u017c ameryka\u0144ska prywatna firma wojskowa<\/a> SCG International, pomaga\u0142a rebeliantom w dokonaniu zamachu na prezydenta Baszara. Najemnicy zorganizowali dla rebeliant\u00f3w baz\u0119 rozpoznawcz\u0105 w Turcji. To kolejne doniesienia o korzystaniu z us\u0142ug zagranicznych firm wojskowych. W czasie bitwy o Baba Amr<\/a> rebeliant\u00f3w instruowali wed\u0142ug doniesie\u0144 medi\u00f3w, brytyjscy i katarscy komandosi. Z kolei ameryka\u0144ski rz\u0105d wspiera\u0142 powsta\u0144c\u00f3w logistycznie, g\u0142\u00f3wnie w postaci \u015brodk\u00f3w \u0142\u0105czno\u015bci.<\/p>\n

Rebelianci borykali si\u0119 z brakami w amunicji. Zaopatrywali si\u0119 w ni\u0105 na g\u0142\u00f3wnie na czarnym rynku, w Turcji, Iraku, Libanie i Jordanii, a tak\u017ce udokumentowane by\u0142y przypadki transakcje od skorumpowanych \u017co\u0142nierzy wojsk re\u017cimu. Minister spraw wewn\u0119trznych Syrii oskar\u017cy\u0142 Turcj\u0119 o dozbrajanie rebeliant\u00f3w\u00a0Z kolei niemieckie media zarzuca\u0142y Arabii Saudyjskiej i Katarowi, \u017ce sk\u0142\u00f3ca\u0142y rebeliant\u00f3w, gdy\u017c kraje te przesy\u0142a\u0142y opozycjonistom pieni\u0105dze i realizowa\u0142y transakcje zagraniczne na zakup broni. Tym samym powsta\u0144cy oskar\u017cali si\u0119 wzajemnie o wzbogacanie. W po\u0142owie kwietnia 2012 pojawi\u0142y si\u0119 doniesienia, i\u017c rebeliant\u00f3w WAS wspomaga\u0142y irackie sunnickie plemiona. Organizowali oni przemyt broni z irackiej prowincji Al-Anbar<\/a>. Do wschodniej Syrii dotarli tak\u017ce iraccy ochotnicy.<\/p>\n

Bro\u0144 do Syrii drog\u0105 morsk\u0105 szmuglowano z Libii poprzez Egipt i Liban. 28 kwietnia 2012 liba\u0144skie s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa zatrzyma\u0142y statek \u201eLutfallah II\u201d pod bander\u0105 Sierra Leone<\/a>, na kt\u00f3rego pok\u0142adzie znaleziono trzy kontenery wy\u0142adowane karabinami, wyrzutami granat\u00f3w przeciwpancernych i amunicji. Jednostka p\u0142yn\u0119\u0142a z libijskiego Trypolisu<\/a> do portu Trypolis<\/a> w Libanie, kt\u00f3ry by\u0142 jednym z centr\u00f3w zaopatrzeniowych dla syryjskiej rebelii. Ponownie 7 maja 2012 liba\u0144skie w\u0142adze skonfiskowa\u0142y 60 tysi\u0119cy sztuk amunicji do pistolet\u00f3w kaliber 9\u00a0mm i karabin\u00f3w Ka\u0142asznikowa przemycanych w dw\u00f3ch samochodach na w\u0142oskim kontenerowcu, kt\u00f3ry p\u0142yn\u0105\u0142 z Egiptu. Sami rebelianci przyznali, i\u017c w czasie kiedy teoretycznie obowi\u0105zywa\u0142 rozejm wynegocjowany przez Kofi Annana, gromadzili bro\u0144, kt\u00f3rej braki nie pozwala\u0142y na nawi\u0105zanie r\u00f3wnej walki z si\u0142ami re\u017cimowymi.<\/p>\n

Powsta\u0144cy byli zbrojeni przez kraje Zatoki Perskiej, g\u0142\u00f3wnie Arabi\u0119 Saudyjsk\u0105 i Katar, a tak\u017ce Libi\u0119. Donatorzy znad Zatoki Perskiej kupowali bro\u0144 w Sudanie, tote\u017c przeciwlotnicze pociski i naboje do broni lekkiej, kt\u00f3rymi pos\u0142ugiwali si\u0119 opozycjoni\u015bci, pochodzi\u0142a w g\u0142\u00f3wnej mierze z Sudanu. Bro\u0144 w tym pociski przeciwczo\u0142gowe gromadzone by\u0142y w kryj\u00f3wkach pod Damaszkiem, Idlib i Az-Zabadani. Po raz pierwszy z powodzeniem ta wysoko zaawansowana bro\u0144 technologiczna zosta\u0142a wykorzystana podczas bitwy o Ar-Rastan w czerwcu 2012. Oficjalnie o zbrojeniu rebeliant\u00f3w powiedzia\u0142a rzeczniczka NRS Basma Kodmani, w wywiadzie z 6 sierpnia 2012. Turcja przekazywa\u0142a r\u0119czne wyrzutnie pocisk\u00f3w ziemia-powietrze FIM-92 Stinger<\/a>. Wed\u0142ug Moskwy, rebelianci posiadali ok. 50 takich zestaw\u00f3w. Rebelianci posiadali tak\u017ce zestawy przeciwlotnicze Strie\u0142a-2<\/a>, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych str\u0105cano syryjskie samoloty bojowe\u00a0Jednak wraz z radykalizacj\u0105 konfliktu Arabia Saudyjska oraz Katar zgodnie z sugesti\u0105 USA, odmawia\u0142y zbrojenia rebeliant\u00f3w w bro\u0144 ci\u0119\u017ck\u0105, w obawie, \u017ce mog\u0142aby ona wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce terroryst\u00f3w. Obawy te zosta\u0142y zweryfikowane w po\u0142owie pa\u017adziernika 2012 przez ameryka\u0144skie i arabskie \u017ar\u00f3d\u0142a rz\u0105dowe. Tymczasem w czasie walk w Aleppo<\/a> odkryto skrzynie z broni\u0105 wyprodukowan\u0105 na Ukrainie i zaadresowan\u0105 do Arabii Saudyjskiej. By\u0142 to dow\u00f3d, \u017ce lekka bro\u0144 dla Arabii Saudyjskiej, by\u0142a kierowana do syryjskich rebeliant\u00f3w.<\/p>\n

W pierwszej po\u0142owie czerwca 2012 ira\u0144skie media poinformowa\u0142y, i\u017c syryjska opozycja zbroi\u0142a si\u0119 w bro\u0144 chemiczn\u0105 pochodz\u0105c\u0105 z Libii, by wykorzysta\u0107 j\u0105 ostatecznie przeciwko re\u017cimowi Asada. Informacje te potwierdza\u0142 wywiadowczych izraelski portal Debka. Ponadto poddano pod analiz\u0119 eskalacj\u0119 konfliktu wyznaniowego w Syrii. Po fiasku planu Annana spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa debatowa\u0142a nad sposobami rozwi\u0105zania konfliktu. Nadal odrzucano ewentualno\u015b\u0107 interwencji wojskowej, jednak\u017ce Francja postulowa\u0142a wprowadzenie nad krajem strefy zakazu lot\u00f3w. Ponadto Pary\u017c rozwa\u017ca\u0142 wys\u0142anie sprz\u0119tu do \u0142\u0105czno\u015bci dla rebeliant\u00f3w, co mog\u0142o usprawni\u0107 ich walk\u0119 z re\u017cimem. Ju\u017c w\u00f3wczas sprz\u0119t do \u0142\u0105czno\u015bci dla partyzant\u00f3w mia\u0142y dostarcza\u0107 Stany Zjednoczone. Z kolei w Turcji przebywali agencji Centralnej Agencji Wywiadowczej<\/a>(CIA), kt\u00f3rzy organizowali dostawy broni dla rebeliant\u00f3w. Agenci doradzali, kt\u00f3rym opozycyjnym ugrupowaniom powinno si\u0119 dostarcza\u0107 bro\u0144, by nie trafi\u0142a w r\u0119ce terroryst\u00f3w.<\/p>\n

W walkach w Syrii udzia\u0142 brali weterani libijskiej wojny domowej. W Syrii operowa\u0142a brygada Mahdiego al-Haratiego<\/a>, Liwa al-Umma, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142a siedzib\u0119 Kadafiego w Trypolisie<\/a>. Libijczycy szkoli syryjskich rebeliant\u00f3w i pomagali im w organizowaniu oddzia\u0142\u00f3w. Powsta\u0144c\u00f3w szkoli\u0142 tak\u017ce by\u0142y oficer hiszpa\u0144skich si\u0142 powietrznych Luis Munar. Instruktor szkoli\u0142 m\u0142odych rebeliant\u00f3w pos\u0142ugiwaniem si\u0119 broni\u0105, prowadzenia partyzantki miejskiej, a tak\u017ce walki wr\u0119cz. W po\u0142owie sierpnia 2012 rebelianci walcz\u0105cy w Aleppo zagrozili, i\u017c wejd\u0105 w sojusz z Al-Kaid\u0105, je\u015bli Zach\u00f3d nie dostarczy im broni. Zagrozili, \u017ce w takiej sytuacji Aleppo stanie si\u0119 baz\u0105 terroryst\u00f3w po pokonaniu si\u0142 rz\u0105dowych. Ponadto opozycjoni\u015bci domagali si\u0119 ustanowienia strefy zakazu lot\u00f3w. Tymczasem zagraniczni korespondenci donosili, i\u017c przez granic\u0119 z Turcj\u0105 przenikali islamscy bojownicy z Algierii, Czeczenii, Arabii Saudyjskiej.<\/p>\n

Pod koniec listopada 2012 \u017ar\u00f3d\u0142a rz\u0105dowe opublikowa\u0142y list\u0119 142 zagranicznych bojownik\u00f3w zabitych w Syrii. Wed\u0142ug \u017ar\u00f3d\u0142a w\u0142adze syryjskie przed\u0142o\u017cy\u0142y list\u0119 Radzie Bezpiecze\u0144stwa ONZ. Znalaz\u0142o si\u0119 na niej, mi\u0119dzy innymi, 47 os\u00f3b z Arabii Saudyjskiej, 24 Libijczyk\u00f3w, 10 Tunezyjczyk\u00f3w, dziewi\u0119ciu Egipcjan, sze\u015bciu Katarczyk\u00f3w i pi\u0119ciu Liba\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n

Izraelski portal wywiadowczy Debka, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na donosy brytyjskich, francuskich i tureckich \u017ar\u00f3de\u0142 wojskowych, poda\u0142 26 czerwca 2012, i\u017c brytyjskie wojsko przekroczy\u0142o granic\u0119 turecko-syryjsk\u0105 i wesz\u0142o 10\u00a0km w g\u0142\u0105b Syrii. Brytyjczycy mieli ustanowi\u0107 stref\u0119 bezpiecze\u0144stwa wzd\u0142u\u017c granicy. To kolejne nieoficjalne brytyjskie zaanga\u017cowanie w wojnie domowej. Od lutego 2012 brytyjscy komandosi przeprowadzali szkolenia i instruowali powsta\u0144c\u00f3w. Z kolei latem 2012 do Jordanii przyby\u0142a 150-osobowa grupa zadaniowa (Task Force) ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3ra instruowa\u0142a syryjskiego s\u0105siada jak post\u0119powa\u0107 w sytuacji utraty kontroli nad broni\u0105 chemiczn\u0105 przez Damaszek oraz pomaga\u0142a przyjmowa\u0107 syryjskich uchod\u017ac\u00f3w. Ponadto od ko\u0144ca 2012 ameryka\u0144skie wojska specjalne i agenci Centralnej Agencji Wywiadowczej od ko\u0144ca zesz\u0142ego roku potajemnie szkoli\u0142y syryjskich rebeliant\u00f3w na terytorium Jordanii i Turcji w zakresie stosowania broni przeciwczo\u0142gowej i przeciwlotniczej.<\/p>\n

W czerwcu 2013 rebelianci podali, i\u017c uzyskali od pa\u0144stw wspieraj\u0105cych opozycj\u0119 w Syrii pociski typu ziemia-powietrze<\/a>kr\u00f3tkiego zasi\u0119gu MANPAD, pociski przeciwpancerni, pociski mo\u017adzierzowych i amunicj\u0119. Ponadto 20 czerwca 2013 po zako\u0144czeniu \u0107wicze\u0144 w Jordanii, Barack Obama poinformowa\u0142, \u017ce pozostawi w tym kraju ok. 700 \u017co\u0142nierzy. W grudniu 2013 zbrojne oddzia\u0142y islamistyczne przej\u0119\u0142y nale\u017c\u0105ce do Wolnej Armii Syrii magazyny z broni\u0105 w przygranicznym mie\u015bcie z Turcj\u0105 Bab al-Hawa. Bro\u0144 sk\u0142adowana w magazynie pochodzi\u0142a z ameryka\u0144skich dostaw, a sam atak na baz\u0119 zmusi\u0142 gen. Idrisa do ucieczki z Syrii. Skutkiem tego by\u0142o zawieszenie dostaw broni przez zachodnich donator\u00f3w.<\/p>\n

W kwietniu 2014 w sieci pojawi\u0142y si\u0119 filmiki, na kt\u00f3rych rebelianci z Syryjskiego Frontu Rewolucyjnego<\/a> w muhafazie Dara oraz Ruchu Hazzam w muhafazie Idlib (obydwa ugrupowania powi\u0105zane z Woln\u0105 Armi\u0105 Syrii) u\u017cywaj\u0105 podczas walk, przeciwpancerne pociski kierowane BGM-71 TOW<\/a> produkcji ameryka\u0144skiej. Wed\u0142ug analityk\u00f3w wojskowych zaawansowana technologicznie bro\u0144 zosta\u0142a dostarczona umiarkowanym rebeliantom przez Arabi\u0119 Saudyjsk\u0105 za zgod\u0105 administracji Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n

Rola d\u017cihadyst\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Na pocz\u0105tku wojny domowej Al-Kaida<\/a> udzieli\u0142a poparcia dla syryjskiej opozycji, podobnie jak to uczyni\u0142a w innych krajach obj\u0119tych Arabsk\u0105 Wiosn\u0105. Lider Al-Kaidy Ajman az-Zawahiri<\/a> w swoim przem\u00f3wieniu m\u00f3wi\u0142 o krwawi\u0105cej Syrii, a Baszara al-Asada nazwa\u0142 rze\u017anikiem. Poparcie dla rebeliant\u00f3w udzielili tak\u017ce Hizb at-Tahrir<\/a> oraz Hamas<\/a>. Z powodu poparcia Al-Kaidy dla rebeliant\u00f3w, USA sceptycznie nastawione by\u0142y do dozbrajania powsta\u0144c\u00f3w, gdy\u017c wysoce prawdopodobnie by\u0142o, \u017ce bro\u0144 trafia\u0142aby w r\u0119ce terroryst\u00f3w.<\/p>\n

\n
\n
Za atakami terrorystycznymi w Syrii sta\u0142 Front Obrony Ludno\u015bci Lewantu<\/a>, kt\u00f3ry w czerwcu 2013 zawi\u0105za\u0142 sojusz z Islamskim Pa\u0144stwem w Iraku i Lewancie<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

W Syrii czynnie dzia\u0142a\u0142a iracka Al-Kaida, kt\u00f3ra przeprowadzi\u0142a kilka zamach\u00f3w terrorystycznych na cele wojska syryjskiego. Pion Al-Kaidy w Syrii, kt\u00f3ry uformowa\u0142 si\u0119 w grudniu 2011 i wyst\u0119powa\u0142 pod nazw\u0105 Front Obrony Ludno\u015bci Lewantu<\/a> (D\u017cabhat an-Nusra), kt\u00f3ry zrzesza\u0142 29 ugrupowa\u0144. Z Frontem Obrony wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a salaficka grupa Ahrar asz-Szam<\/a> oraz d\u017cihady\u015bci z Fatah al-Islam<\/a>, a tak\u017ce pakista\u0144skiTehrik-i-Taliban<\/a>.<\/p>\n

Taka form\u0119 wsparcia dla syryjskich rebeliant\u00f3w okaza\u0142a, po wycofaniu si\u0119 ameryka\u0144skich \u017co\u0142nierzy z Iraku w grudniu 2011. W\u00f3wczas tak\u017ceuaktywni\u0142a si\u0119 na terenie Iraku<\/a>. Pierwszy zamach w Syrii mia\u0142 mia\u0142 miejsce 23 grudnia 2011. W wyniku wybuchu samochodu pu\u0142apki w Damaszku zgin\u0119\u0142y 44 osoby, a 166 zosta\u0142o rannych. Za zamachem stali sunniccy islami\u015bci powi\u0105zani z Al-Kaid\u0105 z Frontu Obrony Ludno\u015bci Lewantu. W roku 2012 terrory\u015bci z tego ugrupowania przeprowadzili seri\u0119 atak\u00f3w bombowych wymierzonych w re\u017cimowe si\u0142y rz\u0105dowe. Aktywno\u015b\u0107 islamist\u00f3w podczas wojny domowej spowodowa\u0142 jej radykalizacj\u0119 i obawy, i\u017c arsena\u0142y broni chemicznej, b\u0119d\u0105cej w posiadaniu strony rz\u0105dowej, mog\u0142yby wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce terroryst\u00f3w.<\/p>\n

Do najwi\u0119kszego zamachu w wykonaniu Frontu Obrony dosz\u0142o 10 maja 2012. Atak mia\u0142 miejsce w Damaszku, gdzie eksplodowa\u0142y dwa samochody-pu\u0142apki. Pot\u0119\u017cna eksplozja, kt\u00f3ra wydarzy\u0142a si\u0119 w godzinach porannego szczytu, spowodowa\u0142a 55 ofiar, natomiast 372 ludzi zosta\u0142o rannych. Terrory\u015bci og\u0142osili w o\u015bwiadczeniu, \u017ce dokonali zamachu w odpowiedzi na ataki si\u0142 prezydenta Baszara al-Asada na zbuntowane wobec niego miasta.<\/p>\n

Pod koniec lipca 2012 \u015bwiatowe media donosi\u0142y, \u017ce grupy rebelianckie znacznie radykalizuj\u0105 si\u0119 wraz z wyd\u0142u\u017caniem si\u0119 konfliktu. W trakcie trwania wojny do walk przyst\u0105pili konserwatywni sunnici zamieszkuj\u0105cy g\u0142\u00f3wnie obszary wiejskie. G\u0142osz\u0105 oni has\u0142a d\u017cihadu. Ponadto do radykalnych salafit\u00f3w trafia\u0142o najwi\u0119cej wsparcia z Zatoki Perskiej, co niepokoi\u0142o Stany Zjednoczone. Do Syrii nadci\u0105ga\u0142o r\u00f3wnie\u017c coraz wi\u0119cej bojownik\u00f3w powi\u0105zanych z Al-Kaid\u0105. G\u0142oszone przez nich has\u0142a d\u017cihadu, przyci\u0105ga\u0142y z zagranicy bojownik\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagali powsta\u0144com w walce z Alawitami.<\/p>\n

Brytyjski fotoreporter Jeroen Oerlemans, kt\u00f3ry przez tydzie\u0144 by\u0142 przetrzymywany przez rebeliant\u00f3w, twierdzi\u0142, \u017ce w\u015br\u00f3d opozycjonist\u00f3w by\u0142o du\u017co ochotnik\u00f3w z region\u00f3w takich jak Pakistan, Bangladesz i Czeczenia. Doda\u0142, \u017ce \u017caden z przetrzymuj\u0105cych go bojownik\u00f3w nie by\u0142o Syryjczykiem, a po\u0142owa z nich zna\u0142a angielski. W zwi\u0105zku z tym nasun\u0119\u0142a si\u0119 teza, i\u017c po ewentualnym obaleniu rz\u0105d\u00f3w Asada, fundamentali\u015bci b\u0119d\u0105 d\u0105\u017cy\u0107 do zaprowadzenia prawa szariatu<\/a>, b\u0105d\u017a wybuchnie kolejna wojna domowa, kt\u00f3ra zako\u0144czy si\u0119 przej\u0119ciem w\u0142adzy przez radyka\u0142\u00f3w islamskich, tak jak mia\u0142o to miejsce<\/a> w czerwcu 2012 w samozwa\u0144czym afryka\u0144skim Azawadzie<\/a>.<\/p>\n

Wobec biernej postawy Zachodu co do kwestii dozbrajania rebeliant\u00f3w i ustanowienia strefy zakazu lot\u00f3w, rebelianci zagrozili wej\u015bciem w sojusz z d\u017cihadystami. W sierpniu 2012 roku Front Obrony Ludno\u015bci Lewantu og\u0142osi\u0142, i\u017c dzia\u0142a w Damaszku i jego okolicach wraz z Batalionem As-Sahaba wchodz\u0105cym w sk\u0142ad Wolnej Armii Syrii.<\/p>\n

Francuski chirurg Jacques Beres, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel organizacji Lekarze bez Granic<\/a>, kt\u00f3re powr\u00f3ci\u0142 7 wrze\u015bnia 2012 ze szpitala w Aleppo, kontrolowanego przez rebeliant\u00f3w, w kt\u00f3rym pracowa\u0142 przez dwa tygodnie powiedzia\u0142, \u017ce po\u0142ow\u0119 bojownik\u00f3w, kt\u00f3rym udziela\u0142 pomocy, stanowili cudzoziemcy. Lekarz twierdzi\u0142, \u017ce opatrywa\u0142 po 40 rannych dziennie i powiedzia\u0142, \u017ce d\u017cihady\u015bci nie walczyli jedynie przeciwko re\u017cimowi, ale w celu przej\u0119cia w\u0142adzy i ustanowienia pa\u0144stwa islamskiego, z szariatem, maj\u0105ce sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwiatowego emiratu. W\u015br\u00f3d ochotnik\u00f3w spotka\u0142 wielu m\u0142odych Francuz\u00f3w, zainspirowanych Muhammadem Mirahem, kt\u00f3ry w marcu 2012 zastrzeli\u0142 w Tuluzie<\/a> siedem os\u00f3b, w tym troje dzieci i nauczyciela ze szko\u0142y \u017cydowskiej. Doda\u0142, \u017ce rzeczywista liczba ofiar syryjskiego konfliktu by\u0142a dwukrotnie wi\u0119ksza, ni\u017c si\u0119 to si\u0119 podawa\u0142o.<\/p>\n

Przez wp\u0142ywy ekstremist\u00f3w islamskich w\u015br\u00f3d rebeliant\u00f3w, opozycja zacz\u0119\u0142a si\u0119 cieszy\u0107 coraz mniejszym poparciem w\u015br\u00f3d syryjskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Zarzucano im bezkarno\u015b\u0107, brutalno\u015b\u0107, z\u0142\u0105 strategi\u0119, a nawet zabijanie je\u0144c\u00f3w czy posuwanie si\u0119 do krok\u00f3w znanych z post\u0119powania si\u0142 re\u017cimowych. Niepok\u00f3j budzi\u0142 by\u0142 te\u017c fakt coraz cz\u0119stszych zamach\u00f3w terrorystycznych wymierzonych w alawit\u00f3w i si\u0142y rz\u0105dowe. Zmiana nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych nast\u0105pi\u0142a z powodu zmiany charakter si\u0142 opozycyjnych \u2013 pocz\u0105tkowe oddzia\u0142y cywil\u00f3w i dezerter\u00f3w, kt\u00f3rzy chwycili za bro\u0144, gdy rz\u0105d zacz\u0105\u0142 zbrojnie t\u0142umi\u0107 pokojowe protesty, zosta\u0142y wypierane coraz cz\u0119\u015bciej przez ekstremistycznych d\u017cihadyst\u00f3w. W drugiej po\u0142owie lutego 2013 do Syrii \u015bci\u0105gn\u0119li bojownicy z Kaukazu, kt\u00f3rzy za\u0142o\u017cyli ugrupowanie D\u017cajsz al-Muhad\u017cirin wa Ansar (Armia Emigrant\u00f3w i Zwolennik\u00f3w Allaha). Dowodzi\u0142 niej emir Abu Umar Al-Czeczeni. D\u017cihady\u015bci z Kaukazu podkre\u015blali, i\u017c przybyli wspom\u00f3c islamist\u00f3w w walce o wprowadzenie prawa koranicznego.<\/p>\n

14 islamistycznych odrzuci\u0142o 18 listopada 2012 wej\u015bcie w sk\u0142ad szerokiej Syryjskiej Koalicji Narodowej na rzecz Opozycji i Si\u0142 Rewolucyjnych<\/a>. Islami\u015bci opowiedzieli si\u0119 za utworzeniem pa\u0144stwa islamskiego i domagali si\u0119 wprowadzenie koranu<\/a> jako konstytucji. Z kolei 11 grup islamistycznych z Ahrar asz-Szam<\/a> na czele za\u0142o\u017cy\u0142o 21 grudnia 2012 konfederacje pod nazw\u0105 Syryjski Front Islamski<\/a> zrzeszaj\u0105ce zbrojne ugrupowania salafickie, d\u0105\u017c\u0105ce do obalenia Asada oraz ustanowienie w Syrii kalifatu.<\/p>\n

10 kwietnia 2013 g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy Frontu Obrony, Abu Muhammad al-D\u017culani, przyrzek\u0142 lojalno\u015b\u0107 Ajmanowi az-Zawahiriemu<\/a>, liderowi Al-Kaiidy. Al-D\u017culani przyzna\u0142 si\u0119 do przeprowadzenia wielu zamach\u00f3w na re\u017cim Asada. Dzie\u0144 wcze\u015bniej bojownicy Frontu oficjalnie og\u0142osili, i\u017c s\u0105 odga\u0142\u0119zieniem Islamskiego Pa\u0144stwa w Iraku, czyli tamtejszej filii Al-Kaidy. Liczb\u0119 d\u017cihadyst\u00f3w oceniano w\u00f3wczas na 5 tys. Po deklaracji al-D\u017culaniegoo, lider Islamskiego Pa\u0144stwa w Iraku Abu Bakr al-Baghdadi<\/a> og\u0142osi\u0142 fuzj\u0119 ugrupowa\u0144, proklamuj\u0105c powstanie Islamskiego Pa\u0144stwa w Iraku i Lewancie. Nie spotka\u0142o si\u0119 to z akceptacj\u0105 al-D\u017culaniego, ani Ajmana az-Zawahiriego. Lider Al-Ka’idy w li\u015bcie otwartym z 9 czerwca 2013 nazwa\u0142 decyzj\u0119 al-Bagdadiego b\u0142\u0119dem i j\u0105 anulowa\u0142. Al-Bagdadi nie podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 decyzji az-Zawahiriego i 15 czerwca 2013 og\u0142osi\u0142, i\u017c oba podmioty b\u0119d\u0105 dzia\u0142a\u0107 jako jedna organizacja pod nazw\u0105 Islamskie Pa\u0144stwo w Iraku i Lewancie<\/a> (ISIS). Faktycznie D\u017cabhat an-Nusra walczy\u0142 pod swoim sztandarem, lecz aktywnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z ISIS.<\/p>\n

D\u017cihady\u015bci latem 2013 rozpocz\u0119li boje przeciwko umiarkowanym rebeliantom wywodz\u0105cym si\u0119 z Wolnej Armii Syrii. W lipcu 2013 islami\u015bci zabili Kamala Hamaniego, wysokiego wojskowego WAS. Nast\u0119pnie przyst\u0105pili do walk z Kurdami na p\u00f3\u0142nocy Syrii. We wrze\u015bniu 2013 dosz\u0142o do bitwy w szeregach opozycji mi\u0119dzy radyka\u0142ami i nacjonalistycznymi przeciwnikami Asada w Azaz, zako\u0144czon\u0105 ostatecznie rozejmem. Islamskie Pa\u0144stwo w Iraku i i Lewancie wypowiedzia\u0142o wojn\u0119 tak\u017ce wszystkim chrze\u015bcijanom w Syrii, profanuj\u0105c krzy\u017ce i \u015bwi\u0105tynie oraz porywaj\u0105c i zabijaj\u0105c chrze\u015bcijan. ISIS wypowiedzia\u0142o tak\u017ce Przymierze Umara z VII wieku, kt\u00f3re regulowa\u0142o wsp\u00f3lne \u017cycie chrze\u015bcijan i muzu\u0142man\u00f3w w Syrii.<\/p>\n

Sytuacja humanitarna i sprawa praw cz\u0142owieka<\/strong><\/p>\n

Si\u0142y bezpiecze\u0144stwa i wojsko od samego pocz\u0105tku powstania dopuszcza\u0142y si\u0119 zbrodni przeciwko ludzko\u015bci. Przejawia\u0142o si\u0119 to w zabijaniu uczestnik\u00f3w antyrz\u0105dowych demonstracji, masowych egzekucjach, aresztowaniach i stosowaniu tortur. Pierwszym symbolem uci\u015bni\u0119tego narodu syryjskiego przez re\u017cim Asada sta\u0142 si\u0119 13-letni ch\u0142opiec Hamza Ali Al-Khatib, kt\u00f3ry przed \u015bmierci\u0105 by\u0142 brutalnie torturowany przez \u017co\u0142nierzy. Jego cia\u0142o z licznymi obra\u017ceniami, poparzeniami, obci\u0119tymi genitaliami, z\u0142amanym karkiem i trzema ranami postrza\u0142owymi zosta\u0142o dostarczone jego rodzicom w maju 2011. Hamza zosta\u0142 zatrzymany 29 kwietnia 2011 w pobli\u017cu Dary, miasta na po\u0142udniu Syrii, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 centrum antyrz\u0105dowych protest\u00f3w. Przez miesi\u0105c bliscy ch\u0142opca nie wiedzieli, co si\u0119 z nim dzieje. Sprawa zamordowanego ch\u0142opca by\u0142a przyk\u0142adem bezwzgl\u0119dno\u015bci i brutalno\u015bci, z jak\u0105 podchodzi\u0142a syryjska bezpieka do opozycjonist\u00f3w. Prorz\u0105dowa gazeta wyda\u0142a artyku\u0142, w kt\u00f3rym napisano, \u017ce nastolatek zosta\u0142 zabity, poniewa\u017c \u201echcia\u0142 zgwa\u0142ci\u0107 \u017cony oficer\u00f3w\u201d. Sprawa zamordowanego ch\u0142opca wywo\u0142a\u0142a powszechny szok i zach\u0119ci\u0142a do dalszej walki powsta\u0144c\u00f3w przeciwko si\u0142om bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n

W czasie wojny domowej w wi\u0119zieniach na masow\u0105 skal\u0119 stosowano rozmaite tortury. Wed\u0142ug Amnesty International<\/a>fizyczne i psychiczne dr\u0119czenie wi\u0119\u017ani\u00f3w sta\u0142o si\u0119 norm\u0105 w syryjskich wi\u0119zieniach. W zak\u0142adach karnych stosowano 31 rodzaj\u00f3w tortur. W Syrii istnia\u0142o 27 wyspecjalizowanych plac\u00f3wek wywiadowczych, w kt\u00f3rych torturowano przes\u0142uchiwanych ludzi. Podczas przes\u0142ucha\u0144 ludzi m.in. bito i ra\u017cono pr\u0105dem elektrycznym, zgniatano ko\u015bci oraz nak\u0142uwano sk\u00f3r\u0119. 6 lipca 2011 Amnesty International wezwa\u0142a ONZ do zbadania zbrodni pope\u0142nionych przez re\u017cim Asada. W raporcie odnotowano m.in. przypadki zgon\u00f3w w areszcie, tortur i arbitralnych zatrzyma\u0144, a tak\u017ce gaszenie przez \u017co\u0142nierzy papieros\u00f3w na plecach zatrzymanych. Rz\u0105d twierdzi\u0142, \u017ce ludzie gin\u0119li w miastach z r\u0105k uzbrojonych gang\u00f3w. Z opublikowanego 24 pa\u017adziernika 2011 dokumentu Amnesty International wynika\u0142o, i\u017c w syryjskich szpitalach poszkodowani opozycjoni\u015bci byli torturowani. Dokument opisuje m.in. przypadek, gdy chorego od\u0142\u0105czono od respiratora i zabrano w nieznanym kierunku. Ranni demonstranci byli tak\u017ce torturowani przez personel medyczny.<\/p>\n

Przez dok\u0142adnie rok powstania wed\u0142ug Syryjskiego Obserwatorium Praw Cz\u0142owieka w Syrii zgin\u0119\u0142o 9 113 ludzi, w tym 6 645 cywil\u00f3w, 1 991 \u017co\u0142nierzy i cz\u0142onk\u00f3w si\u0142 bezpiecze\u0144stwa oraz 471 rebeliant\u00f3w. Liczba uchod\u017ac\u00f3w syryjskich w kilku obozach na terenie Turcji osi\u0105ga\u0142a w kwietniu 2012, 21 tysi\u0119cy os\u00f3b. Z kolei liczba migrant\u00f3w wewn\u0119trznych<\/a>, kt\u00f3rzy opu\u015bcili swoje domy z powodu wojny po 13 miesi\u0105cach walk wynios\u0142a milion os\u00f3b. Wed\u0142ug raportu Human Rights Watch<\/a>, wojsko podk\u0142ada\u0142o miny na granicach, by utrudni\u0107 ucieczk\u0119 cywilom z kraju. Jedna z takich min przeciwpiechotnych urwa\u0142a nog\u0119 15-letniemu ch\u0142opcu. Dezerterzy stopniowo usuwali miny, by zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwo cywilom przenikaj\u0105cym do Turcji i Libanu.<\/p>\n

Ta sama organizacja donosi\u0142a, i\u017c w szpitalach lekarze przeprowadzali tortury na rannych cywilach. Tak by\u0142o mi\u0119dzy innymi szpitalu wojskowym w mie\u015bcie Hims, gdzie zwo\u017cono rannych, po czym zn\u0119cano si\u0119 nad nimi. Praktyki te ujrza\u0142y \u015bwiat\u0142o dzienne dzi\u0119ki jednemu pracownikowi szpitala, kt\u00f3ry ryzykuj\u0105c \u017cycie przes\u0142a\u0142 nagranie video zachodnim mediom. To nie jedyne przypadki \u0142amania praw cz\u0142owieka w Syrii. Wojsko stosowa\u0142o cz\u0119sto zasad\u0119 odpowiedzialno\u015bci zbiorowej, dokonuj\u0105c masowych egzekucji i aresztowa\u0144 na cywilach. W szpitalach panowa\u0142y skandaliczne warunki humanitarne: \u201eMiejsca ledwo starczy\u0142oby dla pi\u0119ciu os\u00f3b. Pomieszczenie wype\u0142nia\u0142 smr\u00f3d cia\u0142, brudu, moczu i ka\u0142u. Dwie osoby dzieli\u0142y jedno ma\u0142e \u0142\u00f3\u017cko, do kt\u00f3rego by\u0142y przywi\u0105zane. Nie mogli\u015bmy wyj\u015b\u0107 do \u0142azienki, ale i tak nas bili za to, \u017ce oddawali\u015bmy mocz do \u0142\u00f3\u017cek\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 palesty\u0144ski intelektualista i pisarz Salameh Kaileh, przetrzymywany w kwietniu i maju 2012 w wi\u0119zieniach i szpitalach syryjskich. Ponadto doda\u0142, i\u017c w wi\u0119zieniu stale go torturowano, by\u0142 szanta\u017cowany, zastraszany, a na noc przywi\u0105zywany do pryczy.<\/p>\n

Raport ONZ z ko\u0144ca lutego 2012 pot\u0119pi\u0142 metody stosowane przez si\u0142y rz\u0105dowe, dokonuj\u0105cych masakr na cywilach, jednak\u017ce wypunktowano przypadki pogwa\u0142cenia praw cz\u0142owieka przez opozycjonist\u00f3w. Rebelianci dopu\u015bcili si\u0119 m.in. egzekucji \u017co\u0142nierzy si\u0142 rz\u0105dowych lub domniemanych cz\u0142onk\u00f3w prorz\u0105dowych boj\u00f3wek, jednak na skal\u0119 niepor\u00f3wnanie mniejsz\u0105 ni\u017c lojali\u015bci Asada. Te same zarzuty powt\u00f3rzy\u0142 Human Rights Watch<\/a> w swoim marcowym raporcie.\u00a0W wywiadzie dla niemieckiego dziennika \u201eDer Spiegel\u201d jeden z rebeliant\u00f3w przyzna\u0142, ze by\u0142 egzekutorem i zabija\u0142 pojmanych \u017co\u0142nierzy oskar\u017conych o morderstwa na cywilach<\/p>\n

Raport Amnesty International z maja 2012 przedstawia\u0142, i\u017c mimo obowi\u0105zuj\u0105cego rozejmu nadal pope\u0142niane by\u0142y zbrodnie przeciwko ludno\u015bci. Pod krytyk\u0119 poddane zasta\u0142o rozmieszczenie czo\u0142g\u00f3w w mieszkalnych dzielnicach, zab\u00f3jstwa pokojowych manifestant\u00f3w i wtr\u0105cenie do wi\u0119zie\u0144 tysi\u0119cy innych, a tak\u017ce tortury i potajemne uwi\u0119zienia. Raport przywo\u0142ywa\u0142 wiele przyk\u0142ad\u00f3w. W jednym z nich opisano histori\u0119 14-latka z Dajr az-Zaur, na wschodzie Syrii, kt\u00f3ry zosta\u0142 zastrzelony przez si\u0142y bezpiecze\u0144stwa po odmowie udzia\u0142u w prore\u017cimowej demonstracji.<\/p>\n

Podobny dokument przygotowany przez oenzetowsk\u0105 komisj\u0119 pod kierownictwem Brazylijczyka Paulo Pinheiro, wskazywa\u0142 na dopuszczanie si\u0119 zbrodni przeciwko ludno\u015bci przez syryjski re\u017cim. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 udokumentowanych zbrodni pope\u0142ni\u0142y syryjskie wojska i si\u0142y bezpiecze\u0144stwa. Ostrzeliwa\u0142y one tereny mieszkalne z ci\u0119\u017ckiej broni oraz dokonywa\u0142y masowych egzekucji. Rebelianci zabijali natomiast i torturowali pojmanych \u017co\u0142nierzy oraz zwolennik\u00f3w rz\u0105du, jak te\u017c porywali cywil\u00f3w z zamiarem dokonania ich wymiany na wi\u0119\u017ani\u00f3w lub okup.<\/p>\n

Na mocy porozumienia podpisanego w Damaszku 5 czerwca 2012 z Biurem Narod\u00f3w Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA), w\u0142adze Syrii zezwoli\u0142y ONZ i organizacjom pozarz\u0105dowym na prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci humanitarnej. Pomocy humanitarnej potrzebowa\u0142o co najmniej p\u00f3\u0142tora miliona ludzi. Na mocy porozumienia zapewnione zosta\u0142a swoboda poruszania si\u0119 i nieskr\u0119powane prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci humanitarnej na terenie Syrii, a w szczeg\u00f3lno\u015bci w miastach Dara, Dajr az-Zaur, Hims i Idlib.<\/p>\n

Wed\u0142ug raportu ONZ z 12 czerwca 2012 torturowane i zabijane by\u0142y nawet 10-letnie dzieci. W arenach konfliktu dzieci by\u0142y tak\u017ce wykorzystywane jako \u017cywe tarcze chroni\u0105ce przed atakami rebeliant\u00f3w. By czo\u0142gi nie by\u0142y atakowane, umieszczano na nich dzieci. W raporcie ONZ znalaz\u0142y si\u0119 wypowiedzi \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rzy m\u00f3wili o zabieraniu dzieci si\u0142\u0105 z dom\u00f3w rodzinnych. Porywane umieszczone by\u0142y na przedzie autobus\u00f3w wioz\u0105cych \u017co\u0142nierzy i cz\u0142onk\u00f3w milicji pacyfikuj\u0105cych wioski. Chroni\u0142y ich w ten spos\u00f3b przed ostrza\u0142em.<\/p>\n

Czerwcowy raport Amnesty International g\u0142osi\u0142, i\u017c wojsko i milicje dla zastraszenia ludno\u015bci cywilnej, wywlekali ludzi z dom\u00f3w i przeprowadzili na oczach \u015bwiadk\u00f3w zbiorowe egzekucje. Ponadto grabiono mienie cywil\u00f3w, palono uprawy i zabijano zwierz\u0119ta hodowlane. Takie praktyki sta\u0142y si\u0119 cz\u0119stsze podczas akcji odwetowych za wspieranie rebeliant\u00f3w przez cywil\u00f3w. W ramach takich akcji odwetowych, dzie\u0144 po ataku rebeliant\u00f3w, syryjskie si\u0142y zbrojne i ich milicje wprowadza\u0142y do miast czo\u0142gi i wozy pancerne, czasami przy wsparciu \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Strzelano wtedy na o\u015blep do mieszka\u0144c\u00f3w, a tak\u017ce przeszukiwano mieszkania i mordowano niewinnych ludzi. Raport zosta\u0142 sporz\u0105dzony po ponad 200 rozmowach z mieszka\u0144cami 23 syryjskich miast i wiosek.<\/p>\n

W czerwcu 2012 najgorzej sytuacja humanitarna przedstawia\u0142a si\u0119 w Hims. Ponad 1000 rodzin nie mia\u0142o co je\u015b\u0107, by\u0142o pozbawionych opieki lekarskiej i wymaga\u0142o natychmiastowej pomocy humanitarnej. W zwi\u0105zku z tym Mi\u0119dzynarodowy Komitet Czerwonego Krzy\u017ca i Arabski Czerwony P\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyc przeprowadzi\u0142y pr\u00f3b\u0119 ewakuacji cywil\u00f3w z obl\u0119\u017conego miasta<\/a>, po uprzednim wynegocjowaniu zawieszenia broni przez walcz\u0105ce strony. Priorytetem by\u0142a ewakuacja chorych i rannych w bezpieczniejsze miejsca, w kt\u00f3rych mogli zosta\u0107 poddani leczeniu. Jednak akcja ewakuacji cywil\u00f3w z miasta zosta\u0142a przerwana po pierwszym dniu ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, gdy\u017c nat\u0119\u017cenie walk nie spad\u0142o.<\/p>\n

Wysoka Komisarz ONZ ds. Praw Cz\u0142owieka Navi Pillay wezwa\u0142a 2 lipca 2012 na forum Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ do postawienia zbrodniarzy wojennych z Syrii przed Mi\u0119dzynarodowym Trybuna\u0142em Karnym. Zaapelowa\u0142a te\u017c o zaprzestanie zbrojenia stron konfliktu, co mog\u0142oby zredukowa\u0107 liczb\u0119 pope\u0142nianych zbrodni wojennych.<\/p>\n

6 lipca 2012 Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA) poda\u0142o, \u017ce od pocz\u0105tku wojny domowej z kraju uciek\u0142o ponad 100 tys. ludzi. Najwi\u0119cej ludzi uciek\u0142o do Turcji (ok. 35,5 tys.). W Jordanii i Libanie schronienie znalaz\u0142o po 31 tys. Syryjczyk\u00f3w, natomiast w Iraku 6,5 tys. Kolejny lipcowy raport Amnesty International oceni\u0142, i\u017c bitwa o Aleppo<\/a> by\u0142a punktem kulminacyjnym brutalnych represji stosowanych przez w\u0142adze w Damaszku wobec opozycji. Raport zawiera\u0142 dowody na zbrodnie pope\u0142niane przez wojsko i milicj\u0119 szabiha, polegaj\u0105ce na zabijaniu i okaleczaniu opozycjonist\u00f3w oraz os\u00f3b postronnych. Ponadto zabijani byli lekarze usi\u0142uj\u0105cy pom\u00f3c rannym osobom. Rodziny zastrzelonych demonstrant\u00f3w by\u0142y zmuszane do podpisania o\u015bwiadcze\u0144, \u017ce ich najbli\u017cszych zabi\u0142y \u201euzbrojone terrorystyczne gangi\u201d.<\/p>\n

31 lipca 2012 komisarz UE ds. pomocy humanitarnej Kristalina Georgiewa, zaapelowa\u0142a o wstrzymanie walk w Syrii i dostarczenie pomocy humanitarnej cywilom. Bu\u0142garska komisarz powiedzia\u0142a, \u017ce Syria pogr\u0105\u017ca\u0142a si\u0119 w katastrofie humanitarnej na wielk\u0105 skal\u0119, co przywo\u0142ywa\u0142o wspomnienia z by\u0142ej Jugos\u0142awii. W ocenie Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych do spraw Wy\u017cywienia i Rolnictwa<\/a> (FAO) przez straty w rolnictwie wycenione na 1,5 mld dolar\u00f3w, pomocy \u017cywno\u015bciowej potrzebowa\u0142o 3 miliony Syryjczyk\u00f3w. W sektorze rolnictwa zniszczeniu uleg\u0142y zapasy ziarna i systemy melioracyjne, ucierpia\u0142a tak\u017ce hodowla zwierz\u0105t. Straty dotkn\u0119\u0142y przede wszystkim pszenic\u0119 i j\u0119czmie\u0144, ale tak\u017ce uprawy oliwek i warzyw.<\/p>\n

W wyniku tocz\u0105cych si\u0119 dzia\u0142a\u0144 zbrojnych niszczone i grabione by\u0142y syryjskie zabytki. Rabowane by\u0142y zabytki w jednych z najstarszych miast \u015bwiata \u2013 Damaszku i Aleppo. W\u0142adali tam Hetyci<\/a>, Asyryjczycy<\/a>, Rzymianie<\/a>, Arabowie<\/a>, Krzy\u017cowcy<\/a>,Mongo\u0142owie<\/a>, Mamelucy<\/a> i Otomani<\/a>, po kt\u00f3rych zachowa\u0142o si\u0119 wiele zabytk\u00f3w. Mi\u0119dzy innymi uszkodzony zosta\u0142 zamek Krak des Chevaliers<\/a>, warownia al-Madik, gdzie znajdowa\u0142o si\u0119 stanowisko archeologiczne w miejscu asyryjskiego miasta Dur Katlimmu. W Ampei zniszczono rzymskie mozaik. Rebelianci kryli si\u0119 za murami zamk\u00f3w, tote\u017c by\u0142y one ofiarami bombardowa\u0144. Przez takie dzia\u0142ania ucierpia\u0142a struktura bizantyjskich budowli w al-Bara, Deir Sunbel i Ain Larose w p\u00f3\u0142nocnej Syrii oraz meczet Ummajjad\u00f3w w Darze, a tak\u017ce zamek Kalat Salah ad-Din<\/a> i staro\u017cytne ruiny Palmyry. W kwietniu 2013 ofiar\u0105 walk w Aleppo pad\u0142 minaret s\u0142ynnego XI-wiecznego meczetu Umajjad\u00f3w. Armia zaj\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c zamek Ibn Maana. W 2013 na list\u0119 Dziedzictwa Zagro\u017conego wpisano wszystkie sze\u015b\u0107 syryjskich obiekt\u00f3w z listy UNESCO<\/a>. Niszczenie archeologicznych zabytk\u00f3w w Syrii por\u00f3wnano z uszczupleniem dorobku cywilizacji na terenie Iraku po ameryka\u0144skiej interwencji w 2003<\/a>.<\/p>\n

Pod koniec sierpnia 2012 liczba uchod\u017ac\u00f3w podwoi\u0142a si\u0119 w por\u00f3wnaniu ze stanu z pocz\u0105tku lipca 2012. Najwi\u0119cej syryjskich cywil\u00f3w uciek\u0142o do Turcji, ponad 78 tys. ludzi. Z ka\u017cdym dniem granic\u0119 przekracza\u0142o setki cywil\u00f3w. Turecki minister spraw zagranicznych Ahmet Davutoglu powiedzia\u0142, \u017ce jego kraj mo\u017ce przyj\u0105\u0107 maksymalnie 100 tysi\u0119cy uchod\u017ac\u00f3w z Syrii. W zwi\u0105zku z now\u0105 fal\u0105 uchod\u017ac\u00f3w Turcja otwar\u0142a cztery nowe obozy dla uchod\u017ac\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy pomie\u015bci\u0142 10 tys. ludzi. Jednak nap\u0142yw ludzi do Turcji zwi\u0119kszy\u0142 si\u0119 nawet do 5 tys. os\u00f3b dziennie. W zwi\u0105zku z tym Ankara naciska\u0142a na Rad\u0119 Bezpiecze\u0144stwa ONZ, by ta zezwoli\u0142a na utworzenie oboz\u00f3w dla uchod\u017ac\u00f3w na terytorium Syrii i tzw. strefy bezpiecze\u0144stwa, w kt\u00f3rej syryjscy cywile byliby chronieni przez zagraniczne si\u0142y.<\/p>\n

Jeden z uchod\u017ac\u00f3w w Turcji Muhammad az-Ajman opisa\u0142 dla Newsweeka<\/a> swoj\u0105 histori\u0119 z czasu konfliktu. Kiedy po bombardowaniu miasta Taftanaz wybieg\u0142 z budynku na ulic\u0119, zosta\u0142 zatrzymany przez \u017co\u0142nierzy Asada i postawiony pod \u015bcian\u0119 wraz z kilkoma innymi cywilami. Po chwili bez \u017cadnego wyroku, \u017co\u0142nierze zacz\u0119li strzela\u0107 zatrzymanych os\u00f3b. Az-Ajman zosta\u0142 trafiony czterema kulami, jednak prze\u017cy\u0142 egzekucje. Nast\u0119pnie wraz z \u017con\u0105 zbieg\u0142 z rodzin\u0105 do Turcji.<\/p>\n

4 wrze\u015bnia 2012 szef Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzy\u017ca (MKCK) Peter Maurer spotka\u0142 si\u0119 w Damaszku z syryjskim prezydentem. Omawiano kwesti\u0119 ochrony ludno\u015bci cywilnej, zapewnienia potrzebuj\u0105cym dost\u0119pu do opieki zdrowotnej oraz artyku\u0142\u00f3w pierwszej potrzeby. Dyskutowano tak\u017ce nad mo\u017cliwo\u015bci\u0105 odwiedzania os\u00f3b zatrzymanych w Syrii. Misja Maurera wi\u0105za\u0142a si\u0119 z pogarszaj\u0105ca si\u0119 sytuacj\u0105 humanitarn\u0105 w kraju. Asad powiedzia\u0142, \u017ce jego rz\u0105d popiera dzia\u0142ania MKCK, o ile ta organizacja pozostanie neutralna.<\/p>\n

Sekretarz Generalny ONZ Ban Ki-moon, poinformowa\u0142, \u017ce brakuje pieni\u0119dzy na pomoc dla uchod\u017ac\u00f3w z Syrii. Cz\u0142onkowie ONZ na ten cel obiecali wp\u0142aci\u0107 180 mln dolar\u00f3w, jednak do pocz\u0105tku wrze\u015bnia 2012 nie wp\u0142yn\u0119\u0142a nawet po\u0142owa tej kwoty. Brakuj\u0105ce \u015brodki nie pozwala\u0142y na zakup wody, \u017cywno\u015bci, urz\u0105dze\u0144 sanitarnych i lek\u00f3w. Sekretarz generalny doda\u0142 tak\u017ce, \u017ce im d\u0142u\u017cej wojna domowa b\u0119dzie trwa\u0142a, tym trudniej b\u0119dzie j\u0105 zako\u0144czy\u0107. Ponadto zarzuci\u0142 syryjskim w\u0142adzom, \u017ce u\u017cywaj\u0105 ci\u0119\u017ckiej broni do ostrza\u0142u dzielnic mieszkaniowych.<\/p>\n

Navi Pillay zarzuci\u0142a 10 wrze\u015bnia 2012 obu stronom konfliktu \u0142amanie praw cz\u0142owieka. By\u0142o to kolejne oskar\u017cenie wobec uczestnik\u00f3w wojny o pope\u0142nianie zbrodni wojennych po raportach ONZ i organizacji pozarz\u0105dowych. Piilay podkre\u015bli\u0142a, \u017ce u\u017cywanie broni ci\u0119\u017ckiej przez syryjskie si\u0142y rz\u0105dowe poch\u0142on\u0119\u0142y znaczn\u0105 liczb\u0119 ofiar w\u015br\u00f3d ludno\u015bci cywilnej, zmusi\u0142y cywil\u00f3w do masowych ucieczek i spowodowa\u0142y wielki kryzys humanitarny. Z kolei rebeliantom zarzuci\u0142a morderstwa, przeprowadzanie egzekucji na lojalistach i u\u017cywanie \u0142adunk\u00f3w wybuchowych. To samo g\u0142osi\u0142 raport niezale\u017cnej komisji \u015bledczej przedstawiony tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej Radzie Praw Cz\u0142owieka ONZ.<\/p>\n

Wrze\u015bniowy raport Amnesty International donosi\u0142, i\u017c g\u0142\u00f3wnymi ofiarami bombardowa\u0144 przeprowadzanych przez syryjsk\u0105 armi\u0119 s\u0105 cywile, z czego spory odsetek stanowi\u0142y dzieci. Cz\u0142onkowie AI odwiedzili 26 miast i wiosek, gdzie prze\u015bledzili losy 166 zabitych cywil\u00f3w (w tym 48 dzieci i 20 kobiet) oraz setek rannych. W raporcie odnotowano, \u017ce strona rz\u0105dowo rutynowo ostrzeliwa\u0142a wioski ci\u0119\u017ck\u0105 broni\u0105, kt\u00f3ra nie by\u0142a przeznaczona do precyzyjnego atakowania wyznaczonych cel\u00f3w, tote\u017c g\u0142\u00f3wnymi ofiarami padali cywile.<\/p>\n

Wed\u0142ug raportu Human Rights Watch z po\u0142owy pa\u017adziernika 2012 si\u0142y rz\u0105dowe o u\u017cywa\u0142y zakazanych bomb kasetowych<\/a>produkcji rosyjskiej w czasie bombardowa\u0144 miast. Bomb u\u017cywano w czasie letnich kampanii wojennych w Tamanei, Taftanaz i Al-Tah, a tak\u017ce w Hims<\/a>, Aleppo<\/a> i Latakii. T\u0119 bro\u0144 lotnicz\u0105 wykorzystano tak\u017ce w czasie obrony Maarrat an-Numan<\/a>. U\u017cycie bomb kasetowych zosta\u0142o zabronione przez prawo mi\u0119dzynarodowe w 2010, jednak\u017ce Syria nie podpisa\u0142a tej konwencji. Damaszek zaprzeczy\u0142 jakoby u\u017cywa\u0142 tej\u017ce broni. Ponadto Syria wed\u0142ug Mi\u0119dzynarodowej Kampanii na rzecz Zakazu Min Przeciwpiechotnych<\/a> jako jedyne pa\u0144stwo na \u015bwiecie w 2012 stosowa\u0142 miny przeciwpiechotne<\/a>.<\/p>\n

Po fiasku planu Brahimiego<\/a> Mi\u0119dzynarodowy Komitet Czerwonego Krzy\u017ca przyzna\u0142, i\u017c sytuacja w Syrii pogorszy\u0142a si\u0119 do tego stopnia, \u017ce nie nad\u0105\u017cano z dostarczeniem pomocy humanitarnej dla potrzebuj\u0105cych. Szef tej organizacji pomocowej Peter Maurer cho\u0107 zadeklarowa\u0142, \u017ce zakres naszej operacji zwi\u0119ksza\u0142 si\u0119, to i tak nie udawa\u0142o si\u0119 nad\u0105\u017ca\u0107 za potrzebami cywil\u00f3w. W Syrii przebywa\u0142o 30 zagranicznych pracownik\u00f3w MKCK, rozwija\u0142a si\u0119 te\u017c wsp\u00f3\u0142praca z syryjskim Arabskim Czerwonym P\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cycem. Do wielu miejsc w kraju pracownicy nie mieli dost\u0119pu, tak jak np. w ogarni\u0119tym walkami Aleppo. Ponadto MKCK zaapelowa\u0142 o ponad 34 miliony dolar\u00f3w dla uchod\u017ac\u00f3w z Syrii. Z kraju uciek\u0142o 408 tys. ludzi, z czego 170 tys. przebywa\u0142o w po\u0142owie listopada 2012 w Turcji. Z miejsca swojego zamieszkania przesiedlonych zosta\u0142o 2,5 mln ludzi.<\/p>\n

Na apel MCKC bardzo szybko odpowiedzia\u0142y Stany Zjednoczone, kt\u00f3re zadeklarowa\u0142y przeznaczenie na cele zwi\u0105zane z pomoc\u0105 humanitarn\u0105 i uchod\u017acami, 30 mln dolar\u00f3w. Tymczasem ONZ wyda\u0142o prognoz\u0119, i\u017c w wyniku kl\u0119ski humanitarnej na pocz\u0105tku 2013 liczba potrzebuj\u0105cych pomocy humanitarnej Syryjczyk\u00f3w mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 z 2,5 mln do 4 mln ludzi. Organizacje pomocowe na pocz\u0105tku listopada 2012 dostarcza\u0142y pomoc dla 1,5 mln cywil\u00f3w.<\/p>\n

Pod koniec listopada 2012 organizacja Human Rights Watch raportowa\u0142a, i\u017c rebelianci wykorzystywali dzieci w celach militarnych. Pracowali nie tylko jako pomocnicy dezerter\u00f3w, ale brali te\u017c bezpo\u015bredni udzia\u0142 w bojach. \u201e14-letnie dzieci s\u0142u\u017cy\u0142y w co najmniej trzech brygadach opozycji, w kt\u00f3rych transportowa\u0142y bro\u0144, wyposa\u017cenie lub pe\u0142ni\u0142y wart\u0119; 16-latkowie nosili ju\u017c bro\u0144 i brali udzia\u0142 w walkach przeciwko si\u0142om rz\u0105dowym\u201d \u2013 g\u0142osi komunikat HRW. Pracownicy organizacji rozmawiali z pi\u0119cioma ch\u0142opakami w wieku 14-16 lat walcz\u0105cymi w Hims, Darze i w prowincji Idlib. Udokumentowano r\u00f3wnie\u017c \u015bmier\u0107 17 dzieci walcz\u0105cych w szeregach rebeliant\u00f3w. Wiele innych zosta\u0142o ci\u0119\u017cko rannych, a niekt\u00f3re zosta\u0142y okaleczone na ca\u0142e \u017cycie. HRW zaapelowa\u0142o do syryjskiej opozycji, by zaprzesta\u0142a praktykowania werbowania os\u00f3b w szeregi swoich boj\u00f3wek poni\u017cej 18. roku \u017cycia.<\/p>\n

W styczniu 2013 jako uchod\u017acy z Syrii, zarejestrowanych zosta\u0142o 700 tys. os\u00f3b. Pracownicy organizacji humanitarnych nie nad\u0105\u017cali z rejestracj\u0105 nowych uchod\u017ac\u00f3w. Tymczasem Komisja Europejska przeznaczy\u0142a 100 mln dol. pomocy dla os\u00f3b, kt\u00f3re ucierpia\u0142y w wyniku konfliktu. Do przekazania miliarda dolar\u00f3w na pomoc humanitarn\u0105 zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 Kuwejt, Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie. W dniach 18-22 stycznia 2013 za zgod\u0105 w\u0142adz w Damaszku i zbrojnej opozycji w Syrii przebywa\u0142a komisja FAO. W efekcie wizyty opracowano raport, z kt\u00f3rego wynik\u0142o, i\u017c wojna domowa pogr\u0105\u017cy\u0142a rolnictwo w ruinie. W wyniku walk zniszczeniu uleg\u0142a w du\u017cym stopniu infrastruktura i systemy irygacyjne. Powszechne by\u0142y braki paliwa i niestabilna sytuacja, co sprawia\u0142o, \u017ce rolnicy nie byli w stanie normalnie zebra\u0107 plon\u00f3w. Przez dewastacje m\u0142yn\u00f3w w Syrii brakowa\u0142o m.in. m\u0105ki, przez co przed piekarniami ustawia\u0142y si\u0119 d\u0142ugie kolejki. \u015awiatowy Program \u017bywno\u015bciowy<\/a> ONZ alarmowa\u0142, \u017ce pomocy \u017cywno\u015bciowej potrzebowa\u0142o ok. 2,5 mln Syryjczyk\u00f3w.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku marca 2013 liczba uchod\u017ac\u00f3w przekroczy\u0142a milion. Ponadto co minut\u0119 kraj opuszcza\u0142o pi\u0119\u0107 os\u00f3b. W wi\u0119kszo\u015bci oboz\u00f3w dla uchod\u017ac\u00f3w panowa\u0142a dramatyczna sytuacja humanitarna. Z otwartego w lipcu 2012 roku przez ONZ obozu Zaatari w Jordanii dochodzi\u0142y informacje o prostytuuj\u0105cych si\u0119 Syryjkach zarabiaj\u0105cych na \u017cycie. Dziennikarze dotarli m.in. do 24-letniej w\u00f3wczas Sammar z Damaszku, kt\u00f3ra przed wojn\u0105 pracowa\u0142a w sklepie z ubraniami, jednak po wybuchu walk w stolicy sklep zosta\u0142 zamkni\u0119ty, a Sammar uciek\u0142a do Jordanii. Nie znalaz\u0142a tam \u017cadnej pracy, wi\u0119c zaj\u0119\u0142a si\u0119 prostytucj\u0105 jak setki innych Syryjek. Ponadto przydarza\u0142y si\u0119 przypadki, \u017ce rodziny sprzedawa\u0142y do zagranicznych agencji towarzyskich swoje c\u00f3rki, by mie\u0107 pieni\u0105dze na prze\u017cycie w trudnych czasach wojennych.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku czerwca 2013 UNICEF szacowa\u0142, \u017ce pilnej pomocy humanitarnej potrzebowa\u0142o 3,1 mln dzieci, z kolei 814 tys. m\u0142odocianych potrzebowa\u0142 wsparcia w obozach dla uchod\u017ac\u00f3w w pa\u0144stwach o\u015bciennych. UNICEF pisa\u0142 o \u201estraconym pokoleniu\u201d, na kt\u00f3rym wojna odcisn\u0119\u0142a fizyczne i psychiczne pi\u0119tno. Tysi\u0105ce dzieci prze\u017cy\u0142o wojenn\u0105 traum\u0119, widz\u0105c jak ich rodzice gin\u0105 lub \u017cyj\u0105c w ci\u0105g\u0142ym strachu, pod nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 ostrza\u0142em. Prawie dwa miliony dzieci zosta\u0142o zmuszonych do przerwania edukacji, a jedna pi\u0105ta szk\u00f3\u0142 w Syrii (4 tys. plac\u00f3wek) nie funkcjonowa\u0142a. Ponadto wed\u0142ug Wed\u0142ug Centrum Dokumentacji Narusze\u0144 w Syrii, od pocz\u0105tku wojny w Syrii udokumentowano \u015bmier\u0107 6052 dzieci, z kolei francuska organizacja pozarz\u0105dowa Chaine de l\u2019espoir szacowa\u0142a liczb\u0119 zabitych dzieci na 10 tys. do nawet 15 tys. Z kolei Save the Children alarmowa\u0142a, \u017ce dzieci by\u0142y wcielane do formacji zbrojnych oraz s\u0142u\u017cy\u0142y jako \u017cywe tarcze.<\/p>\n

Podczas szczytu G8 trwaj\u0105cego w dniach 17-18 czerwca 2013 w Lough Erne<\/a> w Irlandii P\u00f3\u0142nocnej<\/a>, Barack Obama podczas rozm\u00f3w roboczych og\u0142osi\u0142, i\u017c Stany Zjednoczone przeznacz\u0105 na syryjskich uchod\u017ac\u00f3w 300 mln dolar\u00f3w, z czego po\u0142ow\u0119 dostanie Syria, a drug\u0105 po\u0142ow\u0119 pa\u0144stwa o\u015bcienne, przyjmuj\u0105ce uchod\u017ac\u00f3w. Na pocz\u0105tku wrze\u015bnia 2013 liczba uchod\u017ac\u00f3w z Syrii przekroczy\u0142a dwa miliony os\u00f3b, z czego po\u0142owa stanowi\u0142y dzieci, natomiast liczba migrant\u00f3w wewn\u0119trznych osi\u0105gn\u0119\u0142a 4,2 mln ludzi. W\u00f3wczas ka\u017cdego dnia kraj opuszcza\u0142o \u015brednio 5 tys. os\u00f3b. Syryjczycy znajdowali schronienie w takich krajach jak Liban (720 tys.), Jordania (520 tys.), Turcja (464 tys.), Irak (172 tys.), Egipt (111 tys.). Stany Zjednoczone (800 mln dolar\u00f3w) by\u0142y obok Unii Europejskiej (840 mln dolar\u00f3w) najwi\u0119kszym z donator\u00f3w, kt\u00f3rzy przekazywali \u015brodki na pomoc dla ofiar syryjskiego konfliktu.<\/p>\n

W toku kampanii si\u0142 rz\u0105dowych pod Damaszkiem obl\u0119\u017cony zosta\u0142 ob\u00f3z dla palesty\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w Jarmuk w Damaszku, co wp\u0142yn\u0119\u0142o na katastrofaln\u0105 sytuacj\u0119 humanitarn\u0105, czego skutkiem by\u0142y zgony z niedo\u017cywienia czy braku medykament\u00f3w. Od lipca 2013 do lutego 2014 z g\u0142odu umar\u0142o tam 100 os\u00f3b. Zagro\u017conych by\u0142o 18 tys. ludzi przebywaj\u0105cych w obozie. 27 lutego 2014 przedstawiciele ONZ zaapelowali o udzielenie swobodnego dost\u0119pu pracownikom humanitarnym.<\/p>\n

6 lutego 2014 w\u0142adze Hims zawar\u0142y z ONZ porozumienie o natychmiastowej ewakuacji cywil\u00f3w ze Starego Miasta. Toczy\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c rozmowy nt. dopuszczenia pomocy humanitarnej do miasta. Ewakuacja kobiet i dzieci do 15. roku \u017cycia oraz m\u0119\u017cczyzn po 55. roku \u017cycia rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 7 lutego 2014. 8 lutego 2014 do Hims dotar\u0142 transport z pomoc\u0105 humanitarn\u0105, zawieraj\u0105cy 50 paczek \u017cywno\u015bciowych i 190 pakiet\u00f3w higienicznych oraz lek\u00f3w dla przewlekle chorych os\u00f3b, podarowany przez Arabski Czerwony P\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyc. Konw\u00f3j uprzednio zosta\u0142 osaczony i ostrzelany z mo\u017adzierzy i karabin\u00f3w maszynowych. Tymczasem do 9 lutego 2014, 611 cywil\u00f3w (210 kobiet, 180 dzieci, 91 m\u0119\u017cczyzn powy\u017cej 55 roku \u017cycia oraz 130 m\u0142odzie\u0144c\u00f3w) zosta\u0142o ewakuowanych z obl\u0119\u017conego Hims. W trakcie ewakuacji lotnictwo prowadzi\u0142o bombardowania obrze\u017cnych dzielnic miasta, w kt\u00f3rych kryli si\u0119 rebelianci. Z kolei wraz z ko\u0144cem lutego 2014, liczba ewakuowanych cywil\u00f3w osi\u0105gn\u0119\u0142a liczb\u0119 1400 os\u00f3b.<\/p>\n

Reakcje mi\u0119dzynarodowe<\/h2>\n
Wezwania do przerwania przemocy i pierwsze dzia\u0142ania spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej<\/strong><\/div>\n

W trakcie wojny mo\u017cna wydzieli\u0107 kilka etap\u00f3w, w kt\u00f3rych czasie spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa podejmowa\u0142a okre\u015blone decyzje ws. sytuacji w Syrii. Pocz\u0105tkowo wzywano re\u017cim do zako\u0144czenia t\u0142umienia demonstracji antyrz\u0105dowych, projektowano rezolucj\u0119 ONZ nak\u0142adaj\u0105c\u0105 sankcje na rz\u0105d w Damaszku, wysy\u0142ano do Syrii misje obserwacyjne Ligi Pa\u0144stwa Arabskich, jak i ONZ. Jednak gdy pokojowe wysi\u0142ki dyplomatyczne, zacz\u0119\u0142y zawodzi\u0107 zacz\u0119to sugerowa\u0107 jako zako\u0144czenie wojny domowej, interwencj\u0119 militarn\u0105.<\/p>\n

Problemem w rozwi\u0105zaniu konfliktu by\u0142a \u015bwiatowa konfrontacja geopolityczna na dw\u00f3ch p\u0142aszczyznach. Z jednej strony o wp\u0142ywy polityczne i ekonomiczne w Syrii rywalizowa\u0142y kraje bliskowschodnie: Turcja i Arabia Saudyjska z Iranem. W globalnej rywalizacji zachodnie mocarstwa takie jak Stanami Zjednoczone, Francja, Wielka Brytania i Niemcy, \u015bciera\u0142y si\u0119 odmiennymi stanowiskami z Rosj\u0105 i Chinami. W\u0142a\u015bnie to te dwa ostatnie kraje blokowa\u0142y wszystkie rezolucje Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ<\/a> i nie zgadza\u0142y si\u0119 na nak\u0142adanie sankcji oraz by\u0142y przeciwne usuni\u0119cia Baszara al-Asada ze stanowiska droga si\u0142ow\u0105. Rosja, Chiny oraz Iran by\u0142y uwa\u017cane za g\u0142\u00f3wnych sojusznik\u00f3w Damaszku, a Moskwa i Pekin posiadaj\u0105ce mandat sta\u0142ego cz\u0142onka w RB ONB, blokowa\u0142y mi\u0119dzynarodowe staranie na rzecz dyplomatycznego rozwi\u0105zania konfliktu.<\/p>\n

W pierwszych miesi\u0105cach syryjskiego konfliktu problem nie by\u0142 dostatecznie zauwa\u017cany, ze wzgl\u0119du na tocz\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0119 domow\u0105 w Libii<\/a>, gdzie interweniowa\u0142<\/a> podmiot mi\u0119dzynarodowy pod egid\u0105 ONZ, a nast\u0119pnie NATO. Tak wi\u0119c na wst\u0119pie Stany Zjednoczone odrzuci\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 interwencji w Syrii. Kiedy t\u0142umienie protest\u00f3w przynosi\u0142o z dnia na dzie\u0144 coraz wi\u0119cej ofiar, zaniepokojenie sytuacj\u0105 wyrazi\u0142 sekretarz generalny ONZ Ban Ki-moon<\/a> oraz ameryka\u0144ski prezydent Barack Obama<\/a>.<\/p>\n

Pierwsze sankcje na Syri\u0105 10 maja 2011 na\u0142o\u017cy\u0142a Unia Europejska. W czerwcu 2011, kiedy syryjska armia zajmowa\u0142a zbuntowane miasta, Francja i Wielka Brytania zg\u0142osi\u0142y projekt rezolucji do Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ. Od razu sprzeciw przeciwko rezolucji wyrazi\u0142a Rosja, g\u0142\u00f3wny dostawca broni do Syrii. Wi\u0119ksz\u0105 presj\u0119 na rz\u0105d Asada spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa zacz\u0119\u0142a wywiera\u0107 po masakrze w Hamie<\/a> z 31 lipca 2011. Zarzucano re\u017cimowi niczym nieusprawiedliwion\u0105 brutaln\u0105 pacyfikacj\u0119 pokojowych protest\u00f3w.<\/p>\n

Przygotowany projekt rezolucji RB ONZ pot\u0119piaj\u0105cy re\u017cim w Damaszku i zak\u0142adaj\u0105cy na\u0142o\u017cenie sankcji w wypadku dalszego rozlewu krwi, zosta\u0142o zawetowane przez Rosj\u0119 i Chiny w trakcie g\u0142osowania 4 pa\u017adziernika 2011. Weto to doprowadzi\u0142o do sporu mi\u0119dzy sta\u0142ymi cz\u0142onkami RB ONZ<\/a>. Po pierwszym wecie w RB ONZ do mediacji przyst\u0105pi\u0142a Liga Pa\u0144stw Arabskich. Ministrowie spraw zagranicznych pa\u0144stw Ligi Arabskiej wezwa\u0142y Asada do zako\u0144czenia pacyfikacji powsta\u0144c\u00f3w. Podj\u0119te rokowania pokojowe zako\u0144czy\u0142y si\u0119 26 pa\u017adziernika 2011 fiaskiem. Strony nie mog\u0142y doj\u015b\u0107 do \u017cadnego porozumienia. Po tym wydarzeniu syryjscy aktywi\u015bci zaapelowali na Facebooku<\/a> o mi\u0119dzynarodow\u0105 pomoc \u2013 stref\u0119 zakazu lot\u00f3w<\/a>.<\/p>\n

Plan pokojowy Ligi Pa\u0144stw Arabskich<\/strong><\/p>\n

30 pa\u017adziernika 2011 Liga Pa\u0144stw Arabskich, przedstawi\u0142a syryjskiemu rz\u0105dowi plan, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142 natychmiastowe zako\u0144czenie przemocy, wycofanie czo\u0142g\u00f3w z miast, a tak\u017ce podj\u0119cie dialogu narodowego. Syria w ca\u0142o\u015bci zaaprobowa\u0142a pokojowy plan Ligi. Jednak\u017ce realnie plan nie wszed\u0142 i w zwi\u0105zku z tym 12 listopada 2011 zdecydowano si\u0119 zawiesi\u0107 Syri\u0119 w prawach cz\u0142onka Ligi Pa\u0144stw Arabskich. Mimo reakcji LPA sytuacja w kraju ulega\u0142a zaostrzeniu. Walki partyzanckie podj\u0119\u0142a rebeliancka Wolna Armia Syrii. Mimo to arena mi\u0119dzynarodowa by\u0142a przeciwna wszelkiej ingerencji z zewn\u0105trz.<\/p>\n

Po na\u0142o\u017ceniu sankcji przez Lig\u0119 Pa\u0144stw Arabskich na Syri\u0119 w listopadzie 2011, pojawi\u0142a si\u0119 kwestia dozbrajania rebeliant\u00f3w. Wobec przyj\u0119tych sankcji gospodarczych s\u0105siednie kraje Syrii dokona\u0142y mobilizacji armii na wypadek agresji. Nowe w\u0142adzeLibii<\/a> i Katar<\/a> og\u0142osi\u0142y gotowo\u015b\u0107 przerzutu broni i ochotnik\u00f3w dla Wolnej Armii Syrii, tak jak mia\u0142o to miejsce w Libii. Ostro\u017cnie do tego procederu podchodzi\u0142y kraje zachodnie i USA, kt\u00f3re twierdzi\u0142y, i\u017c dozbrajanie rebeliant\u00f3w pogr\u0105\u017cy Syri\u0119 w odm\u0119tach d\u0142ugiej i krwawej wojny domowej.<\/p>\n

Kolejnym etapem dzia\u0142a\u0144 Ligi Pa\u0144stw Arabskich by\u0142o wys\u0142anie obserwator\u00f3w do Syrii. Pocz\u0105tkowo Baszar al-Asad zgodzi\u0142 si\u0119 wpu\u015bci\u0107 do kraju obserwator\u00f3w z Ligi Pa\u0144stw Arabskich. Prezydent zgodzi\u0142 si\u0119 na obecno\u015b\u0107 misji Ligi Arabskiej, gdy\u017c ta zagrozi\u0142a, i\u017c w przeciwnym razie na\u0142o\u017cy sankcje gospodarcze na Syri\u0119. Mimo zapewnie\u0144 o przychylno\u015bci wobec planu LPA, protoko\u0142u o wjazd obserwator\u00f3w LPA nie podpisa\u0142. Liga Pa\u0144stw Arabskich da\u0142a ultimatum Syrii na podpisanie protoko\u0142u o zezwolenie przeprowadzenia misji obserwator\u00f3w do 25 listopada 2011. Re\u017cim jednak nie ustosunkowa\u0142 si\u0119 do tego ultimatum. Wobec tego pa\u0144stwa Ligi Arabskiej zwo\u0142a\u0142y w Kairze specjalny szczyt ws. Syrii na 26 listopada 2011, podczas kt\u00f3rego ustalano sankcje gospodarcze wobec Syrii. LPA zatwierdzi\u0142a sankcje wobec Syrii, w tym zamro\u017cenie aktyw\u00f3w i transakcji z bankiem centralnym Syrii, wycofaniem kapita\u0142u innych kraj\u00f3w arabskich, embargo na inwestycje, a tak\u017ce zakaz podr\u00f3\u017cy do kraj\u00f3w arabskich dla cz\u0142onk\u00f3w re\u017cimu. W kolejnych dniach nowe sankcje na\u0142o\u017cy\u0142a Unia Europejska oraz Stany Zjednoczone.<\/p>\n

Wobec takich restrykcji 5 grudnia 2011 w\u0142adze w Damaszku zgodzi\u0142y si\u0119 na wjazd obserwator\u00f3w LPA. Krok re\u017cimu zosta\u0142 podyktowany sankcjami, jakimi arena mi\u0119dzynarodowa na\u0142o\u017cy\u0142a na Syrie. 26 grudnia 2011 do Syrii wjechali mi\u0119dzynarodowi obserwatorzy Ligi Pa\u0144stw Arabskich pod dow\u00f3dztwem suda\u0144skiego genera\u0142a Mustafy Dabiego. Misja ta nie spe\u0142ni\u0142a swoich priorytetowych cel\u00f3w, mimo obecno\u015bci obserwator\u00f3w, si\u0142y bezpiecze\u0144stwa nie wycofa\u0142y si\u0119 z miast i nie zaniecha\u0142y atak\u00f3w na opozycjonist\u00f3w. Praca obserwator\u00f3w oraz wyb\u00f3r przewodnicz\u0105cego misji, kt\u00f3ry podczas II wojny domowej w Sudanie<\/a> pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dow\u00f3dcy wojsk P\u00f3\u0142nocy budzi\u0142a kontrowersje i otwart\u0105 krytyk\u0119. Wobec tego 7 stycznia 2012 Katar zaproponowa\u0142 zaproszenie ekspert\u00f3w z ONZ ds. praw cz\u0142owieka, aby wraz z arabskimi obserwatorami ocenili, czy Syria przestrzega uzgodnie\u0144 dotycz\u0105cych zaprzestania krwawego t\u0142umienia protest\u00f3w. Wobec niepowodzenia misji i eskalacji przemocy w Syrii misja obserwator\u00f3w zosta\u0142a zawieszona przez LPA 28 stycznia 2011. Misja oficjalnie zako\u0144czona zosta\u0142a 12 lutego 2012. Wobec fiaska stara\u0144 LPA wystosowano w o\u015bwiadczeniu apel do ONZ o wys\u0142anie pokojowych wojsk mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n

31 stycznia 2012 Liga Arabska i USA za\u017c\u0105da\u0142y od RB ONZ jak najszybszego przyj\u0119cia rezolucji w sprawie Syrii. Liga Arabska pr\u00f3bowa\u0142a unikn\u0105\u0107 interwencji militarnej w Syrii, jednak sytuacja si\u0119 tam zaognia\u0142a. Rezolucje RB ONZ ca\u0142y czas blokowa\u0142a Rosja, dysponuj\u0105ca prawem weta. Ponadto Rosja sprzeciwia\u0142a si\u0119 jakimkolwiek sankcjom przeciwko oraz interwencji w tym kraju Sama przygotowa\u0142a projekt rezolucji zawieraj\u0105cy apel do w\u0142adz Syrii o zako\u0144czenie represji wobec przeciwnik\u00f3w re\u017cimu. Jednak propozycja rezolucji nie zawar\u0142a wprowadzenia ewentualnych sankcji.<\/p>\n

Sprawa rezolucji ONZ i plan pokojowy Annana<\/strong><\/p>\n

4 lutego 2012, kt\u00f3ry by\u0142 najbardziej krwawym dniem w trakcie wojny domowej, Rosja i Chiny po raz drugi zablokowa\u0142y rezolucj\u0119 Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ. Projekt rezolucji zak\u0142ada\u0142 wezwanie syryjskiego prezydenta do ust\u0105pienia oraz pot\u0119pienie re\u017cimu i na\u0142o\u017cenie sankcji niemilitarnych. Po wecie sta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w RB ONZ, w stron\u0119 Moskwy oraz Pekinu zaadresowano fal\u0119 krytyki. W ocenie opinii mi\u0119dzynarodowej kraje te niweczy\u0142y wysi\u0142ki na rzecz rozwi\u0105zania syryjskiego konfliktu. Dla za\u0142agodzenia sytuacji 7 lutego 2012 minister spraw zagranicznych Rosji Siergiej \u0141awrow<\/a> przyby\u0142 do Damaszku, gdzie spotka\u0142 si\u0119 z Baszarem al-Asadem. Po spotkaniu powiedzia\u0142, \u017ce Rosja poprze wszelkie mo\u017cliwo\u015bci rozwi\u0105zania kryzysu wewn\u0105trzsyryjskiego, jednak\u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 kraju le\u017ca\u0142a w r\u0119kach samych Syryjczyk\u00f3w.<\/p>\n

24 lutego 2012 w Tunisie<\/a> mia\u0142a miejsce pierwsza mi\u0119dzynarodowa konferencja \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142 Syrii\u201d, w kt\u00f3rej udzia\u0142 wzi\u0119\u0142y delegacje 70 pa\u0144stw. Celem konferencji by\u0142o nasilenie presji na re\u017cim w Damaszku w celu zako\u0144czenia akt\u00f3w przemocy i opracowanie planu pomocy humanitarnej dla Syryjczyk\u00f3w. Wezwano do przerwania ognia. Prezydent Tunezji Moncef Marzouki<\/a> wyst\u0105pi\u0142 z pomys\u0142em przyznania immunitetu i azylu w Rosji Asadowi, gdyby poda\u0142 si\u0119 do dymisji. Podobnie sta\u0142o si\u0119 w Jemenie<\/a> w listopadzie 2011, kiedy po zagwarantowaniu immunitetu, ust\u0105pi\u0142 tamtejszy dyktator Ali Abd Allah Salih<\/a>. Przewodnicz\u0105cy Narodowej Rady Syryjskiej Burhan Ghaljun zaapelowa\u0142 o kontynuowanie powstania przeciwko rz\u0105dowi, dop\u00f3ki nie zostanie on obalony lub nie dojdzie do transferu w\u0142adzy, zgodnie z planem Ligi Arabskiej. Minister spraw zagranicznych Arabii Saudyjskiej wnioskowa\u0142 o dozbrajanie rebeliant\u00f3w<\/p>\n

\n
\n
Misji pokojowej w Syrii podj\u0105\u0142 si\u0119 Kofi Annan<\/a>, Sekretarz Generalny ONZ w latach 1997-2006<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Kolejnym krokiem areny mi\u0119dzynarodowej ku zaprowadzeniu pokoju w Syrii po pierwszym roku syryjskiego konfliktu, by\u0142a misja pokojowa ONZ pod przyw\u00f3dztwem Kofiego Annana<\/a>. W pierwszej fazie przygotowywania planu pokojowego Annan podj\u0105\u0142 mediacj\u0119 z rz\u0105dem i opozycj\u0105 syryjsk\u0105 oraz kluczowymi pa\u0144stwami odgrywaj\u0105cymi istotn\u0105 rol\u0119 na rzecz zako\u0144czenia kryzysu. 10 marca 2012 wys\u0142annik ONZ spotka\u0142 si\u0119 z Baszarem al-Asadem. Jednak Asad by\u0142 sceptyczny wobec misji ONZ, twierdz\u0105c, i\u017c kraj szarga\u0142y grupy terrorystyczne. Tak\u017ce opozycja odrzuci\u0142a apel Annana o dialog z rz\u0105dem\u00a0Mimo tego 13 marca 2012 Annan spotka\u0142 si\u0119 w Stambule z Burhanem Ghaljunem.<\/p>\n

19 marca 2012 do Damaszku przyby\u0142a grupa pi\u0119ciu wys\u0142annik\u00f3w ONZ, kt\u00f3rzy mieli przekona\u0107 syryjski re\u017cim do zaakceptowania Planu Annana, kt\u00f3ry 21 marca 2012 jednog\u0142o\u015bnie \u2013 \u0142\u0105cznie z Rosj\u0105 i Chinami \u2013 zosta\u0142 zaakceptowany przez RB ONZ. Sze\u015bciopunktowy plan pokojowy Annana zak\u0142ada\u0142 ustanowienie rozejmu mi\u0119dzy stronami konfliktu nadzorowanego przez ONZ, humanitarn\u0105 pomoc dla ludno\u015bci, ewakuacj\u0119 rannych, wycofanie ci\u0119\u017ckiej broni z dzielnic mieszkalnych, podj\u0119cie rozm\u00f3w na temat politycznego rozwi\u0105zania konfliktu, zapewnienie swobody dziennikarzom przemieszczania si\u0119 po ca\u0142ym dziennikarzy, poszanowanie wolno\u015bci do zrzeszania si\u0119 oraz prawo do pokojowych manifestacji.<\/p>\n

W dniach 24-25 marca 2012 Kofi Annan uda\u0142 si\u0119 do Moskwy, by rozmawia\u0107 z rosyjskim premierem Dmitijem Miedwiediewem<\/a> na temat kryzysu syryjskiego. W ocenie rosyjskiego prezydenta misja Kofi Annana by\u0142a ostatni\u0105 szans\u0105 na unikni\u0119cie d\u0142ugotrwa\u0142ej i krwawej wojny domowej w Syrii. Wobec wst\u0119pnego powodzenia misji Annan uda\u0142 si\u0119 na rozmowy do Chin, kt\u00f3re tak\u017ce popar\u0142y plan pokojowy. 27 marca 2012 w\u0142adze oficjalnie Syrii zaakceptowa\u0142y plan Annana, a na 10 kwietnia 2012 przyj\u0119to zapocz\u0105tkowanie zawieszenie wszelkich dzia\u0142a\u0144 zbrojnych. W ci\u0105gu 48 godzin od tej daty mia\u0142oby doj\u015b\u0107 do pe\u0142nego zawieszenia broni mi\u0119dzy si\u0142ami rz\u0105dowymi a rebeliantami. Zawieszenia broni mia\u0142oby nadzorowa\u0107 200-250 nieuzbrojonych obserwator\u00f3w ONZ.<\/p>\n

1 kwietnia 2012 w Stambule zorganizowano II Konferencj\u0119 \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142 Syrii\u201d, w kt\u00f3rej udzia\u0142 wzi\u0119\u0142y delegacje 83 kraj\u00f3w. Na konferencji zabrak\u0142o przedstawicieli Rosji oraz Chin. Grupa Przyjaci\u00f3\u0142 Syrii uzna\u0142a Syryjsk\u0105 Rad\u0119 Narodow\u0105 za jedyn\u0105, legaln\u0105 przedstawicielk\u0119 w\u0142adzy w Syrii. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa ustali\u0142a, i\u017c nie udzieli Asadowi jeszcze jednej szansy i wezwa\u0142a do przerwania operacji wojskowych i wdr\u0105\u017cenia planu Annana. USA poinformowa\u0142y o dostarczaniu sprz\u0119t \u0142\u0105czno\u015bciowy dla syryjskiej opozycji. Jednak nie odpowiedziano na apel o dozbrajanie boj\u00f3wek. Temat wysy\u0142ania broni do Syrii poruszy\u0142a tak\u017ce Arabia Saudyjska i inne kraje Zatoki Perskie. Konferencja w Stambule nie podj\u0119\u0142a \u017cadnych dora\u017anych decyzji w kwestii dzia\u0142a\u0144 przeciwko re\u017cimowi syryjskiemu, takich jak interwencja wojskowa, wys\u0142anie arabskich si\u0142 rozjemczych czy pomoc militarna dla partyzantki syryjskiej.<\/p>\n

10 kwietnia 2012 po wej\u015bciu postanowie\u0144 pokojowych o zawieszenie broni, wojsko syryjskie nadal kontynuowa\u0142o swoje operacje. Arena mi\u0119dzynarodowa oskar\u017ca\u0142a re\u017cim, i\u017c rozejm wykorzysta\u0142 jako przykrywk\u0119 \u201edo nasilenia dzia\u0142a\u0144 zbrojnych w celu zniszczenia opozycji w Syrii\u201d, a doniesienia o wycofaniu wojsk z miast nazwano k\u0142amstwem. Komentatorzy podkre\u015blili, \u017ce wobec nieobliczalnych decyzji Asada, jedyn\u0105 drog\u0105 na rozwi\u0105zanie konfliktu by\u0142a interwencja wojskowa[419]<\/a><\/sup>. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej Kofi Annan wybra\u0142 si\u0119 z wizyt\u0105 do Iranu<\/a>, g\u0142\u00f3wnego sojusznika syryjskiego rz\u0105du spoza sta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ. Teheran popar\u0142 sze\u015bciopunktowego plan pokojowy i zgodzi\u0142 si\u0119 co do konieczno\u015bci zaradzeniu konfliktu, jednak zaznaczy\u0142, \u017ce nie zgodzi si\u0119 na usuni\u0119cie Asada ze stanowiska prezydenta. Iran nie zgodzi\u0142 si\u0119 na zewn\u0119trzne ingerencje w sprawy Syrii. Skala przemocy w Syrii spad\u0142a 12 kwietnia 2012, kiedy armia syryjska og\u0142osi\u0142a wdro\u017cenie rozejmu. Jednak zawieszenie broni by\u0142o notorycznie \u0142amane, a z miast nie wycofano ci\u0119\u017ckiej broni.<\/p>\n

14 kwietnia 2012 Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ przyj\u0119\u0142a jednog\u0142o\u015bnie rezolucj\u0119 nr 2042 zezwalaj\u0105c\u0105 na wys\u0142anie do Syrii 30 nieuzbrojonych obserwator\u00f3w, maj\u0105cych za zadanie monitorowa\u0107 wprowadzony rozejm. Nad rezolucj\u0105 po raz pierwszy pozytywnie g\u0142osowa\u0142a Rosja oraz Chiny. 19 kwietnia 2012 Syria podpisa\u0142a protok\u00f3\u0142 ONZ dt. misji obserwator\u00f3w. Mimo tego ONZ zg\u0142asza\u0142o raporty, z kt\u00f3rych wynika\u0142, \u017ce si\u0142y syryjskie nie respektowa\u0142y zawieszenia broni. 21 kwietnia 2011 RB ONZ przyj\u0119\u0142a jednog\u0142o\u015bnie rezolucje nr 2043, przewiduj\u0105c\u0105 wys\u0142anie do Syrii 300 nieuzbrojonych obserwator\u00f3w na 90 dni z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 przed\u0142u\u017cenia misji.<\/p>\n

W ocenie sprawno\u015bci planu pokojowego, Kofi Annan o\u015bwiadczy\u0142 w Genewie 24 kwietnia 2012 na forum Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ, i\u017c sytuacja w Syrii by\u0142a \u201eponura\u201d. Wyrazi\u0142 zaniepokojenie nieustannymi atakami armii na opozycjonist\u00f3w. Annan powiedzia\u0142, \u017ce szybkie wys\u0142anie w teren konfliktu 300 obserwator\u00f3w mog\u0142o pohamowa\u0107 dynamik\u0119 wydarze\u0144. Z kolei ameryka\u0144ska sekretarz stanu Hillary Clinton zaznaczy\u0142a, i\u017c Asad nie zamierza\u0142 przestrzega\u0107 planu Annana, gdy\u017c walki nie zosta\u0142y przerwane. Podobne zaniepokojenie Annan wyg\u0142osi\u0142 8 maja 2012 8 maja 2012. Otwarcie stwierdzi\u0142, \u017ce Damaszek nie by\u0142 zainteresowany w pog\u0142\u0119bianie pokoju, gdy\u017c w miastach nadal u\u017cywano ci\u0119\u017ckiej broni, \u0142amane by\u0142y notorycznie prawa cz\u0142owieka. Cz\u0142onk\u00f3w opozycji nadal prze\u015bladowano, zabijano, torturowano oraz wi\u0119ziono. Poruszy\u0142 tak\u017ce spraw\u0119 sytuacji humanitarnej, kt\u00f3ra przez przed\u0142u\u017caj\u0105ce si\u0119 walki ulega\u0142a dramatycznemu pogorszeniu.<\/p>\n

Punktem zwrotnym dla planu Annan by\u0142a masakra w Huli<\/a> z 25 maja 2012. Zbrodnia wojenna dokonana przez si\u0142y Asada zosta\u0142a szeroko skrytykowana na arenie mi\u0119dzynarodowej. Oburzenie i pot\u0119pienie zbrodni wyrazi\u0142y resorty spraw zagranicznych pa\u0144stw zachodnich. Sekretarz Generalny ONZ Ban Ki Mun masakr\u0119 \u201eoburzaj\u0105cym i odpychaj\u0105cym\u201d pogwa\u0142ceniem mi\u0119dzynarodowego prawa. Hillary Clinton, sekretarz stanu USA, pot\u0119pi\u0142 zbrodni\u0119 i o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce Stany Zjednoczone zwi\u0119ksz\u0105 presj\u0119 na re\u017cim Asada. Rosyjski minister spraw zagranicznych, Siergiej \u0141awrow stwierdzi\u0142, i\u017c wina za maskar\u0119 le\u017ca\u0142a po obu stronach. Tak\u017ce Chiny skrytykowa\u0142y masakr\u0119, jednak nie odnios\u0142y si\u0119 do winowajc\u00f3w. Po tych wydarzeniach do Syrii pojecha\u0142 ponownie Annan, kt\u00f3ry negocjowa\u0142 z Asadem. Po tym wydarzeniu na arenie mi\u0119dzynarodowej ponownie pojawi\u0142a si\u0119 propozycja przeprowadzenia interwencji wojskowej. Takiego wariantu nie wykluczy\u0142y Niemcy i Francja. Zdecydowany przeciw wyrazi\u0142a Rosja i Chiny, maj\u0105ce prawo weta w RB ONZ, co mog\u0142o blokowa\u0107 przeforsowanie interwencji.<\/p>\n

Jednym ze skutk\u00f3w masakry w Huli by\u0142o og\u0142oszenie przez opozycj\u0119 fiasko planu Annana. Rebelianci za\u017c\u0105dali tego przez ONZ. 7 czerwca 2012 Kofi Annan oficjalnie przyzna\u0142, \u017ce jego plan nie odni\u00f3s\u0142 zamierzanych efekt\u00f3w, a Syria pogr\u0105\u017ca\u0142a si\u0119 w wirze wojny domowej. Powiedzia\u0142, \u017ce rozwi\u0105zaniem radykalizuj\u0105cego si\u0119 konfliktu mog\u0142o by\u0107 powo\u0142anie grupy kontaktowej z cz\u0142onkami RB ONZ i licz\u0105cymi si\u0119 krajami arabskimi na czele. Mia\u0142o to wed\u0142ug Annana nie dopu\u015bci\u0107 do kolejnych masakr w Syrii. Jednak w Syrii dosz\u0142o do eskalacji przemocy do tego stopnia, i\u017c 16 czerwca 2012 zawieszono misj\u0119 obserwacyjn\u0105 ONZ.<\/p>\n

Wobec sytuacji w Syrii \u015bwiatowi przyw\u00f3dcy wysuwali propozycje, kt\u00f3re mia\u0142y si\u0119 przyczyni\u0107 do zako\u0144czenia wojny domowej. 6 czerwca 2012 ministrowie spraw zagranicznych i wys\u0142annicy 15 kraj\u00f3w uzgodnili podczas spotkania w Stambule utworzenie grupy kontaktowej, kt\u00f3ra mia\u0142a wspiera\u0107 syryjsk\u0105 opozycj\u0119. Ponadto grupa kontaktowa mia\u0142a zebra\u0107 si\u0119 na konferencji i ustali\u0107 zasady transformacyjne po zako\u0144czeniu wojny. Mimo i\u017c przygotowywano szczyt dt. przysz\u0142o\u015bci Syrii, nadal nie wiadomo by\u0142o jak doprowadzi\u0107 do zako\u0144czenia wojny. 13 czerwca 2012 minister spraw zagranicznych Francji Laurent Fabius, zaproponowa\u0142 zaproponuje by porozumienie pokojowe Kofiego Annana dla Syrii sta\u0142o si\u0119 dla Damaszku obowi\u0105zkowe na mocy Rozdzia\u0142u VII Karty Narod\u00f3w Zjednoczonych<\/a>.<\/p>\n

Dzia\u0142ania na rzecz zako\u0144czenia konfliktu<\/strong><\/p>\n

Powo\u0142ana grupa kontaktowa uchwali\u0142a na konferencji genewskiej z 30 czerwca 2012 zasady transformacyjne po zako\u0144czeniu konfliktu. Mechanizm genewski przewidywa\u0142 powo\u0142anie rz\u0105du jedno\u015bci narodowej, do kt\u00f3rego wej\u015b\u0107 mieli zar\u00f3wno opozycjoni\u015bci, jak i ludzie ekipy rz\u0105dz\u0105cej. Jednak g\u0142\u00f3wne grupy opozycyjne odrzuci\u0142y plan w takim kszta\u0142cie. Syryjska opozycja krytykowa\u0142a fakt, \u017ce w nowych w\u0142adzach b\u0119d\u0105 mogli zasiada\u0107 funkcjonariusze obecnego re\u017cimu. O ten zapis porozumienia postulowa\u0142a Rosja. Tak\u017ce strony, kt\u00f3re zawar\u0142y porozumienie w Genewie, r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 stanowiskami. USA argumentowa\u0142o, \u017ce mi\u0119dzynarodowy konsensus utoruje drog\u0119 do epoki postAssadowskiej, podczas gdy Rosja i Chiny podkre\u015bla\u0142y, \u017ce to sami Syryjczycy musz\u0105 decydowa\u0107 o swej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Po skrytykowaniu przez przeciwnik\u00f3w Asada porozumienia Zachodu z Rosj\u0105 i Chinami w Genewie, przewodnicz\u0105cy Ligi Pa\u0144stw Arabskich Nabil al-Arabi<\/a>, zaapelowa\u0142 do rozdrobnionej opozycji o zjednoczenie si\u0119. W zwi\u0105zku z tym w dniach 2-3 lipca 2012 dosz\u0142o do konferencji syryjskiej opozycji w Kairze. Na konferencj\u0119 przyby\u0142o 250 syryjskich dzia\u0142aczy. Konferencja, kt\u00f3ra mia\u0142a zjednoczy\u0107 opozycj\u0119 i uchwali\u0107 jednolity plan dzia\u0142ania zako\u0144czy\u0142a si\u0119 fiaskiem i b\u00f3jk\u0105. 6 lipca 2012 w Pary\u017cu odby\u0142a si\u0119 III konferencja \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142 Syrii\u201d. Spotkanie zbojkotowane zosta\u0142o ponownie Rosja i Chiny. Na konferencji zaproponowano ostrzejsze sankcje wobec Damaszku. Przewodnicz\u0105cy Narodowej Rady Syryjskiej Abdel Basset Sajda zaapelowa\u0142 o utworzenie strefy zakazu lot\u00f3w nad Syri\u0105 i korytarzy humanitarnych dla uchod\u017ac\u00f3w. T\u0142umaczy\u0142, \u017ce \u015brodki te powinny wyp\u0142ywa\u0107 z za\u0142o\u017ce\u0144 Rozdzia\u0142u VII Karty Narod\u00f3w Zjednoczonych. Pa\u0144stwa zachodnie zgodnie m\u00f3wi\u0142y, i\u017c konieczna by\u0142o wywieranie presji na Rosj\u0119 i Chiny o zmian\u0119 stanowiska wobec Syrii. Interwencji militarnej na terenie Syrii nie wykluczy\u0142 brytyjski minister spraw zagranicznych William Hague. Jednak uchwalenie mandatu dla operacji militarnej mog\u0142o si\u0119 odby\u0107 jedynie po przekonaniu Rosji i Chin o s\u0142uszno\u015bci interwencji.<\/p>\n

Po konferencji paryskiej ponown\u0105 mediacj\u0119 podj\u0105\u0142 Kofi Annan. 9 lipca 2012 Kofi Annan po raz trzeci przyby\u0142 do Damaszku, gdzie spotka\u0142 si\u0119 Baszarem al-Asadem. Obie strony poinformowa\u0142y, \u017ce rozmowy by\u0142y konstruktywne, a najwa\u017cniejsza deklaracja dt. powstrzymania przemocy. Jednak mimo dalszego ci\u0105gu mediacji Annana, spotkanie nie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 prze\u0142omowymi decyzjami. 10 lipca 2012 Annan uda\u0142 si\u0119 do Iranu. Wcze\u015bniej spotka\u0142 si\u0119 w Bagdadzie<\/a> z irackim premierem Nuri al-Maliki<\/a>. Podczas pobytu w Teheranie<\/a> uzyska\u0142 ponowne poparcie dla swojego planu. 17 lipca 2012 Annan podczas wizyty w Moskwie orzek\u0142, i\u017c sytuacja w Syrii osi\u0105gn\u0119\u0142a punkt krytyczny. Z kolei rosyjski prezydent zapewni\u0142, \u017ce wesprze zabiegi Annana.<\/p>\n

Krytykowana na konferencji paryskiej Rosja, 10 lipca 2012 og\u0142osi\u0142a projekt w\u0142asnej rezolucji ws. Syrii. Projekt ten zawar\u0142 poparcie dla planu pokojowego Annana, jednak nie uwzgl\u0119dnia\u0142 \u017cadnych sankcji wobec Damaszku. 11 lipca 2012 rosyjski minister spraw zagranicznych przyj\u0105\u0142 przyw\u00f3dc\u0119 opozycji Abdela Basseta Sid\u0119. Lawrow wyrazi\u0142 zaniepokojenie sytuacj\u0105 w Syrii oraz nadziej\u0119 na pojednanie w kraju.<\/p>\n

Tak\u017ce 11 lipca 2012 zachodnie pa\u0144stwa Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ kolejny zachodni projekt rezolucji. Szkic rezolucji dawa\u0142 10 dni na zaprzestanie u\u017cywania broni ci\u0119\u017ckiej przez wojsko Asada i rozpocz\u0119cie procesu transformacyjnego wed\u0142ug zasad genewskich. Wraz z niedope\u0142nieniem za\u0142o\u017ce\u0144 rezolucji, na\u0142o\u017cone mia\u0142y zosta\u0107 sankcje dyplomatyczne i gospodarcze, takie jak embargo. W odpowiedzi Rosji na zachodni projekt, pad\u0142a deklaracja, i\u017c Moskwa nie poprze na g\u0142osowaniu rezolucji z sankcjami wymierzonymi w Damaszek. Wed\u0142ug Rosji nak\u0142adanie sankcji na re\u017cim nie zmienia\u0142o sytuacji.<\/p>\n

Brak jednolitego porozumienia co do zako\u0144czenia konfliktu zaognia\u0142 sytuacj\u0119 w kraju. 12 lipca 2012 dosz\u0142o do masakry w Tremseh<\/a>, w kt\u00f3rej zabito 150 os\u00f3b. Kolejna masakra wywo\u0142a\u0142a oburzenie mi\u0119dzynarodowe. Kofi Annan powiedzia\u0142, \u017ce dowodzi\u0142o to o wykorzystywaniu ci\u0119\u017ckiej broni przeciwko cywilom. Stanowiska nadal nie zmienia\u0142a Rosja. 16 lipca 2012 Siergiej \u0141awrow og\u0142osi\u0142, i\u017c nierealistyczne s\u0105 oczekiwania wobec Rosji, i\u017c ta przekona Asada do ust\u0105pienia. Argumentowa\u0142 to faktem, i\u017c cz\u0119\u015b\u0107 Syryjczyk\u00f3w popiera\u0142a prezydenta. Ponadto potwierdzi\u0142 sprzeciw przeciwko rezolucji przewiduj\u0105cej m.in. gro\u017ab\u0119 sankcji i przed\u0142u\u017cenie misji obserwator\u00f3w. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej Kofi Annan spotka\u0142 si\u0119 w Moskwie z prezydentem Rosji W\u0142adimirem Putinem. Mediator z ramienia ONZ orzek\u0142 na spotkaniu, i\u017c sytuacja w Syrii osi\u0105gn\u0119\u0142a punkt krytyczny. Z kolei rosyjski prezydent zapewni\u0142, i\u017c wesprze zabiegi Annana, podobnie jak wcze\u015bniej deklarowa\u0142 minister \u0141awrow.<\/p>\n

19 lipca 2012 Rosja oraz Chiny po raz trzeci zawetowa\u0142y rezolucj\u0119 RB ONZ. Rezolucja zak\u0142ada\u0142a wprowadzenie sankcji wobec rz\u0105du w Syrii, je\u015bli nie doprowadzi on do ko\u0144ca przemocy w swoim kraju. Za niemilitarnymi sankcjami wobec Damaszku by\u0142y Wielka Brytania, Francja, Niemcy i USA. Rosja nazwa\u0142a forsowanie rezolucji szanta\u017cem, a sam\u0105 jej tre\u015b\u0107 \u201enierealistyczn\u0105\u201d. Postawa obu pa\u0144stw zosta\u0142a skrytykowana przez zachodnich ambasador\u00f3w. Pada\u0142y oskar\u017cenia o bronienie Asada i jego dzia\u0142a\u0144. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej RB ONZ przed\u0142u\u017cy\u0142a 30 dni przed\u0142u\u017cy\u0142a mandat misji obserwacyjnej w Syrii. Z kolei Ban Ki Mun wys\u0142a\u0142 do kraju ogarni\u0119tego wojn\u0105, szefa ds. misji pokojowych ONZ Herve Ladsousa, by ten oceni\u0142 bie\u017c\u0105c\u0105 sytuacj\u0119.<\/p>\n

Po kolejnym wecie na forum RB ONZ USA przesta\u0142y liczy\u0107 na dyplomatyczne zako\u0144czenie konfliktu syryjskiego. Zwi\u0119kszona zosta\u0142a pomoc dla syryjskiej opozycji, a tak\u017ce zabiegania o poparcie dla interwencji militarnej, kt\u00f3ra mog\u0142aby obali\u0107 dyktatora. USA prowadzi\u0142y rozmowy z Turcj\u0105 i Izraelem po\u015bwi\u0119cone sytuacji po spodziewanym upadku re\u017cimu Asada. Omawiano m.in. spos\u00f3b zabezpieczenia arsena\u0142\u00f3w broni chemicznej. Izrael proponowa\u0142 atak na instalacje wojskowe, jednak Stany Zjednoczone podchodzi\u0142y do tego pomys\u0142u ostro\u017cnie. Z kolei W\u0142adimir Putin ostrzeg\u0142, \u017ce obalenie Asada mog\u0142oby jedynie przed\u0142u\u017cy\u0107 wojn\u0119 domow\u0105. W ocenie rosyjskiego przyw\u00f3dcy jedynie pok\u00f3j m\u00f3g\u0142 zapewni\u0107 kompromis mi\u0119dzy zwa\u015bnionymi stronami. 24 lipca 2012 Hillary Clinton otwarcie powiedzia\u0142a, \u017ce Stany Zjednoczone mia\u0142y moralny obowi\u0105zek interweniowa\u0107 w Syrii w obronie cywil\u00f3w przed kolejnymi masakrami.<\/p>\n

Tymczasem nowy projekt rezolucji przygotowa\u0142a Arabia Saudyjska, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 przeg\u0142osowana na forum Zgromadzenia Og\u00f3lnego ONZ. Projekt ten 2 sierpnia 2012 skrytykowa\u0142a Rosja, gdy\u017c jej zdaniem nie by\u0142 on wywa\u017cony i odpowiedzialno\u015b\u0107 za sytuacj\u0119 w Syrii obwiniano jedynie rz\u0105d, nie wysuwaj\u0105c \u017cadnych \u017c\u0105da\u0144 wobec opozycjonist\u00f3w. Rezolucja zosta\u0142a przeg\u0142osowana 3 sierpnia 2012. Rosja i Chiny by\u0142y w\u015br\u00f3d 12 pa\u0144stw, kt\u00f3re g\u0142osowa\u0142y przeciwko rezolucji. Rosyjskie MSZ argumentowa\u0142o, i\u017c \u201eza fasad\u0105 humanitarnej retoryki rezolucja skrywa jawne poparcie dla zbrojnej opozycji aktywnie wspieranej, finansowanej i uzbrajanej\u201d.<\/p>\n

2 sierpnia 2012 Kofi Annan og\u0142osi\u0142, i\u017c nie chce by\u0107 ju\u017c dalej mediatorem pokojowym z ramienia ONZ w Syrii. Poinformowa\u0142, i\u017c pozostanie na stanowisku do 31 sierpnia 2012, czyli do dnia wyga\u015bni\u0119cia misji UNSMIS. Skomentowa\u0142, \u017ce jego dzia\u0142ania nie przynios\u0142y oczekiwanych skutk\u00f3w, gdy\u017c spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa by\u0142a mocno podzielona, a on sam nie otrzyma\u0142 dostatecznego wsparcia mimo zapewnie\u0144 g\u0142\u00f3w pa\u0144stw zar\u00f3wno Zachodu, jak i Rosji, Chin czy Iranu.<\/p>\n

Po rezygnacji Annana dosz\u0142o do szeregu wydarze\u0144, kt\u00f3re sprawi\u0142y, i\u017c w kwesti\u0119 syryjsk\u0105 w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 Iran, regionalny sojusznik Damaszku. Mianowicie 5 sierpnia 2012 rebelianci porwali 48 ira\u0144skich pielgrzym\u00f3w. W zwi\u0105zku z tym w\u0142adze Iranu poprosi\u0142y swoich geopolitycznych przeciwnik\u00f3w, Turcj\u0119 oraz Katar w pomoc w uwolnieniu swoich obywateli. W zwi\u0105zku z tym do Ankary pojecha\u0142 ira\u0144ski minister spraw zagranicznych Ali Akbar Salehi. 6 sierpnia 2012 do dymisji poda\u0142 si\u0119 i przeszed\u0142 na stron\u0119 opozycji syryjski premier Rijad Hid\u017cab<\/a>. Po tym wydarzeniu do Damaszku przyby\u0142 szef ira\u0144skiej Narodowej Rady Bezpiecze\u0144stwa Said D\u017calili. W mi\u0119dzyczasie obowi\u0105zki premiera pe\u0142ni\u0142 wicepremier Omar Galawand\u017ci<\/a>. 9 sierpnia 2012 Baszar al-Asad mianowa\u0142 na stanowisko premiera dotychczasowego ministra zdrowia Waela al-Halkiego<\/a>.<\/p>\n

9 sierpnia 2012 w Teherenie odby\u0142a si\u0119 konferencja 29 pa\u0144stw, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142a m.in. Rosja i Chiny oraz przedstawicielka Ban Ki Muna. Zaproszenia na spotkanie nie otrzyma\u0142y pa\u0144stwa, kt\u00f3re Teheran oskar\u017ca o dozbrajanie syryjskich powsta\u0144c\u00f3w, m.in. Arabia Saudyjska, Turcja i USA. Uczestnicy konferencji sprzeciwili si\u0119 interwencji militarnej, dozbrajaniu rebeliant\u00f3w oraz domagali si\u0119 poszanowania suwerenno\u015bci Syrii i powo\u0142ania nowej grupy kontaktowej.<\/p>\n

14 sierpnia 2012 Organizacja Wsp\u00f3\u0142pracy Islamskiej<\/a>, zawiesi\u0142a wst\u0119pnie Syri\u0119 w prawach cz\u0142onka w czasie obrad ministr\u00f3w spraw zagranicznych kraj\u00f3w tej organizacji w D\u017cuddzie w Arabii Saudyjskiej\u00a0Decyzja oficjalnie zosta\u0142a potwierdzona 16 sierpnia 2012 podczas szczytu OWI. Tego samego dnia Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ og\u0142osi\u0142a zako\u0144czenie misji obserwator\u00f3w UNSIMS na dzie\u0144 19 sierpnia 2012. Decyzj\u0119 motywowano tym, i\u017c nie zosta\u0142y spe\u0142nione warunki, by przed\u0142u\u017cy\u0107 mandat misji. Warunkiem tym by\u0142o zaprzestanie u\u017cycia ci\u0119\u017ckiej broni, a poziom przemocy stosowanej przez obie strony konfliktu mia\u0142 by\u0107 na tyle niski, by umo\u017cliwi\u0107 dzia\u0142anie obserwatorom. Ponadto powiedziano, \u017ce obie strony konfliktu zdecydowa\u0142y si\u0119 na \u015bcie\u017ck\u0119 wojny, tote\u017c wszelkie pr\u00f3by mediacji by\u0142y niezwykle trudne do realizacji. Mandat misji UNSMIS wygas\u0142 31 sierpnia 2012.<\/p>\n

20 sierpnia 2012 Barack Obama po raz pierwszy wprost zagrozi\u0142 interwencj\u0105 w Syrii, w wypadku u\u017cycia broni chemicznej przez re\u017cim lub nawet przygotowa\u0144 do u\u017cycia. Doda\u0142, \u017ce do tej pory nie wyda\u0142 \u017cadnego polecenia w sprawie militarnego zaanga\u017cowania si\u0119 USA w Syrii i \u017ce bacznie monitoruje sytuacj\u0119 w Syrii. Po tej wypowiedzi Obama zosta\u0142 skrytykowany przez ekspert\u00f3w, i\u017c mog\u0142o to zosta\u0107 odebrane jak przyzwolenie na toczenie walk za pomoc\u0105 broni konwencjonalnej<\/a>. Z kolei rosyjskie media podkre\u015bli\u0142y, \u017ce s\u0142owa Obamy, \u015bwiadcz\u0105, \u017ce USA znalaz\u0142y pow\u00f3d do wojny. Jednak po rozmowie z Obam\u0105, prezydent Francji Francois Hollande i premier Wielkiej Brytanii David Cameron o\u015bwiadczyli, \u017ce ewentualne u\u017cycie broni masowego ra\u017cenia przez re\u017cim w Damaszku zrewiduje postaw\u0119 wobec konfliktu syryjskiego. Ponowna gro\u017aba inwazji w Syrii wyp\u0142yn\u0119\u0142a z ust ministra spraw zagranicznych Francji Laurenta Fabiusa, kt\u00f3ry ostrzeg\u0142, \u017ce reakcja Zachodu b\u0119dzie \u201eb\u0119dzie rozleg\u0142a i druzgoc\u0105ca\u201d, w przypadku u\u017cycia przez re\u017cim broni masowego ra\u017cenia.<\/p>\n

Wysi\u0142ki pod mediacj\u0105 Lakhdara Brahimiego<\/strong><\/p>\n

3 wrze\u015bnia 2012 Lakhdar Brahimi<\/a> nowy wys\u0142annik ONZ i Ligi Arabskiej ds. Syrii, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 funkcje wraz z pocz\u0105tkiem wrze\u015bnia tr., okre\u015bli\u0142 swoj\u0105 misj\u0119 \u201eprawie niemo\u017cliw\u0105\u201d do wykonania. Jego pesymistyczna postawa bra\u0142a si\u0119 st\u0105d, i\u017c nie mia\u0142 pomys\u0142\u00f3w na rozwi\u0105zanie konfliktu i obawia\u0142 si\u0119 ci\u0119\u017caru odpowiedzialno\u015bci i pyta\u0144, co zrobi w sytuacji, gdy w Syrii gin\u0119\u0142o coraz wi\u0119cej ludzi. Zapowiedzia\u0142, \u017ce chcia\u0142by utrzyma\u0107 sze\u015bciopunktowy plan pokojowy Annana, jednak\u017ce nie sprecyzowa\u0142 czy Asad powinien ust\u0105pi\u0107 i zdystansowa\u0142 si\u0119 od obozu opozycjonist\u00f3w. Brahimi do Damaszku uda\u0142 si\u0119 13 wrze\u015bnia 2012, gdzie spotka\u0142 si\u0119 z przedstawicielami syryjskiej opozycji oraz prezydentem Asadem.<\/p>\n

Tymczasem we wrze\u015bniu 2012 zar\u00f3wno najwy\u017cszy syryjski genera\u0142, kt\u00f3ry zdezerterowa\u0142 Manaf Tlas, minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii \u2013 William Hague,\u00a0sekretarz generalny ONZ Ban Ki Mun, jak i sekretarz generalny NATO Anders Fogh Rasmussen wyrazili sw\u00f3j sprzeciw wobec interwencji wojskowej w Syrii. Najcz\u0119\u015bciej pada\u0142y argumentacje, \u017ce operacja militarna mog\u0142aby przynie\u015b\u0107 nieoczekiwane skutki, gdy\u017c kraj ten by\u0142 z\u0142o\u017cony etnicznie i religijnie.<\/p>\n

Sojusz P\u00f3\u0142nocnoatlantycki wyrazi\u0142 swoje oburzenie po wybuchu kryzysu turecko-syryjskiego na pocz\u0105tku pa\u017adziernika 2012. Po tym, jak syryjskie pociski l\u0105dowa\u0142y w tureckich przygranicznych miejscowo\u015bciach, NATO usprawiedliwia\u0142o dzia\u0142ania odwetowe Turcji. Anders Fogh Rasumussen zapewni\u0142, i\u017c Sojusz dysponuje planami w razie konieczno\u015bci obrony Turcji przed Syri\u0105. 10 pa\u017adziernika 2012 Turcja zmusi\u0142a do l\u0105dowania w Ankarze syryjskiego samolotu rejsowego Airbus A320<\/a>z 37 pasa\u017cerami na pok\u0142adzie, kt\u00f3ry lecia\u0142 z Moskwy do Damaszku. Maszyna zosta\u0142a skontrolowana przez s\u0142u\u017cby i wed\u0142ug w\u0142adz tureckich zabezpieczono 12 opiecz\u0119towanych kontener\u00f3w, w kt\u00f3rych znajdowa\u0142 si\u0119 wojskowy sprz\u0119t \u0142\u0105czno\u015bciowy. W\u015br\u00f3d pasa\u017cer\u00f3w by\u0142o 17 Rosjan i jak si\u0119 okaza\u0142o, pracowali dla rosyjskiej Federalnej S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa<\/a>. Wydarzenie to wywo\u0142a\u0142 dodatkowe napi\u0119cia mi\u0119dzy krajami. Incydent, kt\u00f3ry zosta\u0142 nazwany przez w\u0142adze syryjskie mianem \u201epiractwa lotniczego\u201d, stanowczo pot\u0119pi\u0142a Rosja, kt\u00f3ra doda\u0142a, \u017ce nie na pok\u0142adzie samolotu nie transportowano broni.<\/p>\n

W po\u0142owie pa\u017adziernika 2012 specjalny wys\u0142annik ONZ i Ligi Arabskiej ds. Syrii Lakhdar Brahimi rozpocz\u0105\u0142 misj\u0119 pokojow\u0105 na rzecz wprowadzenia tymczasowego zawieszenia broni z okazji muzu\u0142ma\u0144skiego \u015bwi\u0119ta Id al-Adha<\/a> przypadaj\u0105cego na dni 26-29 pa\u017adziernika 2012. W zwi\u0105zku z tym negocjator odby\u0142 wizyty w wielu krajach, propaguj\u0105c sw\u00f3j plan wprowadzenia rozejmu. Brahimi odwiedzi\u0142 Iran, Irak, Liban, Jordani\u0119, Egipt. Punktem kulminacyjnym misji by\u0142o spotkanie z prezydentem Baszarem al-Asadem, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 21 pa\u017adziernika 2012. Owocem wizyty w Damaszku by\u0142a deklaracja, i\u017c syryjskie wojsko wstrzyma operacje militarne na czas uroczysto\u015bci \u015bwi\u0105tecznych, zastrzegaj\u0105c sobie prawo do dzia\u0142a\u0144 odwetowych w przypadku atak\u00f3w rebeliant\u00f3w. Wolna Armia Syrii tak\u017ce zgodzi\u0142a si\u0119 przestrzega\u0107 uk\u0142adu rozejmowego. Plan wys\u0142annika pokojowego odrzucili d\u017cihady\u015bci i ugrupowania zwi\u0105zane z Frontem Obrony Ludno\u015bci Lewantu<\/a>, kt\u00f3rzy pow\u0105tpiewali w zapowiedzi si\u0142 rz\u0105dowych o respektowanie rozejmu. Plan Brahimiego zosta\u0142 poparty przez aren\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, w tym ira\u0144skiego prezydenta Mahmuda Ahmadine\u017cada. Jednak zawieszenie broni w praktyce zako\u0144czy\u0142o si\u0119 fiaskiem. W zwi\u0105zku z tym Brahimi wyrazi\u0142 ubolewanie z powodu braku jakichkolwiek skutk\u00f3w jego mediacji.<\/p>\n

Po fiasku planu Brahimiego na arenie mi\u0119dzynarodowej \u015bciera\u0142y si\u0119 dwa plany zako\u0144czenia kryzysu. Pa\u0144stwa Zachodu forsowa\u0142y ust\u0105pienie Asada, ale przy zagwarantowanym bezpiecznym opuszczeniu Syrii i ewentualnym przyznaniu mu immunitetu. Z kolei Rosja nie zgadza\u0142a si\u0119 na takie rozwi\u0105zanie, gdy\u017c popiera\u0142a zasady ustalone na czerwcowej konferencji genewskiej. W dniach 4-11 listopada 2012 w katarskiej Dosze<\/a> mia\u0142a miejsce konferencja, kt\u00f3rej celem by\u0142o zjednoczenie syryjskiej opozycji. Zreformowano w\u00f3wczas m.in. Narodow\u0105 Rad\u0119 Syryjsk\u0105 oraz powo\u0142ano Syryjsk\u0105 Koalicj\u0119 Narodow\u0105 na rzecz Opozycji i Si\u0142 Rewolucyjnych<\/a>, b\u0119d\u0105c\u0105 konfederacj\u0105<\/a> opozycyjnych ugrupowa\u0144 dzia\u0142aj\u0105cych w kraju oraz za granic\u0105 skupionych w Narodowej Radzie Syryjskiej<\/a>. Na czele konfederacji stan\u0105\u0142 Moaz al-Chatib<\/a>. Cia\u0142o to szybko zyska\u0142o uznanie na arenie mi\u0119dzynarodowej, a po konferencji \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142 Syrii\u201d w Marrakeszu<\/a> (12 grudnia 2012) organ ten by\u0142 uznawany za prawowitego przedstawiciela syryjskiego narodu przez ponad 100 pa\u0144stw \u015bwiata.<\/p>\n

Mimo niezmieniaj\u0105cych si\u0119 stanowisk mocarstw Lakhdar Brahimi podj\u0105\u0142 pod koniec grudnia 2012 kolejn\u0105 podr\u00f3\u017c do Damaszku, gdzie spotka\u0142 si\u0119 z syryjskim prezydentem. Wys\u0142annik ONZ zaapelowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c o rzeczywiste przemiany w Syrii i powo\u0142anie rz\u0105du tymczasowego. Asad odpowiedzia\u0142, \u017ce jego rz\u0105d b\u0119dzie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z Brahimim i zrobi wszystko, co w jego mocy, by rozwi\u0105za\u0107 kryzys. Rozmowy podsumowano jako \u201eciep\u0142e\u201d i \u201ekonstruktywne\u201d. 6 stycznia 2013 mia\u0142a miejsce przemowa prezydenta Baszara al-Asada. W trakcie wyst\u0105pienia opozycjonist\u00f3w nazwa\u0142 terrorystami i agentami pa\u0144stw zachodnich. Przedstawi\u0142 r\u00f3wnie\u017c w\u0142asn\u0105 inicjatyw\u0119 pokojow\u0105, kt\u00f3ra nawo\u0142ywa\u0142a do zaprzestania zbrojenia boj\u00f3wek przez podmioty mi\u0119dzynarodowe i zako\u0144czenia \u201eoperacji terrorystycznych\u201d. Po spe\u0142nieniu tych warunk\u00f3w Asad zaproponowa\u0142 zorganizowanie konferencji pojednawczej \u201ez udzia\u0142em tych, kt\u00f3rzy nie zdradzili kraju\u201d oraz utworzenie nowego rz\u0105du. Jego inicjatywa zosta\u0142a odrzucona przez opozycj\u0119 i szeroko skrytykowana w \u015bwiecie zachodnim. Plan pokojowy zosta\u0142 z kolei poparty przez Iran, kt\u00f3ry nazwa\u0142 inicjatyw\u0119 Asada szans\u0105 dla Syrii.<\/p>\n

W lutym 2013 obie strony konfliktu otwar\u0142y si\u0119 na dialog. 1 lutego 2013 podczas pierwszego dnia 49. Konferencji Bezpiecze\u0144stwa w Monachium<\/a>, na kt\u00f3rej obecny by\u0142 Lakhdar Brahimi, Moaz al-Chatib og\u0142osi\u0142 gotowo\u015b\u0107 opozycjonist\u00f3w do podj\u0119cia rozm\u00f3w z syryjskimi w\u0142adzami w Damaszku. Syryjskie w\u0142adze pozytywnie odpowiedzia\u0142y na propozycj\u0119 rokowa\u0144. W\u00f3wczas opozycja zmieni\u0142a front dyplomatyczny i przekaza\u0142a, \u017ce usi\u0105dzie do sto\u0142u negocjacyjnego po usuni\u0119cia Asada ze stanowiska. \u017b\u0105da\u0144 tych Damaszek nie mia\u0142 zamiaru spe\u0142nia\u0107. Strony konfliktu po raz kolejny nie porozumia\u0142y si\u0119, co zaowocowa\u0142o kolejn\u0105 eskalacj\u0105 konfliktu i przekszta\u0142cenie si\u0119 go w w wojn\u0119 religijn\u0105.<\/p>\n

Porozumienia nadal nie by\u0142o na arenie mi\u0119dzynarodowej, gdzie Moskwa krytykowa\u0142a ka\u017cd\u0105 inicjatyw\u0119 Zachodu. Rosja zgani\u0142a Waszyngton za stosowanie \u201epodw\u00f3jnych standard\u00f3w\u201d na arenie RB ONZ po zamachach w Damaszku (21 lutego 2013), krytykowa\u0142a \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142 Syrii\u201d za w jej poj\u0119ciu zach\u0119canie islamist\u00f3w do obalenia Asada podczas V konferencji \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142 Syrii (28 lutego 2013). Moskwa obarczy\u0142a odpowiedzialno\u015bci\u0105 syryjskich rebeliant\u00f3w o atak z u\u017cycia broni chemicznej w Aleppo (19 marca 2013)\u00a0oraz skrytykowa\u0142a Lig\u0119 Pa\u0144stw Arabskich za przyj\u0119cie w jej struktury Syryjskiej Koalicji Narodowej na rzecz Opozycji i Si\u0142 Rewolucyjnych (26 marca 2013), a tak\u017ce plany dozbrajania rebeliant\u00f3w wysnuwane na szycie G8<\/a> w Londynie (11 kwietnia 2013)\u00a0oraz VI konferencj\u0119 \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142 Syrii\u201d (20 kwietnia 2013).<\/p>\n

Inicjatywa rosyjsko-ameryka\u0144ska \u201eGenewa 2\u201d<\/strong><\/p>\n

7 maja 2013 w Moskwie dosz\u0142o do spotkania Siergieja \u0141awrowa i Johna Kerry\u2019ego, na kt\u00f3rym uzgodniono plan zwo\u0142ania mi\u0119dzynarodowej konferencji pokojowej \u201eGenewa 2\u201d z udzia\u0142em USA, Rosji oraz stron konfliktu. Syryjska opozycja przyj\u0119\u0142a te ustalenia z zadowoleniem, jednak podkre\u015bli\u0142a, \u017ce negocjacje zacznie dopiero po demonta\u017cu re\u017cimu Asada. Tym samym powsta\u0144cy po\u015brednio odrzucili wezwania USA i Rosji do dialogu w celu zako\u0144czenia wojny domowej. 21 maja 2013 Lakhdar Brahimi poinformowa\u0142, \u017ce obie strony pocz\u0119\u0142y przygotowania do mi\u0119dzynarodowej konferencji pokojowej \u201eGenewa 2\u201d (numeracja po pierwszej konferencji z 30 czerwca 2012). Wed\u0142ug niego Baszar al-Asad na konferencj\u0119 delegowa\u0142 pi\u0119cioosobowy zesp\u00f3\u0142 w tym premiera Wa\u2019ila al-Halki\u2019ego<\/a>. 26 maja 2013 syryjski minister spraw zagranicznych Walid al-Mu\u2019allim<\/a> przebywaj\u0105cy w Bagdadzie powiedzia\u0142, \u017ce zgadza si\u0119 na udzia\u0142 w mi\u0119dzynarodowej konferencji pokojowej. Nadal nie by\u0142a znana jej data, gdy\u017c wed\u0142ug Moskwy nie ustalono czasu konferencji z powodu braku jedno\u015bci opozycji.<\/p>\n

22 maja 2013 w stolicy Jordanii Ammanie<\/a> odby\u0142a si\u0119 VII konferencja \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142 Syrii\u201d z udzia\u0142em 11 pa\u0144stw, kt\u00f3re przekonywa\u0142y syryjskich opozycjonist\u00f3w, \u017ce \u201eAsad i jego poplecznicy, kt\u00f3rzy maj\u0105 krew na r\u0119kach, nie odegraj\u0105 \u017cadnej roli w nowej Syrii\u201d. Z kolei opozycjoni\u015bci w dniach 23-29 maja 2013 uczestniczyli w szczycie Syryjskiej Koalicji Narodowej na rzecz Opozycji i Si\u0142 Rewolucyjnych, podczas kt\u00f3rego obradowano nad uczestnictwem w konferencji \u201eGenewa 2\u201d, omawiano sytuacj\u0119 na frontach, wybierano nowego przewodnicz\u0105cego koalicji, rozszerzano koalicj\u0119 oraz powo\u0142ano 11-osobowy rz\u0105d. Opozycjoni\u015bci uzale\u017cnili udzia\u0142 w rozmowach od obietnicy szybkiego ust\u0105pienia Asada, mimo pok\u0142adanych nadziejach w planowanych rokowaniach.<\/p>\n

27 maja 2013, 27 pa\u0144stw UE debatowa\u0142o nad przed\u0142u\u017ceniem unijnych sankcji wobec Syrii, kt\u00f3re wygasa\u0142y 31 maja 2013. Sankcje obejmowa\u0142y m.in. embargo na dostawy broni do Syrii. W\u015br\u00f3d kraj\u00f3w, kt\u00f3re \u017c\u0105da\u0142y nieprzed\u0142u\u017cania sankcji by\u0142a Wielka Brytania i Francja. Z kolei na czele opozycyjnego bloku sta\u0142y Niemcy i Austria.\u00a0Po kilkugodzinnych rozmowach zdecydowano si\u0119 nie przed\u0142u\u017ca\u0107 embarga na bro\u0144, jednak podtrzymano sankcje finansowe i gospodarcze na okres jednego roku. Nie uzgodniono kwestii wysy\u0142ania broni na front w Syrii\u00a0R\u00f3wnie\u017c 27 maja 2013 dosz\u0142o do kolejnego spotkania mi\u0119dzy Kerrym i \u0141awrowem tym razem w Pary\u017cu. Rosyjski minister spraw zagranicznych przyzna\u0142, \u017ce zorganizowanie konferencji pokojowej w sprawie Syrii jest trudnym zadaniem, gdy\u017c mi\u0119dzy USA i Rosj\u0105 utrzymywa\u0142y si\u0119 rozbie\u017cno\u015bci w tej sprawie. Pa\u0144stwa nie mog\u0142y si\u0119 porozumie\u0107 co do sk\u0142adu konferencji \u201eGenewa 2\u201d. Moskwa chcia\u0142a zaprosi\u0107 na ni\u0105 Iran, na co nie zgadza\u0142 si\u0119 Waszyngton i syryjska opozycja obraduj\u0105ca w Stambule.<\/p>\n

Podczas szczytu G8 trwaj\u0105cego w dniach 17-18 czerwca 2013 w Lough Erne<\/a> w Irlandii P\u00f3\u0142nocnej<\/a>, dosz\u0142o do spotkania Baracka Obamy i W\u0142adimira Putina, jednak przyw\u00f3dcy nie porozumieli si\u0119 co do sposobu zako\u0144czenia wojny. Po rozmowach Putin powiedzia\u0142, \u017ce Moskwa i Waszyngton maj\u0105 r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy na temat Syrii. Zgodzili si\u0119 tylko w kwestii zako\u0144czenia rozlewu krwi i \u017ce strony konfliktu powinny zasi\u0105\u015b\u0107 do sto\u0142u negocjacyjnego w Genewie. Kwestia organizacji konferencji \u201eGenewa 2\u201d zamar\u0142a w lipcu 2013. Dopiero 9 sierpnia 2013 ministrowie spraw zagranicznych i obrony USA (John Kerry i Chuck Hagel) oraz ich rosyjscy odpowiednicy (Siergiej \u0141awrow i Siergiej Szojgu) uzgodnili w Waszyngtonie potrzeb\u0119 zwo\u0142ania tej\u017ce konferencji.<\/p>\n

Kolejne wysi\u0142ki na rzecz zorganizowania konferencji pokojowej Lakhdar Brahimi podj\u0105\u0142 pod koniec pa\u017adziernika 2013. W\u00f3wczas uda\u0142 si\u0119 z wizyt\u0105 do Teheranu<\/a>, gdzie na spotkaniu z ira\u0144skim ministrem spraw zagranicznych Mohammadem D\u017cawadem Zarifem<\/a>, zapewnia\u0142, \u017ce udzia\u0142 Iranu w \u201eGenewie 2\u201d jest konieczny. Zarif odpowiedzia\u0142, \u017ce Iran b\u0119dzie czeka\u0142 na zaproszenie na konferencj\u0119, maj\u0105ca znale\u017a\u0107 dyplomatyczne rozwi\u0105zanie konfliktu. Brahimi wyl\u0105dowa\u0142 tak\u017ce w Damaszku. Podczas kr\u00f3tkiego spotkania z Asadem, syryjski prezydent og\u0142osi\u0142, \u017ce ostatnie s\u0142owo podczas konferencji pokojowej w Genewie powinno nale\u017ce\u0107 do Syryjczyk\u00f3w. Doda\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce powodzenie rozwi\u0105zania politycznego jest mo\u017cliwe tylko w przypadku wstrzymania wsparcia dla grup terrorystycznych. Brahimi powiedzia\u0142, \u017ce konferencja pokojowa nie mo\u017ce odby\u0107 si\u0119 bez udzia\u0142u opozycji, podzielonej nie tylko na szczeblu militarnym, ale tak\u017ce politycznym i maj\u0105cej twarde oczekiwania co do przebiegu tej inicjatywy dyplomatycznej.<\/p>\n

25 listopada 2013 podczas tr\u00f3jstronnego spotkania USA-ONZ-Rosja w Genewie, sekretarz generalny ONZ Ban Ki-moon og\u0142osi\u0142, \u017ce konferencja pokojowa po\u015bwi\u0119cona zako\u0144czeniu wojny domowej \u201eGenewa 2\u201d rozpocznie si\u0119 22 stycznia 2014 w kurorcie Montreux<\/a> nad Jeziorem Genewskim<\/a>. Na rozmowy pokojowe zaproszono 32 kraje, w\u015br\u00f3d nich by\u0142y Arabia Saudyjska i Iran. Na wie\u015b\u0107 o ustaleniu daty konferencji, gen. Salim Idris<\/a> og\u0142osi\u0142, i\u017c Wolna Armia Syrii nie we\u017amie udzia\u0142u w rozmowach pokojowych, oraz si\u0142y pokojowe nie wstrzymaj\u0105 na czas ich trwania ognia. Udzia\u0142 w konferencji potwierdzi\u0142 Damaszek, dodaj\u0105c, \u017ce delegacja syryjska w Genewie nie odda w\u0142adzy, czego domaga\u0142y si\u0119 opozycyjne struktury polityczne oraz kraje zachodnie.<\/p>\n

Konferencja \u201eGenewa 2\u201d odby\u0142a si\u0119 w kurorcie Montreux<\/a> nad Jeziorem Genewskim<\/a>. W samej Genewie, dnia 22 stycznia 2014 rozmowy nie mog\u0142y si\u0119 odby\u0107, ze wzgl\u0119du na zaplanowane w tym samym terminie targi zegarmistrzowskie. Na rozmowy pokojowe zaproszono 32 kraje, w\u015br\u00f3d nich by\u0142 Arabia Saudyjska i Iran. Jednak\u017ce zaproszenie dla Iranu wycofano, gdy\u017c syryjska opozycja zagrozi\u0142a wycofaniem si\u0119 z rozm\u00f3w. Z kolei na 24 stycznia 2013 rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 dwustronne rozmowy delegacji syryjskich pod kierownictwem Lakhdara Brahimiego. I rundy negocjacyjna, zako\u0144czy\u0142a si\u0119 31 stycznia 2014. Wed\u0142ug Brahimiego podczas tygodnia negocjacji dosz\u0142o do \u201eprze\u0142amania lod\u00f3w\u201d mi\u0119dzy stronami. Sporz\u0105dzi\u0142 10 punkt\u00f3w, co do kt\u00f3rych obie strony zgodzi\u0142y si\u0119. W ocenie rz\u0105du w Damaszku rozmowy pokojowe nie przynios\u0142y \u201enamacalnych rezultat\u00f3w\u201d z winy opozycji, kt\u00f3ra zagrozi\u0142a wycofaniem si\u0119 z rokowa\u0144. Delegacja Asada nazwa\u0142a j\u0105 \u201enieodpowiedzialn\u0105\u201d, zarzucaj\u0105c jej \u201ebrak odpowiedzialno\u015bci i powagi\u201d<\/p>\n

Arena mi\u0119dzynarodowa wobec ataku z u\u017cyciem broni chemicznej w Ghucie<\/strong><\/p>\n

\n
<\/dd>\n<\/dl>\n

Pocz\u0105tkowo \u015bwiat ostro\u017cnie komentowa\u0142 pierwsze doniesienia o u\u017cyciu broni chemicznej<\/a> spod Damaszku. Jednak wraz z kolejnymi dowodami na u\u017cycie broni chemicznej, Zach\u00f3d rozpocz\u0105\u0142 planowanie interwencji zbrojnej. Jednocze\u015bnie 26 sierpnia 2013 ruszy\u0142y prace inspektor\u00f3w ONZ ds. broni chemicznej na miejscu ataku. Cztery dni p\u00f3\u017aniej eksperci opu\u015bcili Syri\u0119 i rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 analiza pobranych pr\u00f3bek.<\/p>\n

Tymczasem Stany Zjednoczone og\u0142osi\u0142y, i\u017c s\u0105 gotowe do interwencji w Syrii. Mia\u0142o miejsce przegrupowanie si\u0142 morskich naMorzu \u015ar\u00f3dziemnym<\/a> i Czerwonym<\/a>. Ewentualna interwencja w Syrii, nie zosta\u0142a autoryzowana przez Rad\u0119 Bezpiecze\u0144stwa ONZ, kt\u00f3ra 28 sierpnia 2013 odrzuci\u0142a projekt rezolucji zawieraj\u0105cy dzia\u0142ania wobec syryjskich w\u0142adz. R\u00f3wnie\u017c NATO og\u0142osi\u0142o, i\u017c nie b\u0119dzie interweniowa\u0107 w Syrii. Wobec tego Stany Zjednoczone szuka\u0142y sojusznik\u00f3w, kt\u00f3rzy czynnie uczestniczyliby w dzia\u0142aniach zbrojnych. Arabia Saudyjska, Australia, Izrael, Turcja, Francja oraz Wielka Brytania og\u0142osi\u0142y gotowo\u015b\u0107 przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do zbrojnej koalicji antysyryjskiej. Jednak 29 sierpnia 2013 z koalicji wy\u0142ama\u0142a si\u0119 Wielka Brytania, gdy\u017c tamtejszy parlament nie wyrazi\u0142 zgody na operacj\u0119 wojskow\u0105 w Syrii<\/p>\n

Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej opublikowany zosta\u0142 tajny raport s\u0142u\u017cby specjalnych USA zgodnie, z kt\u00f3rym w ataku zgin\u0119\u0142o 1429 os\u00f3b, w tym 426 dzieci. Przedstawiaj\u0105cy raport Sekretarz Stanu USA John Kerry<\/a>, atak uzna\u0142 za zbrodnie przeciwko ludzko\u015bci. Do rozpocz\u0119cia interwencji w Syrii potrzebny by\u0142 jedynie rozkaz prezydenta USA Baracka Obamy<\/a>. Ten jednak 31 sierpnia 2013 przekaza\u0142 spraw\u0119 interwencji w Syrii do Kongresu Stan\u00f3w Zjednoczonych<\/a>. Jednak poparcie dla interwencji zbrojnej spada\u0142o, a 9 wrze\u015bnia 2013 Rosja zaproponowa\u0142a oficjalnie syryjskiemu rz\u0105dowi przyst\u0105pienia do inicjatywy dyplomatycznej, polegaj\u0105cej na oddaniu pod nadz\u00f3r mi\u0119dzynarodowy arsena\u0142y z broni\u0105 chemiczn\u0105, czego skutkiem ma by\u0107 jej zniszczenie, a tak\u017ce przyst\u0105pienie do Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej<\/a> (OPCW). Syria zgodzi\u0142a si\u0119 dzia\u0142a\u0107 wed\u0142ug rosyjskiego planu i 12 wrze\u015bnia 2013 z\u0142o\u017cy\u0142a wniosek o przyst\u0105pienie do OPCW, a dwa dni p\u00f3\u017aniej do Konwencji o zakazie broni chemicznej<\/a>.<\/p>\n

W dniach 12-14 wrze\u015bnia 2013 w Genewie John Kerry razem z Siergiejem \u0141awrowem i Lakhdarem Brahimim\u00a0omawiali przekazany Amerykanom, rosyjski plan oddania syryjskiej broni chemicznej pod kontrol\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105. Kerry stwierdzi\u0142, i\u017c same deklaracje Damaszku co do broni chemicznej nie wystarcz\u0105. Z kolei rosyjski minister spraw zagranicznych stwierdzi\u0142, \u017ce uregulowanie problemu broni chemicznej sprawi, \u017ce jakikolwiek atak na Syri\u0119 nie b\u0119dzie konieczny. Skutkiem rozm\u00f3w w Genewie by\u0142o wypracowane sze\u015bciopunktowego porozumienia mi\u0119dzy USA i Rosj\u0105, wed\u0142ug kt\u00f3rego do Syrii zostan\u0105 wys\u0142ani inspektorzy OPCW, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 mieli mie\u0107 nieograniczony dost\u0119p do miejsc, w kt\u00f3rych przechowywana jest bro\u0144 chemiczna. Miejsca te maj\u0105 zosta\u0107 wskazane przez syryjski rz\u0105d w ci\u0105gu tygodnia od przyj\u0119cia planu. W ci\u0105gu miesi\u0105ca od przybycia inspektor\u00f3w OPCW Syria musia\u0142a zlikwidowa\u0107 infrastruktur\u0119 do produkcji broni chemicznej. Z kolei samo zniszczenie broni nast\u0105pi\u0142oby zgodnie z procedurami wynikaj\u0105cymi z Konwencji o zakazie u\u017cycia broni chemicznej najp\u00f3\u017aniej do 30 czerwca 2014..<\/p>\n

Proces niszczenia broni chemicznej<\/strong><\/p>\n

Rezolucja RB ONZ nr 2118 wzywaj\u0105ca do zabezpieczenia i zniszczenia syryjskiego arsena\u0142u chemicznego zosta\u0142a jednog\u0142o\u015bnie przyj\u0119ta 27 wrze\u015bnia 2013. Tre\u015b\u0107 rezolucji opiera si\u0119 o wrze\u015bniowe ustalenia genewskie. Przyj\u0119cie rezolucji zako\u0144czy\u0142o impas na forum RB ONZ, trwaj\u0105cy od kwietnia 2012, kiedy to pierwszy i ostatni raz RB ONZ porozumia\u0142a si\u0119, wysy\u0142aj\u0105c w\u00f3wczas misj\u0119 obserwator\u00f3w do Syrii. \u0141\u0105cznie Rosja i Chiny trzykrotnie blokowa\u0142a projekty rezolucji proponowane przez kraje zachodnie.<\/p>\n

Po przyj\u0119ciu rezolucji RB ONZ, 1 pa\u017adziernika 2013 do Syrii przybyli mi\u0119dzynarodowi eksperci OPCW, aby przeprowadzi\u0107 inspekcje w arsena\u0142ach broni chemicznej. By\u0142 to drugi z punkt\u00f3w planu genewskiego przyj\u0119tego przez RB ONZ. Misja grupy mia\u0142a trwa\u0107 30 dni i odwiedzonych mia\u0142o by\u0107 23 miejsca wskazanych przez rz\u0105d. W tym czasie Syria musia\u0142a zniszczy\u0107 infrastruktur\u0119 do produkcji broni chemicznej. Proces likwidacji zasob\u00f3w broni chemicznej rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 6 pa\u017adziernika 2013. 11 pa\u017adziernika 2013 Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej zosta\u0142a nagrodzona Pokojow\u0105 Nagrod\u0105 Nobla<\/a> za \u201eszeroko zakrojone dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu eliminacj\u0119 broni chemicznej\u201d. Wp\u0142yw na decyzj\u0119 komitetu noblowskiego mia\u0142a rozpocz\u0119ta misja w Syrii.<\/p>\n

24 pa\u017adziernika 2013 Damaszek przekaza\u0142 OPCW, na trzy dni przed terminem, wymagany szczeg\u00f3\u0142owy plan zniszczenia zasob\u00f3w jej broni chemicznej. Z kolei 31 pa\u017adziernika 2013 na dzie\u0144 przed terminem Syria og\u0142osi\u0142a, \u017ce zniszczy\u0142a infrastruktur\u0119 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do produkcji broni chemicznej. Kolejnym terminem w planie eliminowania broni chemicznej by\u0142 15 listopada 2013. W\u00f3wczas Organizacja na rzecz Zakazu Broni Chemicznej przyj\u0119\u0142a szczeg\u00f3\u0142owy plan eliminacji syryjskich zapas\u00f3w broni chemicznej. Zgodnie z przyj\u0119tym harmonogramem najbardziej niebezpieczne rodzaje broni chemicznej mia\u0142y zosta\u0107 usuni\u0119te z terytorium Syrii do 31 grudnia 2013, natomiast materia\u0142y uznane z mniej gro\u017ane nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c 5 lutego 2014. Dokument nakazywa\u0142 tak\u017ce do 31 marca 2014, przetworzenie najbardziej niebezpiecznych materia\u0142\u00f3w. Ostateczny proces eliminacji 1,3 tys. ton broni chemicznej przed\u0142u\u017cono do 30 grudnia 2014.<\/p>\n

Po przyj\u0119ciu pe\u0142nego harmonogramu zniszczenia broni chemicznej szukano miejsca, gdzie mia\u0142oby si\u0119 to dokona\u0107. Stany Zjednoczone zaproponowa\u0142y Albani\u0119<\/a>, jednak ten kraj podobnie jak Belgia i Norwegia wykluczy\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 zniszczenia broni chemicznej na ich terytorium. Wobec braku pa\u0144stwa, kt\u00f3re by\u0142oby gotowe zlikwidowa\u0107 syryjski arsena\u0142 broni chemicznej na swoim terytorium, pojawi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 zniszczenia broni chemicznej na morzu, za pomoc\u0105 statku lub morskiej platformy. W zwi\u0105zku z tym Stany Zjednoczone zaoferowa\u0142y spalarni\u0119 na swoim okr\u0119cie \u201eCape Ray\u201d oraz sprz\u0119t s\u0142u\u017c\u0105cy do niszczenia gaz\u00f3w bojowych. Okr\u0119t zakotwiczony by\u0142 we w\u0142oskim porcie Gioia Tauro<\/a>, a substancje chemiczne transportowa\u0142y du\u0144ski statek \u201eArka Futura\u201d i norweski \u201eTaiko\u201d, eskortowane przez okr\u0119ty wojenne z Norwegii, Chin, Rosji i Syrii.<\/p>\n

Jednak\u017ce wprowadzenie w \u017cycie mi\u0119dzynarodowych ustale\u0144 dotycz\u0105cych likwidacji syryjskiego arsena\u0142u chemicznego powa\u017cnie utrudnia\u0142y prowadzone nieustannie walki. Koordynatorka misji OPCW Sigrid Kaag powiedzia\u0142a, \u017ce niszczenie broni chemicznej nigdy nie odbywa\u0142o si\u0119 w tak trudnych warunkach. Pierwsza partia broni chemicznej zosta\u0142a wywieziona z portu Latakia 7 stycznia 2014, natomiast druga 27 stycznia 2014. Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej przyzna\u0142a 5 lutego 2014, i\u017c Syria nie wywi\u0105za\u0142a si\u0119 z harmonogramu, gdy\u017c do tej pory wywieziono zaledwie 4% broni chemicznej.<\/p>\n

Gospodarka<\/strong><\/h2>\n

Wojna domowa w Syrii to konflikt na p\u0142aszczy\u017anie pocz\u0105tkowo politycznej, kt\u00f3ry ewoluowa\u0142 nast\u0119pnie w konflikt religijny. Jednak wojna ma te\u017c istotny aspekt geopolityczno-ekonomiczny. Mianowicie Rosja zbroi\u0142a i wspiera\u0142a re\u017cim Asada nie bez powodu. Z geopolitycznego punktu widzenia sojusznik Moskwy na Bliskim Wschodzie to przeszkoda w budowie gazoci\u0105gu z Kataru do Turcji, sk\u0105d planowanym gazoci\u0105giem Nabucco<\/a> surowiec dostawa\u0142by si\u0119 do Europy, stwarzaj\u0105c konkurencj\u0119 dla rosyjskiego monopolisty na europejskim rynku Gazpromowi<\/a>. Nitka z Kataru do Turcji, mia\u0142aby biec przez Arabi\u0119 Saudyjsk\u0105, Jordani\u0119 i Syri\u0119 do Turcji. W planach zamiast Syrii widnia\u0142 tak\u017ce Irak, jednak tamtejszy szyicki rz\u0105d Nuriego al-Malikiego<\/a> by\u0142 tak\u017ce nieprzychylny temu planowi. Ponadto w 2013 w Iraku rozgorza\u0142a przemoc religijna stawiaj\u0105c pa\u0144stwo na skraj wojny domowej. Tak wi\u0119c Rosjanom na r\u0119k\u0119 by\u0142o utrzymanie przy w\u0142adzy w Damaszku Asada, z kolei Katarczycy zbroili opozycj\u0119, kt\u00f3ra d\u0105\u017cy\u0142a do jego obalenia.<\/p>\n

Na\u0142o\u017cone we wrze\u015bniu 2011 embargo na syryjsk\u0105 rop\u0119 naftow\u0105 kosztowa\u0142o kraj 4 miliardy dolar\u00f3w. Takie straty oszacowa\u0142 w maju 2012 syryjski minister ds. ropy naftowej Sufian Alaw. Sektor paliwowy by\u0142 filarem gospodarki syryjskiej. Przych\u00f3d z eksportu ropy naftowej wynosi\u0142 7-8 mln dolar\u00f3w dziennie. Te wp\u0142ywy by\u0142y kluczowe dla utrzymania rezerw walutowych, kt\u00f3re przed wybuchem wojny by\u0142y z rz\u0119du 17 mld dolar\u00f3w. Ponadto wprowadzenie embargo odbi\u0142o si\u0119 negatywnie na sytuacj\u0119 materialn\u0105 Syryjczyk\u00f3w. Ceny gazu LPG<\/a> wzros\u0142y czterokrotnie, jego braki wyst\u0119powa\u0142y w ca\u0142ym kraju, a produkcja krajowa pokrywa\u0142a tylko po\u0142ow\u0119 zapotrzebowania. W zwi\u0105zku z tym Syria zosta\u0142a zmuszona do importu surowca z pa\u0144stw, kt\u00f3re nie przy\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 do sankcji wobec Damaszku.<\/p>\n

W miar\u0119 eskalacji konfliktu \u015bwiat zachodni nak\u0142ada\u0142 na Syri\u0119 rozmaite sankcje na instytucje i osoby fizyczne finansuj\u0105ce re\u017cim. Zakazano r\u00f3wnie\u017c eksportu broni do Syrii oraz produkt\u00f3w luksusowych. Na\u0142o\u017cono sankcje finansowe; zamra\u017cano syryjskie aktywa poza granicami kraju oraz blokowano zdolno\u015b\u0107 operacyjn\u0105 syryjskiego Mi\u0119dzynarodowego Banku Islamskiego. Wobec sankcji wymierzonych w syryjsk\u0105 gospodark\u0119, piecz\u0119 nad ni\u0105 zaczyna\u0142 trzyma\u0107 Iran. Od maja 2012 eksportowa\u0142 energi\u0119 elektryczn\u0105 do Syrii i Libanu przez Irak. Opr\u00f3cz Iranu embargo na dostaw\u0119 surowc\u00f3w ignorowa\u0142a tak\u017ce Algieria transportuj\u0105ca do Damaszku olej nap\u0119dowy. Opr\u00f3cz tego wenezuelski rz\u0105d Hugo Ch\u00e1veza<\/a> wysy\u0142a\u0142 do Syrii olej nap\u0119dowy warty dziesi\u0105tki milion\u00f3w dolar\u00f3w, kt\u00f3ry by\u0142 wykorzystywany jako paliwo dla czo\u0142g\u00f3w. Co wi\u0119cej, gaz LPG oraz bro\u0144 dla si\u0142 re\u017cimowych dostarcza\u0142a Rosja. Inne zagraniczne koncerny zawiesi\u0142y wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Damaszkiem.<\/p>\n

Wed\u0142ug Damasce\u0144skiej Izby Handlowej oferty importu gazu pochodzi\u0142y z Iranu, Rosji oraz Iraku. Wobec inflacji przekraczaj\u0105cej 30% w czerwcu 2012 Rosja rozszerzy\u0142a swoj\u0105 pomoc, wypuszczaj\u0105c w obieg dodatkowe banknoty drukowane przez rosyjski sektor publiczny. Tym samym mia\u0142o doj\u015b\u0107 do z\u0142agodzenia deficytu finansowego.<\/p>\n

Oznak\u0105 s\u0142abo\u015bci gospodarczej Syrii wskutek nak\u0142adania sankcji mi\u0119dzynarodowych by\u0142o zwi\u0119kszenie zale\u017cno\u015bci re\u017cimu od lojalnych kupc\u00f3w krajowych. W miastach administrowanych przez rz\u0105d tworzono rady, kt\u00f3re zatrudnia\u0142y producent\u00f3w np. m\u0105ki, by m\u00f3c kontrolowa\u0107 poda\u017c<\/a> tego produktu. W\u0142adze uk\u0142ada\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z biznesmenami, kt\u00f3rzy skupowali rop\u0119 naftow\u0105 i sprzedawali j\u0105 Damaszkowi. W ten spos\u00f3b rozwija\u0142 si\u0119 sektor prywatny, kt\u00f3ry by\u0142 non stop torpedowany sankcjami zewn\u0119trznymi. Uderzano r\u00f3wnie\u017c w propagand\u0119 rz\u0105dow\u0105. Na pocz\u0105tku czerwca 2012 Liga Pa\u0144stw Arabskich nakaza\u0142a Arabsatowi i Nielsatowi zamkni\u0119cie stacji wykorzystywanych przez re\u017cim. Dokona\u0142o si\u0119 to 5 wrze\u015bnia 2012, kiedy wy\u0142\u0105czono sygna\u0142 trzech oficjalnych stacji pa\u0144stwowych \u2013 Syria, Syria News i Dunia.<\/p>\n

W po\u0142owie czerwca 2012 rozszerzono sankcje na osoby i firmy zwi\u0105zane z re\u017cimem. Do ko\u0144ca lipca 2012 na li\u015bcie widnia\u0142o 170 nazwisk. Ponadto Australia na\u0142o\u017cy\u0142a nowe sankcje zabraniaj\u0105ce handlu w sektorach produkcji i wydobycia ropy naftowej, us\u0142ug finansowych, komunikacji i metali szlachetnych. Sankcje by\u0142y jednak naruszane przez Iran, kt\u00f3ry transportowa\u0142 do Syrii gaz oraz Rosj\u0119, kt\u00f3ra zbroi\u0142a syryjskie wojsko. Skutkami ubocznymi nak\u0142adania sankcji by\u0142y bankructwa setek syryjskich sklep\u00f3w oferuj\u0105cych sprzeda\u017c z\u0142ota. Ponadto notowano gwa\u0142townego wzrostu nielegalnego wywozu z\u0142ota, zmniejszaj\u0105c tym samym przep\u0142yw metali szlachetnego do mniej ni\u017c 10%. Ceny gazu na czarnym rynku wzros\u0142y dziesi\u0119ciokrotnie od pocz\u0105tku wojny domowej. Sankcje spowodowa\u0142y wzrost d\u0142ugu publicznego, kt\u00f3ry na pocz\u0105tku 2013 wyni\u00f3s\u0142 8,5 mld dolar\u00f3w.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku lipca 2012 syryjska gospodarka by\u0142a bliska za\u0142amania. Syryjska waluta straci\u0142a ponad 50% swojej warto\u015bci w ci\u0105gu ostatniego roku, a ceny wzros\u0142y o co najmniej 50%. Odnotowano r\u00f3wnie\u017c 50 procentowy spadek depozyt\u00f3w bankowych. Ponadto gie\u0142da w Damaszku straci\u0142 ponad 80% swojej warto\u015bci. Re\u017cim wpompowa\u0142 kilka miliard\u00f3w dolar\u00f3w, aby o\u017cywi\u0107 swoj\u0105 walut\u0119, lecz co najmniej 70% przedsi\u0119biorc\u00f3w i biznesmen\u00f3w z Syrii zamkn\u0119\u0142o swoje firmy i uciek\u0142o z kraju, aby otworzy\u0107 nowe przedsi\u0119wzi\u0119cia za granic\u0105, g\u0142\u00f3wnie w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, USA, Kanadzie i Europie. Kryzys doprowadzi\u0142 do zamkni\u0119cia ponad 30% ma\u0142ych i \u015brednich przedsi\u0119biorstw w kraju. Prowadzi\u0142o to do destabilizacji gospodarki i jej upadku.<\/p>\n

W zwi\u0105zku z powy\u017csz\u0105 sytuacj\u0105 syryjski rz\u0105d prosi\u0142 Rosj\u0119 o zapewnienie pomocy gospodarczej. Podczas wizyty syryjskiej delegacji w Moskwie, syryjski wicepremier Kadri D\u017camil og\u0142osi\u0142, \u017ce Rosja jest skora dodrukowa\u0107 nowych banknot\u00f3w. Syryjski minister finans\u00f3w Mohammad D\u017culelati powiedzia\u0142, \u017ce poprosi\u0142 o rosyjsk\u0105 po\u017cyczk\u0119 do uzupe\u0142nienia rezerw walutowych Syrii, kt\u00f3re zosta\u0142y wyczerpane przez embarga nak\u0142adane przez USA i UE w sprawie obszarach syryjskiego eksportu.<\/p>\n

16 stycznia 2013 Syria i Iran podpisa\u0142y porozumienie ws. wsparcia kredytowego Syrii. Teheran otworzy\u0142 lini\u0119 kredytow\u0105 na jeden mld dolar\u00f3w za po\u015brednictwem Banku Handlowego Syrii oraz banku Saderat. Zatwierdzono r\u00f3wnie\u017c liczne kontrakty w sferze transportu energii i wyposa\u017cenia elektrycznego. Na pytanie, czy Iran udziela militarnego wsparcia Syrii, Salehi odpowiedzia\u0142, \u017ce armia syryjska jest na tyle du\u017ca, \u017ce sama mo\u017ce si\u0119 broni\u0107. Przyzna\u0142 jednak, \u017ce Iran wspiera Damaszek w sferze ekonomicznej.<\/p>\n

W wyniku wojny domowej rz\u0105d drastycznie podni\u00f3s\u0142 ceny lek\u00f3w i u\u0142atwi\u0142 procedury przywozowe, aby z\u0142agodzi\u0107 niedobory produkt\u00f3w farmaceutycznych. Na wojnie ucierpia\u0142a tak\u017ce motoryzacja. Sprzeda\u017c nowych samochod\u00f3w spad\u0142a a\u017c o 86% ze wzgl\u0119du na zubo\u017cenie spo\u0142ecze\u0144stwa (jedna czwarta spo\u0142ecze\u0144stwa straci\u0142a prac\u0119) i wysokich koszt\u00f3w importu. Wojna domowa to r\u00f3wnie\u017c problem os\u00f3b bezdomnych. Pomi\u0119dzy styczniem a kwietniem 2013 niszczono ok. 1200 mieszka\u0144 dziennie. Natomiast w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat wojny uleg\u0142o zniszczeniu 535 tys. dom\u00f3w, w tym 9 tys. budynk\u00f3w pa\u0144stwowych<\/p>\n

22 kwietnia 2013 Unia Europejska znios\u0142a cze\u015b\u0107 sankcji gospodarczych. Dzi\u0119ki temu umo\u017cliwiony zosta\u0142 eksport ropy naftowej z teren\u00f3w kontrolowanych przez rebeliant\u00f3w. Do tej pory Syria straci\u0142a z powodu sankcji oraz uszkodze\u0144 infrastruktury naftowej 500 miliard\u00f3w funt\u00f3w syryjskich. Z kolei cena zakupu jednego dolara osi\u0105gn\u0119\u0142a a\u017c 95 funt\u00f3w syryjskich, jednak ju\u017c w czerwcu 2013 ta suma wynosi\u0142a 170 funt\u00f3w syryjskich. Ponadto inflacja<\/a> osi\u0105gn\u0119\u0142a poziom 40%. Gwa\u0142towny spadek warto\u015bci funta oraz wysoka inflacja, wywindowa\u0142y ceny do g\u00f3ry. Nie przeszkodzi\u0142o to zarz\u0105dzi\u0107 podwy\u017cki dla wojskowych, co uczyni\u0142 23 czerwca 2013 Baszszar al-Asad<\/p>\n

29 maja 2013 minister ds. ropy naftowej Sulejman Abbas powiedzia\u0142, \u017ce produkcja ropy naftowej w wyniku wojny domowej spad\u0142a do 20 tys. bary\u0142ek dziennie. Przed wojn\u0105 wynosi\u0142a ona 380 tys., tak wi\u0119c po ponad dw\u00f3ch latach wojny stanowi\u0142a ona 5% stanu pierwotnego. Rok p\u00f3\u017aniej pu\u0142ap ten wynosi\u0142 4%. Jednocze\u015bnie produkcja gazu spad\u0142a o po\u0142ow\u0119 do 15 milion\u00f3w m\u00b3. Wobec tego pa\u0144stwo zosta\u0142o zmuszone do importu ropy naftowej i pochodnych kosztem 500 mln dolar\u00f3w miesi\u0119cznie. Na pocz\u0105tku czerwca 2013 minister rolnictwa przyzna\u0142, i\u017c starty w sektorze rolniczym spowodowane mi\u0119dzynarodowymi sankcjami i przemoc\u0105, osi\u0105gn\u0119\u0142y 101 bilion\u00f3w funt\u00f3w syryjskich<\/a> (1 miliard dolar\u00f3w). Na pocz\u0105tku lipca 2013 minister energii elektrycznej podni\u00f3s\u0142 cen\u0119 energii dwukrotnie dla komercyjnych odbiorc\u00f3w.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku ramadanu<\/a> (lipiec 2013) syryjski premier przyzna\u0142, \u017ce gospodarka nie ma przychod\u00f3w. Z kolei Syryjczycy cierpieli na niedobory \u017cywno\u015bci i wysokie ceny w sklepach. Cena dolara osi\u0105gn\u0119\u0142a 315 funt\u00f3w syryjskich. Rz\u0105d zacz\u0105\u0142 interweniowa\u0107. W wyniku si\u0119gni\u0119cia do \u015brodk\u00f3w nadzwyczajnych uda\u0142o si\u0119 zbi\u0107 kurs do 180 funt\u00f3w za dolara. Ponadto re\u017cim wprowadzi\u0142 rygorystyczne \u015brodki w celu ograniczenia nap\u0142ywu walut zagranicznych. Syryjskim przedsi\u0119biorcom, kt\u00f3rzy sprzedawali towary w obcej walucie, grozi\u0142a kara do 10 lat wi\u0119zienia. 4 sierpnia 2013 rz\u0105d syryjski rozpocz\u0105\u0142 akcj\u0119 maj\u0105c\u0105 na celu zahamowanie rosn\u0105cej dolaryzacji gospodarki sparali\u017cowanej przez trwaj\u0105c\u0105 dwa i p\u00f3\u0142 roku wojn\u0119 domow\u0105.<\/p>\n

Widmo interwencji Stan\u00f3w Zjednoczonych w Syrii we wrze\u015bniu 2013 spowodowa\u0142o trzykrotny wzrost cen w Damaszku, z kolei firmy zagraniczne pozostaj\u0105ce nadal w ogarni\u0119tym wojn\u0105 domow\u0105 kraju, rozpocz\u0119\u0142y wycofywanie si\u0119 z Syrii. Na pocz\u0105tku pa\u017adziernika 2013 premier Wa\u2019il al-Halki poinformowa\u0142, \u017ce zniszczenia wojenne spowodowa\u0142y straty w sektorze publicznym i prywatnym rz\u0119du 16,5 mld dolar\u00f3w. Doda\u0142, \u017ce rezerwy finansowe s\u0105 na wyczerpaniu, co by\u0142o skutkiem spadku produkcji w sektorze naftowym, kt\u00f3ra zmala\u0142a o 90% w por\u00f3wnaniu ze stanem przedwojennym. Jednak rz\u0105d konstruowa\u0142 plan restrukturyzacji gospodarki, kt\u00f3ry ma o\u017cywi\u0107 przemys\u0142 pomimo mi\u0119dzynarodowych sankcji. W grudniu 2013 poinformowano, i\u017c cena chleba w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat wojny domowej wzros\u0142a o 500%, z kolei cena koca do okrycia wynosi\u0142a 27 dolar\u00f3w, co stanowi\u0142o przeci\u0119tnie 93% miesi\u0119cznego dochodu Syryjczyka.<\/p>\n

Media<\/strong><\/h2>\n

Dokumentacja wojny domowej w Syrii by\u0142a niezwykle trudna, w zwi\u0105zku z restrykcjami, kt\u00f3rym w Syrii podlegali dziennikarze i organizacje mi\u0119dzynarodowe. Tote\u017c w pe\u0142ni obiektywny obraz konfliktu, by\u0142 niemo\u017cliwy do uzyskania. Media opiera\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie o raporty \u017ar\u00f3de\u0142 powsta\u0144czych. Codzienne informacje z front\u00f3w podawa\u0142o Syryjskie Obserwatorium Praw Cz\u0142owieka w Londynie oraz Lokalne Komitety Koordynacyjne, kt\u00f3re zlicza\u0142y i dokumentowa\u0142y liczb\u0119 ofiar. W\u0142asny obraz konfliktu kreowa\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142a re\u017cimowe. Niezale\u017cne organizacje pozarz\u0105dowe dokumentowa\u0142y zbrodnie wojenne dokonywane w Syrii i opisywa\u0142y sytuacj\u0119 humanitarn\u0105.<\/p>\n

Syryjskie Obserwatorium Praw Cz\u0142owieka za\u0142o\u017cy\u0142 sunnita i opozycjonista Rami Abd ar-Rahman, kt\u00f3ry w 2000 wyemigrowa\u0142 do Wielkiej Brytanii. Posiada\u0142 on w Syrii sie\u0107 200 informator\u00f3w, kt\u00f3rzy nadsy\u0142ali mu wiadomo\u015bci i materia\u0142y z teatru wojny. Z kolei Lokalne Komitety Koordynacyjne i portal syrianshuhada.com specjalizowa\u0142y si\u0119 w zliczaniu ofiar konfliktu. Raporty Lokalnych Komitet\u00f3w Koordynacyjnych zawiera\u0142y potwierdzon\u0105 liczb\u0119 cz\u0105stkow\u0105 ofiar na koniec ka\u017cdego dnia, tote\u017c te dane sta\u0142y si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em dla Wikipedii. Drugi z tych powsta\u0144czych \u017ar\u00f3de\u0142 posiada list\u0119 wszystkich ofiar oraz nagrania i zdj\u0119cia zabitych cywil\u00f3w i rebeliant\u00f3w, okre\u015blanych mianem \u201em\u0119czennik\u00f3w\u201d. Portal zawiera liczb\u0119 zabitych os\u00f3b na ka\u017cdy dzie\u0144 i liczb\u0119 zabitych w poszczeg\u00f3lnych prowincjach, a tak\u017ce liczne statystyki. Jednak\u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a te cz\u0119sto wybiela\u0142y dzia\u0142ania opozycjonist\u00f3w oraz wywiera\u0142y presj\u0119 na spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, by ta podj\u0119\u0142a kroki ku interwencji wojskowej.<\/p>\n

Raporty z konfliktu przekazywa\u0142a tak\u017ce strona rz\u0105dowa za po\u015brednictwem agencji informacyjnej Sana b\u0105d\u017a telewizji pa\u0144stwowej. Jednak\u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a te zataja\u0142y wiele fakt\u00f3w, minimalizowa\u0142y liczb\u0119 ofiar cywilnych, a przeciwnik\u00f3w re\u017cimu nazywa\u0142y \u201eterrorystami\u201d, z kolei wszyscy zabici \u201eterrory\u015bci\u201d, albo \u201eofiary terroryst\u00f3w\u201d. Kreowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c obraz Asada, kt\u00f3rego popiera\u0142 ca\u0142y nar\u00f3d, walcz\u0105cego z terroryzmem.<\/p>\n

Niezale\u017cne raporty z Syrii opracowywa\u0142y takie organizacje pozarz\u0105dowe jak Amnesty International<\/a> i Human Rights Watch<\/a>. Dokumenty te zawiera\u0142y g\u0142\u00f3wnie informacje o sytuacji humanitarnej w kraju oraz ukazywa\u0142y zbrodnie wojenne pope\u0142niane zar\u00f3wno przez wojsko, jak i rebeliant\u00f3w. Nie zlicza\u0142y one ofiar i nie opisywa\u0142y przebiegu walk na frontach. Do niezale\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 informacji trzeba zaliczy\u0107 obserwator\u00f3w LPA i ONZ. Byli oni na miejscach niekt\u00f3rych zbrodni, jednak tak\u017ce oni mieli ograniczony dost\u0119p do stref walk.<\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na fakt, i\u017c syryjskie w\u0142adze nazywa\u0142y rebeliant\u00f3w \u201eterrorystami\u201d, 5 wrze\u015bnia 2012 egipski nadawca Nilesat<\/a>wy\u0142\u0105czy\u0142 transmisje trzech oficjalnych stacji pa\u0144stwowych \u2013 Syria, Syria News i Dunia. Transmisje te wstrzyma\u0142 tak\u017ce system\u00a0Arabsat<\/a>. 29 listopada 2012 w\u0142adze Syrii zablokowa\u0142y w ca\u0142ym kraju dost\u0119p do internetu, kt\u00f3re by\u0142o g\u0142\u00f3wnym medium wykorzystywanym przez opozycj\u0119 walcz\u0105cej w kraju do informowania o bie\u017c\u0105cej sytuacji z front\u00f3w, publikowania notatek, zdj\u0119\u0107 i film\u00f3w z walk. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 sieci przywr\u00f3cono po dw\u00f3ch dniach dzi\u0119ki interwencji rz\u0105dowych in\u017cynier\u00f3w. Ponowne od\u0142\u0105czenie Syrii od internetu mia\u0142o miejsce 7 maja 2013 o godz. 22:00.<\/p>\n

 <\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wojna domowa w Syrii \u2013 trwaj\u0105ca od 2011 wojna domowa mi\u0119dzy si\u0142ami wiernymi prezydentowi Baszszarowi al-Asadowi a zbrojn\u0105 opozycj\u0105. W 2011 w Syrii rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 antyrz\u0105dowe powstanie. Jego przyczyn\u0105 by\u0142y dziesi\u0119cioletnie autorytarne rz\u0105dy Baszszara al-Asada, syna syryjskiego dyktatora Hafiza al-Asada, kt\u00f3ry by\u0142 u w\u0142adzy przez 30 lat. Inspiracj\u0105 dla Syryjczyk\u00f3w do protest\u00f3w, a nast\u0119pnie zbrojnego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[150],"tags":[],"class_list":["post-7073","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wojna-domowa-w-syrii-11"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7073","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7073"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7073\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7332,"href":"https:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7073\/revisions\/7332"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7073"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7073"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7073"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}