{"id":7062,"date":"2016-04-02T15:59:16","date_gmt":"2016-04-02T15:59:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.universe.expert\/?p=7062"},"modified":"2016-04-20T14:25:13","modified_gmt":"2016-04-20T14:25:13","slug":"ii-wojnaczeczenska-99-09","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.universe.expert\/?p=7062","title":{"rendered":"II Wojna Czecze\u0144ska ’99-’09"},"content":{"rendered":"

\"pobrane<\/a>II wojna czecze\u0144ska<\/b> \u2013 konflikt zbrojny<\/a> prowadzony od 11 pa\u017adziernika<\/a>1999<\/a> do 16 kwietnia<\/a> 2009<\/a> roku mi\u0119dzy Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105<\/a> aseparatystami czecze\u0144skimi<\/a>. Wojna sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z dw\u00f3ch faz: pierwszej trwaj\u0105cej od pa\u017adziernika 1999 do kwietnia 2000, maj\u0105cej charakter wojny regularnej, oraz drugiej trwaj\u0105cej od kwietnia 2000 do kwietnia 2009 r. maj\u0105cej znamiona walki partyzanckiej.<\/p>\n

Separaty\u015bci czecze\u0144scy od 2007<\/a> roku zabiegali o utworzeniemuzu\u0142ma\u0144skiego<\/a>, ponadetnicznego pa\u0144stwa wyznaniowego<\/a>, maj\u0105cego obejmowa\u0107 niemal ca\u0142e terytorium Kaukazu P\u00f3\u0142nocnego<\/a>. Samozwa\u0144czyEmirat Kaukaski<\/a> zosta\u0142 uznany za organizacj\u0119 terrorystyczn\u0105 nie tylko przez Rosj\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c przez ONZ, Uni\u0119 Europejsk\u0105 i USA. Wojna zosta\u0142a zako\u0144czona pe\u0142n\u0105 reintegracj\u0105 Republiki Czecze\u0144skiej z Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105. Pomimo zako\u0144czenia wojny w 2009<\/a> roku, na Kaukazie P\u00f3\u0142nocnym nadal dochodzi do sporadycznych incydent\u00f3w zbrojnych.<\/p>\n

Geneza<\/strong><\/p>\n

W okresie faktycznej niezale\u017cno\u015bci Czecze\u0144skiej Republiki Iczkerii<\/a>(formalnie pozostawa\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 Federacji Rosyjskiej) w latach 1996<\/a>–1999<\/a>dosz\u0142o na jej terytorium do pog\u0142\u0119bienia si\u0119 kryzysu prawnego, politycznego i zbrojnego. Pomimo wprowadzenia szariatu<\/a> przez prezydenta separatyst\u00f3w As\u0142ana Maschadowa<\/a>, nie uda\u0142o si\u0119 powstrzyma\u0107 wzrostu dzia\u0142alno\u015bci kryminalnej i rozk\u0142adu republiki na niewielkie terytoria rz\u0105dzone przez zwalczaj\u0105ce si\u0119 wzajemnie klany. P\u00f3\u0142nocne klany czecze\u0144skie opowiedzia\u0142y si\u0119 w dodatku przeciwko wprowadzeniu szariatu. Instytucje pa\u0144stwowe przesta\u0142y mie\u0107 wp\u0142yw na rozw\u00f3j wydarze\u0144 w republice. Wkroczenie oddzia\u0142\u00f3w czecze\u0144skich pod dow\u00f3dztwem Szamila Basajewa<\/a> i mud\u017cahedin\u00f3w Chattaba do s\u0105siedniego Dagestanu<\/a> pod has\u0142em ustanowienia na ca\u0142ym P\u00f3\u0142nocnym Kaukazie islamskiegokalifatu<\/a> (zgodnie z zamys\u0142em wahabit\u00f3w<\/a>), doprowadzi\u0142o do wybuchu II wojny czecze\u0144skiej. Dodatkowymi powodami wybuchu wojny by\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 kryminalna separatyst\u00f3w na terytorium ca\u0142ej Rosji: kontakty czecze\u0144skich mud\u017cahedin\u00f3w zAl-Ka\u2019id\u0105<\/a>\u00a0i wywiadami obcych pa\u0144stw, handel lud\u017ami i porwania dla okupu, eskalacja ekstremizmu religijnego oraz ataki terrorystyczne, m.in. zamachy bombowe<\/a> w Moskwie<\/a>, Riazaniu<\/a> i Wo\u0142godo\u0144sku<\/a> w sierpniu i wrze\u015bniu 1999 roku, o kt\u00f3re oficjalnie obwiniono czecze\u0144skich separatyst\u00f3w, cho\u0107 wed\u0142ug niekt\u00f3rych\u00a0<\/span>hipotez w zamachy mog\u0142y by\u0107 zamieszane r\u00f3wnie\u017c s\u0142u\u017cby specjalne, terrory\u015bci zagraniczni lub niekt\u00f3rzy biznesmeni i politycy.<\/p>\n

Walki<\/strong><\/p>\n

Po wyparciu oddzia\u0142\u00f3w separatyst\u00f3w czecze\u0144skich i islamist\u00f3w z Dagestanu, wojska rosyjskie przyst\u0105pi\u0142y do kontynuacji kontrofensywy na terytorium Czeczenii. Na pocz\u0105tku konfliktu, od wrze\u015bnia do stycznia 1999 roku wykorzystywano zmasowane naloty lotnicze na wybrane cele. W okresie tym dosz\u0142o do ca\u0142kowitego zniszczenia ci\u0119\u017ckiego sprz\u0119tu wojskowego b\u0119d\u0105cego na wyposa\u017ceniu separatyst\u00f3w i islamist\u00f3w. Rosyjskie oddzia\u0142y l\u0105dowe przekroczy\u0142y granic\u0119 czecze\u0144sko-rosyjsk\u0105 1 pa\u017adziernika 1999 roku i szybko zaj\u0119\u0142y nizinn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 republiki do rzeki Terek<\/a>, nie napotykaj\u0105c wi\u0119kszego oporu. Na brzegu Tereka wojska federalne zatrzyma\u0142y si\u0119 i dokona\u0142y przegrupowania. Na pocz\u0105tku grudnia pod kontrol\u0105 wojsk federalnych znajdowa\u0142o si\u0119 ju\u017c ponad 50% terytorium republiki. Po otoczeniu przez oddzia\u0142y rosyjskieGroznego<\/a> 6 grudnia 1999 roku wezwano mieszka\u0144c\u00f3w miasta do jego opuszczenia zapowiadaj\u0105c, \u017ce osoby pozostaj\u0105ce w mie\u015bcie b\u0119d\u0105 uwa\u017cane za terroryst\u00f3w i bandyt\u00f3w i zostan\u0105 zniszczone przez artyleri\u0119 i lotnictwo<\/i>. Szturm rozpocz\u0119to 12 grudnia tego roku. Oddzia\u0142y separatyst\u00f3w w sile ponad 2 tysi\u0119cy, ponosz\u0105c powa\u017cne straty na polach minowych, opu\u015bci\u0142y miasto w nocy z 31 stycznia na 1 lutego 2000 roku. 29 lutego 2000 roku si\u0142y federalne zaj\u0119\u0142y ostatnie miasto pozostaj\u0105ce w r\u0119kach separatyst\u00f3w \u2013 Szatoj. Armia rosyjska og\u0142osi\u0142a zwyci\u0119stwo, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 elementem kampanii wyborczej dotychczasowego premiera W\u0142adimira Putina<\/a> w rosyjskich wyborach prezydenckich w marcu 2000 roku. W kwietniu 2000 roku zako\u0144czy\u0142y si\u0119 regularne dzia\u0142ania bojowe, a wszystkie miasta i wsie obsadzi\u0142y si\u0142y federalne.<\/p>\n

Zako\u0144czenie wojny i wybory<\/strong><\/p>\n

W 2002 roku, pomimo trwania walk partyzanckich, Rosja oficjalnie og\u0142osi\u0142a zako\u0144czenie dzia\u0142a\u0144 wojennych i zacz\u0119\u0142a stopniowo wprowadza\u0107 w Czeczenii za pomoc\u0105 dzia\u0142a\u0144 politycznych plan normalizacji<\/i> w celu zmarginalizowania i pozbawienia legitymacji wyborczej nieuj\u0119tego prezydenta separatyst\u00f3w As\u0142ana Maschadowa<\/a>. Podstawowymi elementami planu by\u0142o przekazanie kierownictwa operacji z r\u0105k armii do MSW, stopniowe usuni\u0119cie z Czeczenii dow\u00f3dc\u00f3w federalnych z okresu wojny, nowa konstytucja i wybory prezydenckie, pi\u0119ciokrotnie og\u0142aszana amnestia oraz w\u0142\u0105czenie 20 tysi\u0119cy Czeczen\u00f3w (w tym wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 rosyjskich 5 tysi\u0119cy by\u0142ych separatyst\u00f3w, kt\u00f3rzy ujawnili si\u0119 i przeszli weryfikacj\u0119) do struktur utworzonego oficjalnie w 2002 r. MSW Czeczenii a tak\u017ce armii federalnej i republika\u0144skiej administracji. Projekt konstytucji przed\u0142o\u017cy\u0142 Achmat Kadyrow<\/a> \u2013 poprzednio Wielki Mufti Czeczenii i jeden z dow\u00f3dc\u00f3w polowych, po przej\u015bciu na stron\u0119 si\u0142 federalnych w 1999 r. od 2000 roku szef prorosyjskiej administracji republiki. Przyj\u0119to j\u0105 w referendum z 23 marca 2003 roku \u2013 wesz\u0142a w \u017cycie 2 kwietnia 2003 r. Stwierdza ona jednoznacznie, \u017ce Republika Czecze\u0144ska jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Federacji Rosyjskiej. Kadyrow wygra\u0142 wybory prezydenckie 5 pa\u017adziernika 2003 roku \u2013 ich uczciwo\u015b\u0107 i wa\u017cno\u015b\u0107 by\u0142a kwestionowana przez obecnych mi\u0119dzynarodowych obserwator\u00f3w (m.in. OBWE<\/a>).<\/p>\n

W wyniku zamachu separatyst\u00f3w Achmat Kadyrow<\/a> zgin\u0105\u0142 9 maja 2004 na stadionie w Groznym podczas obchod\u00f3w \u015awi\u0119ta Zwyci\u0119stwa (ZSRR w II wojnie \u015bwiatowej). Obowi\u0105zki prezydenta przej\u0105\u0142 premier Siergiej Abramow<\/a>, a Ramzan<\/a>, syn Achmata i dotychczasowy szef s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa, zosta\u0142 mianowany wicepremierem (premierem zosta\u0142 w marcu 2006<\/a>r.) Termin wybor\u00f3w prezydenckich wyznaczono na 29 sierpnia tego roku. Pocz\u0105tkowo za ich faworyta obserwatorzy uwa\u017cali Ramzana Kadyrowa \u2013 tu\u017c po zamachu prezydent W\u0142adimir Putin przyj\u0105\u0142 go na Kremlu, ale do\u015b\u0107 szybko uznano za istotn\u0105 przeszkod\u0119 fakt, \u017ce nie uko\u0144czy\u0142 wymaganych przez Konstytucj\u0119 30 lat i nie posiada nadzwyczajnych walor\u00f3w intelektualnych i politycznych. W\u015br\u00f3d faworyt\u00f3w wymieniano te\u017c lojalnego wobec Moskwy genera\u0142a milicji i ministra spraw wewn\u0119trznych A\u0142u A\u0142chanowowa<\/a>, kt\u00f3ry ostatecznie wygra\u0142 wybory. Cho\u0107 w\u0142adze promoskiewskie twierdzi\u0142y, i\u017c nie zanotowano ra\u017c\u0105cych narusze\u0144 prawa wyborczego, organizacje mi\u0119dzynarodowe mia\u0142y jednak szereg zastrze\u017ce\u0144 do przebiegu wybor\u00f3w. W listopadzie 2005 roku w Czeczenii przeprowadzono wybory do obu izb parlamentu republiki \u2013 mog\u0142y w nich startowa\u0107 partie, kt\u00f3re uznaj\u0105, \u017ce Czeczenia jest cz\u0119\u015bci\u0105 Federacji Rosyjskiej. Wybory wygra\u0142a prokremlowska partia\u00a0Jedna Rosja<\/a> przed komunistami KPFR<\/a> i Sojuszem Si\u0142 Prawicowych. Komisarz ds. Zagranicznych Unii Europejskiej dr Benita Ferrero-Waldner uzna\u0142a wybory za krok w kierunku pokojowego i demokratycznego rozwi\u0105zania konfliktu, przyzna\u0142a jednak, \u017ce relacjonowane by\u0142y nieprawid\u0142owo\u015bci, a tak\u017ce, \u017ce warunki nie pozwala\u0142y na przys\u0142anie niezale\u017cnych obserwator\u00f3w.<\/p>\n

Zamachy<\/strong><\/p>\n

Walki partyzanckie i zamachy terrorystyczne ze stopniowo zmniejszaj\u0105c\u0105 si\u0119 intensywno\u015bci\u0105 trwaj\u0105 do dzi\u015b. Cz\u0119\u015b\u0107 os\u0142abionych separatyst\u00f3w od lat stosuje zamachy na rosyjskich cywil\u00f3w. Jedn\u0105 z najg\u0142o\u015bniejszych tego typu akcji by\u0142 atak na moskiewski teatr na Dubrowce<\/a> w pa\u017adzierniku 2002 roku \u2013 w czasie akcji odbijania zak\u0142adnik\u00f3w zgin\u0119\u0142o ok. 125 os\u00f3b. W sierpniu 2004 r. nast\u0105pi\u0142o wysadzenie dw\u00f3ch cywilnych rosyjskich samolot\u00f3w przez kobiety-samob\u00f3jczynie, tzw. szahidki<\/a> i zamach w metrze moskiewskim. Najtragiczniejsz\u0105 jak dot\u0105d akcj\u0105 by\u0142o zaj\u0119cie szko\u0142y w Bies\u0142anie<\/a> 1 wrze\u015bnia 2004 roku, kt\u00f3re w wyniku dzia\u0142a\u0144 zamachowc\u00f3w i szturmu rosyjskich oddzia\u0142\u00f3w specjalnych, lokalnej milicji oraz miejscowej uzbrojonej ludno\u015bci zako\u0144czy\u0142o si\u0119 \u015bmierci\u0105 ok. 350 os\u00f3b z przypuszczalnych liczby ponad 1000 zak\u0142adnik\u00f3w (w wi\u0119kszo\u015bci dzieci), a tak\u017ce zranieniem setek innych os\u00f3b.<\/p>\n

Do niekt\u00f3rych z tych zamach\u00f3w (np. do zamachu na szko\u0142\u0119 w Bies\u0142anie) przyzna\u0142 si\u0119 dow\u00f3dca jej oddzia\u0142\u00f3w zbrojnychSzamil Basajew<\/a>. Sprawcy zaminowali szko\u0142\u0119, tym samym stworzyli zagro\u017cenie dla \u017cycia zak\u0142adnik\u00f3w. Wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 rosyjskich, natychmiast po zaj\u0119ciu szko\u0142y napastnicy rozstrzelali oko\u0142o 30 m\u0119\u017cczyzn, natomiast Szamil Basajew zaprzeczy\u0142 temu, i\u017c atakuj\u0105cy mieliby umy\u015blnie zabija\u0107 zak\u0142adnik\u00f3w. Za ofiary w ludziach obwinia\u0142 si\u0142y rosyjskie. Prezydent Iczkerii As\u0142an Maschadow<\/a> oficjalnie wielokrotnie odcina\u0142 si\u0119 od tych taktyk. Pot\u0119pi\u0142 r\u00f3wnie\u017c zamach w Bies\u0142anie i stwierdzi\u0142, \u017ce gdy Czeczenia b\u0119dzie niepodleg\u0142a, Basajew stanie przed s\u0105dem.<\/p>\n

W lutym 2007 og\u00f3lna liczba oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych separatyst\u00f3w w Czeczenii \u2013 wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych danych, wynosi\u0142a oko\u0142o 450 os\u00f3b.<\/p>\n

Separatystyczny prezydent Maschadow zosta\u0142 przez oddzia\u0142y federalne zabity w marcu 2005 r. W czerwcu 2006 r. zabito jego nast\u0119pc\u0119 Abdula Chalima Sadu\u0142ajewa<\/a>. Nast\u0119pc\u0105 Sadu\u0142ajewa zosta\u0142 Doku Umarow<\/a>, kt\u00f3ry mianowa\u0142 Szamila Basajewa wiceprezydentem Iczkerii. 10 lipca 2006 roku Basajew zgin\u0105\u0142 w Inguszetii podczas przewo\u017cenia du\u017cej ilo\u015bci materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Po \u015bmierci Basajewa 15 lipca 2006 w\u0142adze federalne og\u0142osi\u0142y trwaj\u0105c\u0105 do 15 stycznia 2007 roku amnesti\u0119<\/a>, w wyniku kt\u00f3rej ujawni\u0142o si\u0119 kilkuset separatyst\u00f3w \u2013 uczestnik\u00f3w I i II wojny czecze\u0144skiej oraz os\u00f3b udzielaj\u0105cych im pomocy.<\/p>\n

\n
\n
Dmitrij Miedwiediew rozmawia z Aleksandrem Bortnikowem nt. zako\u0144czenia operacji w Czeczenii (27 marca 2009)<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej po og\u0142oszeniu przez Rosj\u0119 zwyci\u0119stwa nad terroryzmem w Czeczenii,wydarzy\u0142 si\u0119 incydent<\/a> pod wsi\u0105 Daj w okr\u0119gu Szatoj mi\u0119dzy rebeliantami a armi\u0105 rosyjsk\u0105. W starciu nikt nie ucierpia\u0142, ale wydarzenie to mog\u0142o \u015bwiadczy\u0107, \u017ce sytuacja w tym regionie Rosji nie by\u0142a do ko\u0144ca znormalizowana.27 marca<\/a> 2009<\/a> odby\u0142o si\u0119 spotkanie prezydenta Rosji Dmitrij\u0430 Miedwiediew\u0430 z dyrektorem Federalnej S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa Aleksandrem Bortnikowem. W trakcie rozm\u00f3w o zako\u0144czenie operacji wojskowej wnioskowa\u0142Miedwiediew<\/a>[potrzebny\u00a0przypis<\/a>]<\/sup>. W wyniku rozm\u00f3w 16 kwietnia 2009 oficjalnie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wojna w Czeczenii. Od tego czasu rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 wycofywanie licz\u0105cego 20 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy kontyngentu wojsk federalnych.<\/p>\n

Mimo oficjalnie og\u0142oszonego pokoju, sztab generalny zdecydowa\u0142 si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 23 kwietnia 2009 kolejn\u0105 operacj\u0119 wojskow\u0105 w g\u00f3rskim rejonie Szali, Szatoj, Wiedieno i Ser\u017cen-jur. Wed\u0142ug Rosji sta\u0142o si\u0119 to, poniewa\u017c w Czeczenii odkryto dzia\u0142alno\u015b\u0107 nielegalnych formacji zbrojnych.<\/p>\n

Straty wojenne<\/strong><\/p>\n

Straty bezpowrotne (zabici i zmarli z ran) bojowe i niebojowe \u017co\u0142nierzy regularnej armii rosyjskiej na Kaukazie P\u00f3\u0142nocnym od 1999 do 2009 roku wed\u0142ug danych rosyjskich:<\/p>\n