{"id":7060,"date":"2016-04-02T15:58:00","date_gmt":"2016-04-02T15:58:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.universe.expert\/?p=7060"},"modified":"2016-04-20T14:19:04","modified_gmt":"2016-04-20T14:19:04","slug":"i-wojna-czeczenska-94-96","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.universe.expert\/?p=7060","title":{"rendered":"I Wojna Czecze\u0144ska ’94-’96"},"content":{"rendered":"

\"pobrane<\/a>I wojna w Czeczenii<\/b> \u2013 konflikt zbrojny<\/a> pomi\u0119dzy separatystami<\/a>czecze\u0144skimi usi\u0142uj\u0105cymi utworzy\u0107 niepodleg\u0142e<\/a> pa\u0144stwo czecze\u0144skie<\/a> irosyjskimi<\/a> wojskami federalnymi<\/a>, datowany na okres od 11 grudnia 1994 roku do 31 sierpnia 1996 roku. Konflikt obj\u0105\u0142 swym zasi\u0119giem g\u0142\u00f3wnieCzeczeni\u0119<\/a>, w niewielkim stopniu: kraj stawropolski<\/a>, Oseti\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105<\/a>,Inguszeti\u0119<\/a> i Dagestan<\/a>.<\/p>\n

Po stronie rosyjskiej uczestniczyli cz\u0142onkowie antydudajewowskiej opozycji czecze\u0144skiej, walcz\u0105cy o pozostanie Republiki Czecze\u0144skiej w ramach Federacji Rosyjskiej. Po stronie separatyst\u00f3w walczyli islami\u015bci<\/a> oraz instruktorzy wojskowi z kraj\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skich, zw\u0142aszcza arabskich<\/a>. Z czasem wojna o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Czeczenii zacz\u0119\u0142a przybiera\u0107 form\u0119 ponadetnicznej rebelii islamskiej przeciwko Federacji Rosyjskiej. I wojnie czecze\u0144skiej towarzyszy\u0142y liczne pomniejsze konflikty pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi klanami czecze\u0144skimi i s\u0105siednimi grupami etnicznymi, m.in. Inguszami<\/a>, Osetyjczykami<\/a> i rosyjskimi<\/a> Kozakami<\/a>.<\/p>\n

Wojn\u0119 zako\u0144czy\u0142 rozejm w Chasawjurcie<\/a>, na mocy kt\u00f3rego Republika Czecze\u0144ska pozostawa\u0142a formalnie cz\u0119\u015bci\u0105 Federacji Rosyjskiej, w praktyce za\u015b funkcjonowa\u0142a jako niezale\u017cne terytorium. Wojska rosyjskie wycofa\u0142y si\u0119 z Czeczenii a kwestia politycznego statusu republiki zosta\u0142a od\u0142o\u017cona na 5 lat.<\/p>\n

Przyczyny i periodyzacja<\/strong><\/p>\n

I wojn\u0119 czecze\u0144sk\u0105 mo\u017cna podzieli\u0107 na nast\u0119puj\u0105ce etapy:<\/p>\n

1) nasilenie si\u0119 nastroj\u00f3w nacjonalistycznych<\/a> i religijnych w wyniku kryzysu ekonomicznego i rozpadu ZSRR<\/a>; rewolucja czecze\u0144ska, w trakcie kt\u00f3rej dosz\u0142o do instytucjonalizacji czecze\u0144skiego ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego pod przyw\u00f3dztwem genera\u0142a D\u017cochara Dudajewa<\/a>; czystki etniczne na ludno\u015bci niemuzu\u0142ma\u0144skiej i narodowo\u015bci innej ni\u017c czecze\u0144ska (1991); pierwsza fala uchod\u017ac\u00f3w z Czeczenii, w wi\u0119kszo\u015bci przedstawicieli mniejszo\u015bci etnicznych i religijnych<\/p>\n

2) konflikt czecze\u0144sko-inguski i rozpad Czeczeno-Inguskiej Republiki<\/a>(1990-1992); interwencja oddzia\u0142\u00f3w czecze\u0144skich w wojnie abchasko-gruzi\u0144skiej<\/a> po stronie Abchaz\u00f3w<\/a> (1992-1993)<\/p>\n

3) og\u0142oszenie niepodleg\u0142o\u015bci Czeczenii sprzeczne z obowi\u0105zuj\u0105cym prawem federalnym (prawo federalne przewidywa\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania niepodleg\u0142o\u015bci pogranicznych republik tylko w wyniku referendum \u2013 w Czeczenii takiego referendum nie przeprowadzono); okres praktycznej niepodleg\u0142o\u015bci Czeczenii (formalnie nadal pozostawa\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radziekciej i p\u00f3\u017aniej suwerennej Federacji Rosyjskiej). Po proklamacji suwerennej Federacji Rosyjskiej separaty\u015bci odrzucili propozycj\u0119 podpisania uk\u0142adu federacyjnego (31.03.1992) nadal jednostronnie uznaj\u0105c niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Czeczenii.<\/p>\n

4) formowanie si\u0119 opozycji antydudajewowskiej i wybuch czecze\u0144skiej wojny domowej (1993-1994); pojawienie si\u0119 wyra\u017anych wp\u0142yw\u00f3w arabskich w ruchu separatystycznym; pierwsza wyra\u017ana fala uchod\u017ac\u00f3w narodowo\u015bci czecze\u0144skiej<\/p>\n

5) wej\u015bcie wojsk federalnych wspieranych przez opozycj\u0119 czecze\u0144sk\u0105 i rozpocz\u0119cie walk zbrojnych z separatystami (1994)<\/p>\n

6) rosyjski szturm Groznego<\/a> (zima 1994\/1995)<\/p>\n

7) odzyskanie kontroli nad p\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Czeczenii przez Rosjan (wiosna 1995); uruchomienie pierwszych areszt\u00f3w polowych (tzw. obozy filtracyjne) w celu wykrycia i rozpoznania bojownik\u00f3w czecze\u0144skich<\/p>\n

8) odzyskanie kontroli nad po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Czeczenii przez Rosjan (lato 1995)<\/p>\n

9) walki partyzanckie; nasilenie si\u0119 czecze\u0144skich operacji zbrojnych o charakterze terrorystycznym, wymierzanych w ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105; islamizacja ruchu separatystycznego (1995)<\/p>\n

10) odzyskanie kontroli nad Groznym przez separatyst\u00f3w, likwidacja D\u017cochara Dudajewa, rozejm w Chasawjurcie, wycofanie si\u0119 wojsk rosyjskich z republiki (1995-1996), od\u0142o\u017cenie kwestii statusu republiki na okres 5 lat; chaos prawny, polityczny i zbrojny w Czeczenii, kt\u00f3rego eskalacja doprowadzi\u0142a do wybuchu II wojny czecze\u0144skiej<\/a>.<\/p>\n

Przygotowanie<\/strong><\/p>\n

Planuj\u0105cy operacj\u0119 wojskow\u0105, minister obrony Federacji Rosyjskiej, gen. Pawie\u0142 Graczow<\/a> zak\u0142ada\u0142 dzia\u0142ania militarne trwaj\u0105ce cztery tygodnie, po kt\u00f3rych do akcji mia\u0142y wej\u015b\u0107 si\u0142y MSW zabezpieczaj\u0105ce Czeczeni\u0119.<\/p>\n

Na granicy zbuntowanego pa\u0144stwa sformowano dowodzon\u0105 przez gen. Aleksieja Mitiuchina Po\u0142\u0105czon\u0105 Grup\u0119 Wojsk. Liczy\u0142a ona w sumie 23,8 tysi\u0105ca \u017co\u0142nierzy, 80 czo\u0142g\u00f3w, 208 bojowych woz\u00f3w piechoty, 182 dzia\u0142a i mo\u017adzierze i 274 samoloty, w tym 72 SU-24 i 85 SU-25. Na si\u0142y te sk\u0142ada\u0142y si\u0119 elementy 76 Pskowskiej i 106 Tulskiej Dywizji Powietrznodesantowej, 19 i 131 Brygady Zmechanizowanej, 21 Brygady Kozackiej (powietrznodesantowej) i 27 Brygady Zmechanizowanej (te\u017c nale\u017c\u0105cej do wojsk powietrznodesantowych). Dodatkowo do\u0142\u0105czono r\u00f3wnie\u017c batalion (lub, wed\u0142ug innych \u017ar\u00f3de\u0142, ca\u0142\u0105 22 Brygad\u0119) Specnazu. Wojska MSW sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z 1 Samodzielnej Dywizji Specjalnego Przeznaczenia, 1 Wo\u0142gogradzkiej Dywizji MSW i pododdzia\u0142\u00f3w OMON-u. Si\u0142y te zgrupowano w trzech bazach: w Mozdoku<\/a>, Kizlarze<\/a> iW\u0142adykaukazie<\/a>. Zgodnie z planem mia\u0142y one przekroczy\u0107 granic\u0119 w natarciu z trzech kierunk\u00f3w, uformowa\u0107 pier\u015bcie\u0144 wok\u00f3\u0142 Groznego, zdoby\u0107 miasto, a nast\u0119pnie zabezpieczy\u0107 reszt\u0119 kraju i wycofa\u0107 si\u0119, przekazuj\u0105c go pod kontrol\u0119 wojsk MSW.<\/p>\n

Przebieg<\/strong><\/p>\n

11 grudnia 1994 do republiki Czeczeni wkroczy\u0142y wojska rosyjskie, chc\u0105ce przywr\u00f3ci\u0107 porz\u0105dek konstytucyjny i zapobiec post\u0119puj\u0105cym, nielegalnym z punktu widzenia prawa federalnego, dzia\u0142aniom separatystycznym na jej terenie. Pomimo pocz\u0105tkowych niepowodze\u0144 \u2013 jak podj\u0119ta na rozkaz \u00f3wczesnego ministra obrony Rosji Paw\u0142a Graczowa<\/a> pr\u00f3ba zdobycia Groznego<\/a> na Nowy Rok wy\u0142\u0105cznie przez nieos\u0142aniane jednostki pancerne \u2013 Rosjanie zaj\u0119li stolic\u0119 Czeczenii (luty 1995). Dow\u00f3dc\u0105 wojsk rosyjskich, kt\u00f3re zdoby\u0142y Grozny by\u0142 gen. Lew Rochlin<\/a>, kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 przyj\u0119cia za zdobycie Groznego tytu\u0142u Bohatera Rosji, gdy\u017c nie uzna\u0142 za zaszczytne zwyci\u0119stwa odniesionego nad w\u0142asnymi obywatelami.<\/p>\n

Od tego momentu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 walka z oddzia\u0142ami separatyst\u00f3w, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 wycofa\u0107 i przegrupowa\u0107 w g\u00f3rskich rejonach republiki. W walkach tych Rosjanie zacz\u0119li ponosi\u0107 istotne straty w ludziach. Problemem dla si\u0142 rosyjskich by\u0142y zw\u0142aszcza walki w miastach, do kt\u00f3rych dow\u00f3dcy i \u017co\u0142nierze rosyjscy byli nieprzygotowani, jak te\u017c ataki terrorystyczne poza terytorium Czeczenii. W czerwcu 1995 r. Szamil Basajew<\/a> przeprowadzi\u0142 atak terrorystyczny na szpital cywilny wBudionnowsku<\/a>, a w styczniu 1996 r. akcj\u0119 o takim samym charakterze na szpital w Kizlarze<\/a> przeprowadzi\u0142 inny dow\u00f3dca separatyst\u00f3w \u2013 Salman Radujew<\/a>. W grudniu 1995 roku separaty\u015bci odzyskali chwilowo kontrol\u0119 nad drugim co do wielko\u015bci mie\u015bcie republiki Gudermesem<\/a>, jednak po kilku dniach walk zostali zmuszeni do ust\u0105pienia. 21 kwietnia 1996 r. po namierzeniu jego telefonu satelitarnego i przeprowadzeniu rosyjskiego ataku rakietowego zgin\u0105\u0142 D\u017cochar Dudajew<\/a>, a w\u0142adz\u0119 po nim przej\u0105\u0142 Zelimchan Jandarbijew<\/a>. Po zaskakuj\u0105cym dla wojsk rosyjskich letnim ataku bojownik\u00f3w w sierpniu 1996 r. separatystom uda\u0142o si\u0119 odbi\u0107 Grozny<\/a>.<\/p>\n

Przej\u015bcie konfliktu w stan przewlek\u0142y, spektakularne akcje separatyst\u00f3w, a tak\u017ce okres wybor\u00f3w prezydenta Rosji (czerwiec-lipiec 1996 r.) zaktywizowa\u0142y dzia\u0142ania polityczne, w kt\u00f3rych wielk\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 genera\u0142 Aleksandr Lebied<\/a> (Lebied\u017a), kr\u00f3tkotrwa\u0142y sekretarz Rady Bezpiecze\u0144stwa Rosji \u2013 w ich wyniku 31 sierpnia 1996 r. w Chasawjurcie<\/a> podpisano rozejm ko\u0144cz\u0105cy pierwsz\u0105 wojn\u0119 czecze\u0144sk\u0105<\/a>. Na jego mocy m.in. problem statusu republiki zosta\u0142 od\u0142o\u017cony na 5 lat.<\/p>\n

Straty wojenne<\/strong><\/p>\n

Wed\u0142ug danych strony rosyjskiej, w wojnie zgin\u0119\u0142o 17391 \u017co\u0142nierzy i bojownik\u00f3w walcz\u0105cych po stronie separatyst\u00f3w oraz 5552 \u017co\u0142nierzy wojsk federalnych (poleg\u0142ych i zaginionych). Wed\u0142ug separatyst\u00f3w w wojnie poleg\u0142o ok. 3 tys. \u017co\u0142nierzy i bojownik\u00f3w czecze\u0144skich oraz ponad 14 tys. Rosjan. Nie s\u0105 znane dok\u0142adne straty ludno\u015bci cywilnej. Szacunki wahaj\u0105 si\u0119 od 30 tys. do 100 tys. cywili zabitych na terytorium Czeczenii oraz 161 cywili zabitych poza terytorium Czeczenii. Generalicja rosyjska szacuje straty w ludno\u015bci cywilnej na ok. 50-80 tys. os\u00f3b. Problemy z oszacowaniem strat wojennych wynikaj\u0105 z charakteru konfliktu, do kt\u00f3rego dosz\u0142o w trakcie trwania czecze\u0144skiej wojny domowej. Wielu cywili by\u0142o w obawie o w\u0142asne bezpiecze\u0144stwo uzbrojonych, a bojownicy bez trudu mogli maskowa\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d cywili. Cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy i bojownik\u00f3w w trakcie dzia\u0142a\u0144 wojennych zmienia\u0142a strony konfliktu, co dodatkowo utrudnia\u0142o ustalenie strat walcz\u0105cych ze sob\u0105 stron. Nieznana jest r\u00f3wnie\u017c dok\u0142adna liczba uchod\u017ac\u00f3w wojennych (ok. 500 tys. os\u00f3b).<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/I_wojna_czecze%C5%84ska<\/a><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I wojna w Czeczenii \u2013 konflikt zbrojny pomi\u0119dzy separatystamiczecze\u0144skimi usi\u0142uj\u0105cymi utworzy\u0107 niepodleg\u0142e pa\u0144stwo czecze\u0144skie irosyjskimi wojskami federalnymi, datowany na okres od 11 grudnia 1994 roku do 31 sierpnia 1996 roku. Konflikt obj\u0105\u0142 swym zasi\u0119giem g\u0142\u00f3wnieCzeczeni\u0119, w niewielkim stopniu: kraj stawropolski, Oseti\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105,Inguszeti\u0119 i Dagestan. Po stronie rosyjskiej uczestniczyli cz\u0142onkowie antydudajewowskiej opozycji czecze\u0144skiej, walcz\u0105cy o pozostanie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[144],"tags":[],"class_list":["post-7060","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-i-wojna-czeczenska-94-96"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7060","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7060"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7060\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7310,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7060\/revisions\/7310"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7060"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7060"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7060"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}