{"id":7052,"date":"2016-04-02T15:53:11","date_gmt":"2016-04-02T15:53:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.universe.expert\/?p=7052"},"modified":"2016-04-20T12:30:36","modified_gmt":"2016-04-20T12:30:36","slug":"wojna-iracko-iranska-80-88","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.universe.expert\/?p=7052","title":{"rendered":"Wojna Iracko-Ira\u0144ska ’80-’88"},"content":{"rendered":"

\"220px-Middle_east_graphic_2003\"<\/a>Wojna iracko-ira\u0144ska<\/b> \u2013 zwana r\u00f3wnie\u017c Narzucon\u0105 wojn\u0105<\/i> i \u015awi\u0119t\u0105 obron\u0105<\/i> (w Iranie<\/a>), Al-Kadisijj\u0105<\/a> Saddama<\/a><\/i> (w Iraku<\/a>) oraz Pierwsz\u0105 wojn\u0105 w zatoce<\/i>, wojna mi\u0119dzy Irakiem i Iranem w okresie od 22 wrze\u015bnia<\/a> 1980<\/a> do20 sierpnia<\/a> 1988<\/a>.<\/p>\n

Wojn\u0119 rozpocz\u0105\u0142 Irak atakiem w rejonie podzielonego w 1975 Szatt al-Arab<\/a> \u2013 wsp\u00f3lnego uj\u015bcia Tygrysu<\/a> i Eufratu<\/a>. Wojska irackie wdar\u0142y si\u0119 w g\u0142\u0105b Iranu, ale szybko zosta\u0142y wyparte, gdy Ira\u0144czycy przeszli do kontrataku. W wyniku r\u00f3wnowagi si\u0142 ustali\u0142a si\u0119 480-kilometrowa linia frontu, a dzia\u0142ania mia\u0142y charakter wojny pozycyjnej<\/a>.<\/i><\/p>\n

Wojna przynios\u0142a ogromne straty. W jej czasie zgin\u0119\u0142o ponad milion ludzi, a straty materialne ocenia si\u0119 na ponad 400 mld dolar\u00f3w<\/a>. Wojna ta spowodowa\u0142a gwa\u0142towne wzmocnienie Iraku popieranego przez kraje arabskie i Zwi\u0105zek Socjalistycznych Republik Radzieckich<\/a>, kt\u00f3re pomaga\u0142y Irakowi poprzez pomoc w uzyskiwaniu broni oraz wsparcie specjalist\u00f3w wojskowych). Pomocy Irakowi udzieli\u0142y tak\u017ce pa\u0144stwa zachodnie (w tym Stany Zjednoczone<\/a>), kt\u00f3re obawia\u0142y si\u0119 rozprzestrzenienia si\u0119 ira\u0144skiej rewolucji islamskiej<\/a>.<\/p>\n

Przebieg dzia\u0142a\u0144 wojennych by\u0142 bardzo podobny do tych na froncie zachodnim<\/a> w czasie I wojny \u015bwiatowej<\/a> z udzia\u0142em wojny pozycyjnej, gniazd karabin\u00f3w maszynowych, walki na bagnety, u\u017cyciem drutu kolczastego, zmasowanych atak\u00f3w piechoty poprzez ziemi\u0119 niczyj\u0105 i rozleg\u0142e u\u017cycie broni chemicznej.<\/p>\n

Geneza sporu Iraku i Iranu<\/span><\/h3>\n

Mi\u0119dzy obydwoma islamskimi<\/a>krajami istnia\u0142 d\u0142ugoletni konflikt graniczny. Zachodnia granica ira\u0144skiego ostanu<\/a> (prowincji)Chuzestan<\/a> by\u0142a miejscem styku \u015bwiata perskiego<\/a> (na wschodzie<\/a>) iarabskiego<\/a> (na zachodzie<\/a>). Od pierwszej po\u0142owy VII wieku<\/a>Chuzestan by\u0142 terenem podboj\u00f3w arabskich, a nast\u0119pnie osadnictwa arabskiego. A\u017c do 1925 by\u0142autonomiczn\u0105<\/a> cz\u0119\u015bci\u0105 Iranu – ogromnego kraju o powierzchni ponad 1 620 000 km\u00b2, kiedy to rz\u0105d Rezy Szaha Pahlawiego<\/a> zni\u00f3s\u0142 autonomi\u0119 r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci Iranu, w celu scalenia kraju. W XX wieku by\u0142 to jeden z najbogatszych i najlepiej rozwini\u0119tych region\u00f3w Iranu, dzi\u0119ki po\u0142o\u017ceniu geograficznemu, a przede wszystkim dzi\u0119ki bogatym z\u0142o\u017com ropy naftowej<\/a>. W mie\u015bcie Abadan<\/a> znajdowa\u0142a si\u0119 najwi\u0119ksza ira\u0144ska rafineria ropy naftowej<\/a>. Prowincja by\u0142a zamieszkana przez du\u017c\u0105 liczb\u0119 ludno\u015bci arabskoj\u0119zycznej<\/a>. Na prze\u0142omie lat 50. i 60. XX wieku Irak zacz\u0105\u0142 popiera\u0107 ruchy secesyjne<\/a> w Chuzestanie, uznaj\u0105c t\u0119 prowincj\u0119 za cz\u0119\u015b\u0107 odebranego mu terytorium. Po przedwczesnej \u015bmierci Gamala Abdela Nasera<\/a> (w 1970), prezydenta Egiptu<\/a>, najludniejszego kraju arabskiego i najwa\u017cniejszego przyw\u00f3dcy \u015bwiata arabskiego oraz po zdobyciu w\u0142adzy w Iraku przez nacjonalistyczn\u0105<\/a>parti\u0119 Baas<\/a>, przyw\u00f3dcy Iraku postanowili przej\u0105\u0107 rol\u0119 lidera kraj\u00f3w arabskich<\/a>. W Iranie dzi\u0119ki petrodolarom<\/a> oraz pomocy Stan\u00f3w Zjednoczonych szach<\/a> stworzy\u0142 ogromn\u0105 machin\u0119 militarn\u0105. 15 pa\u017adziernika 1971 zosta\u0142y urz\u0105dzone w Persepolis<\/a>huczne obchody 2500-lecia imperium perskiego<\/a>.<\/p>\n

W odpowiedzi na wspieranie przez Irak mniejszo\u015bci w Iranie, Iran zacz\u0105\u0142 wspiera\u0107 irackich Kurd\u00f3w<\/a>. Do likwidacji separatystycznych oddzia\u0142\u00f3w kurdyjskich w Iraku dosz\u0142o w okresie od marca 1974 do marca 1975 roku. Zwyci\u0119stwo nad nimi uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 dzi\u0119ki podpisaniu 6 marca 1975 roku Umowy Algierskiej z szachem Mohammadem Rez\u0105 Pahlawim<\/a>. Iran w zamian za zrzeczenie si\u0119 przez Irak prawa do cz\u0119\u015bci szlaku wodnego w Szatt al Arab wycofa\u0142 swoje wsparcie dla rebeliant\u00f3w.<\/p>\n

Trzy lata po Umowie Algierskiej, gdy sytuacja w Iranie stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej niebezpieczna, tamtejszy monarcha poprosi\u0142 rz\u0105d Iraku o pomoc w rozprawie z wrogami ira\u0144skiego rz\u0105du. Po namowach rz\u0105du Iranu, iracki rz\u0105d nakaza\u0142 wydalenie z kraju (w 1978) zbieg\u0142ego ira\u0144skiego ajatollaha Ruhollaha Chomeiniego<\/a>, kt\u00f3ry potem stan\u0105\u0142 na czele wrogiego Irakowi pa\u0144stwa islamskiego. Chomeini a tak\u017ce inni z przyw\u00f3dc\u00f3w religijnej opozycji ira\u0144skiej przebywali w an-Nad\u017cafi<\/a>, gdzie dosz\u0142o do szyickich<\/a> protest\u00f3w zako\u0144czonych interwencj\u0105 genera\u0142a Ali Hassana al Mad\u017cida<\/a>, kt\u00f3ry osadzi\u0142 w wi\u0119zieniu szyickiego ajatollaha Muhammada Bakira as-Sadra<\/a> i jego najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w.<\/p>\n

Rewolucja islamska i szyickie wyst\u0105pienia w Iraku<\/span><\/h3>\n

W Iranie zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 wierz\u0105cych stanowili szyici. Po ira\u0144skiej rewolucji islamskiej w 1979 w\u0142adz\u0119 w kraju przej\u0119li radykalni szyici, nawo\u0142uj\u0105cy ludy s\u0105siednich kraj\u00f3w (w tym Iraku) do obalenia w\u0142adz i utworzenia r\u00f3wnie\u017c w nich republik islamskich. Wyznawcy szyizmu stanowili w \u00f3wczesnym Iraku ponad po\u0142ow\u0119 ludno\u015bci, mniejszo\u015bci\u0105 byli sunnici<\/a>. W 1979 prezydentem Iraku zosta\u0142 Saddam Husajn<\/a>, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 dopu\u015bci\u0107 do radykalizacji irackich szyit\u00f3w. Husajn zamierza\u0142 wykorzysta\u0107 porewolucyjny chaos w Iranie. Przed rewolucj\u0105 ira\u0144ska armia by\u0142a jedn\u0105 z najliczniejszych w \u015bwiecie, po rewolucji zosta\u0142a faktycznie os\u0142abiona. Pod wp\u0142ywem rewolucji islamskiej wielu irackich szyit\u00f3w stan\u0119\u0142o w opozycji przeciwko zdominowanemu przez sunnit\u00f3w rz\u0105dowi. Ira\u0144czycy wysy\u0142ali do Iraku propagand\u0119 religijn\u0105 oraz pieni\u0105dze. W kilku szyickich miastach dosz\u0142o do rebelii zwolennik\u00f3w przy\u0142\u0105czenia do Iranu. W odpowiedzi dosz\u0142o do deportacji stu tysi\u0119cy szyickich Irakijczyk\u00f3w do Iranu (kt\u00f3rych Husajn nazywa\u0142 Persami<\/i>) a tak\u017ce rozpocz\u0119to proces podburzania Arab\u00f3w zamieszkuj\u0105cych Chuzestan przeciwko teokratycznemu<\/a> rz\u0105dowi Iranu. Husajn rozpocz\u0105\u0142 tak\u017ce akcje przeciwko szyickiej grupie Zew Islamu<\/a>. Szyici przeprowadzali coraz \u015bmielsze zamachy terrorystyczne<\/a>. W trakcie wizyty szefa dyplomacji, Tarika Aziza<\/a> na uniwersytecie al-Mustansirija w Bagdadzie, ekstremi\u015bci dokonali nieudanego zamachu a nast\u0119pnie dokonali kolejnego nieudanego zamachu, tym razem na ministra informacji, Nusifa al D\u017casima. Na pocz\u0105tku wiosny roku 1980 dosz\u0142o do serii szyickich zamach\u00f3w w kt\u00f3rej zgin\u0105\u0142 szereg polityk\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w, w odwecie za zamachy, Husajn nakaza\u0142 zabi\u0107 ajatollaha as-Sadra, a wi\u0119c duchowego przyw\u00f3dc\u0119 irackich szyit\u00f3w.<\/p>\n

Wsparcie dla Iraku ze strony spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej<\/span><\/h3>\n

Przed planowan\u0105 wojn\u0105 z Iranem Irak uruchomi\u0142 akcj\u0119 zbierania poparcia przeciwko tamtejszemu re\u017cimowi. Kampani\u0119 wymierzon\u0105 przeciwko Iranowi umo\u017cliwi\u0142 sam re\u017cim tego pa\u0144stwa – skrajni szyici wydalili bowiem z tamtejszego rz\u0105du polityk\u00f3w centrystycznych a ich miejsce zaj\u0119li fanatycy. Cho\u0107 Irak znalaz\u0142 si\u0119 przez pewien czas w stanie izolacji po swoich atakach na rz\u0105d Egiptu i tamtejszego prezydenta, Anwara Sadata<\/a> (po porozumieniu w Camp David<\/a>, kt\u00f3re Egipcjanie zawarli z Izraelczykami, co w Iraku uznano za zdrad\u0119 Arab\u00f3w), szybko odzyska\u0142 poparcie. Wraz z wieloma pa\u0144stwami kr\u0119gu cywilizacji islamskiej i arabskiej pot\u0119pi\u0142 radzieck\u0105 interwencj\u0119 w Afganistanie<\/a> z zimy 1979 r. W roku starcia z Iranem rz\u0105d Iraku og\u0142osi\u0142 doktryn\u0119 programu panarabskiego, w kt\u00f3rym wezwa\u0142 do sojuszu wszystkich przyw\u00f3dc\u00f3w \u015bwiata arabskiego w celu zwalczania pr\u00f3b obcych ingerencji w sprawy wewn\u0119trzne Arab\u00f3w. Husajn zdoby\u0142 si\u0119 nawet na popraw\u0119 stosunk\u00f3w z Arabi\u0105 Saudyjsk\u0105<\/a>, monarchi\u0105 skrajnie religijn\u0105, kt\u00f3ra nie pozostawa\u0142a w dobrych stosunkach z sekularystami z Iraku. Saddam wywalczy\u0142 u Saudyjczyk\u00f3w wsparcie finansowe oraz u\u0142atwienia dla transportu wojsk irackich przez terytorium pa\u0144stwa[10]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Przebieg dzia\u0142a\u0144 wojennych<\/span><\/h2>\n

Iracka inwazja<\/span><\/h3>\n

Irak rozpocz\u0105\u0142 bez uprzedzenia inwazj\u0119 na Iran 22 wrze\u015bnia 1980 z zamiarem przeprowadzenia wojny „b\u0142yskawicznej”<\/a>, pod pretekstem konfliktu granicznego o Szatt al-Arab \u2013 po\u0142\u0105czone szerokie uj\u015bcie do Zatoki Perskiej rzek Tygrys i Eufrat, najwi\u0119kszych rzek Mezopotamii<\/a>. Nad Szatt al-Arab po\u0142o\u017cona jest Basra<\/a>, g\u0142\u00f3wny port Iraku. Dodatkowo w\u0142adze Iraku chcia\u0142y uzyska\u0107 swobodny dost\u0119p do zatoki Perskiej<\/a>, zamiast tylko bardzo w\u0105skiego dost\u0119pu skrawkiem l\u0105du. Irakijczycy, chc\u0105c powt\u00f3rzy\u0107 izraelski sukces z 1967 (wojna sze\u015bciodniowa<\/a>), przeprowadzili szereg nalot\u00f3w na ira\u0144skie bazy lotnicze, niszcz\u0105c jedynie kilka z kilkuset ira\u0144skich samolot\u00f3w. Nast\u0119pnego dnia po inwazji Iran wys\u0142a\u0142 w kontrataku 120 samolot\u00f3w F-4, atakuj\u0105c bazy i instalacje naftowe na terenie Iraku. Jednocze\u015bnie na ca\u0142ej granicy (poza zrewoltowanym Kurdystanem<\/a>) do akcji przyst\u0105pi\u0142y irackie wojska l\u0105dowe, na ca\u0142ym froncie napotykaj\u0105c jedynie jedn\u0105 dywizj\u0119 zmechanizowan\u0105 oraz sporadyczny ostrza\u0142 artyleryjski. G\u0142\u00f3wnym celem natarcia by\u0142a bogata w rop\u0119 ira\u0144ska prowincja Chuzestan. Iracka armia, pomimo posiadanej przewagi, naciera\u0142a bardzo powoli i ostro\u017cnie. Ju\u017c 5 dnia wojny zamar\u0142o irackie natarcie w p\u00f3\u0142nocnym Chuzestanie, powstrzymane przez Ira\u0144czyk\u00f3w nad brzegiem rzeki Kharekh<\/a>. W po\u0142udniowym Chuzestanie wojska irackie poczyni\u0142y wi\u0119ksze post\u0119py. Uda\u0142o im si\u0119 zbli\u017cy\u0107 na odleg\u0142o\u015b\u0107 kilkunastu kilometr\u00f3w do stolicy prowincji, Ahwazu<\/a>. Jednak w tym rejonie dzia\u0142ania irackie parali\u017cowa\u0142a skuteczna obrona Susansgredu. Bardziej na po\u0142udnie celem irackiego natarcia sta\u0142y si\u0119 po\u0142o\u017cone nad brzegiem Szatt al-Arab miasta Chorramszahr<\/a> i Abadan<\/a>. Po pierwszym nieskutecznym ataku na Chorramszahr wojska irackie przyst\u0105pi\u0142y do ostrza\u0142u miasta. Ostatecznie dopiero po miesi\u0105cu krwawych walk ulicznych armia iracka zdoby\u0142a to miasto. Po\u0142o\u017cony dalej na po\u0142udniowy wsch\u00f3d Abadan zosta\u0142 odci\u0119ty od reszty Iranu po tym, jak Irakijczycy przeprawili si\u0119 na pocz\u0105tku pa\u017adziernika na prawy brzeg rzeki Karun<\/a>. Po\u0142o\u017cone na wyspie miasto by\u0142o obl\u0119\u017cone, zaopatrzenie dostarczano \u015bmig\u0142owcami i \u0142odziami po zmroku. Jednak Irakijczycy, ze wzgl\u0119du na spodziewane ci\u0119\u017ckie walki uliczne, nie zdecydowali si\u0119 na szturm miasta. Na innych odcinkach frontu Irakijczykom uda\u0142o si\u0119 dotrze\u0107 jedynie do podn\u00f3\u017ca masywu g\u00f3r Zagros<\/a>, kt\u00f3re zaczyna\u0142y si\u0119 tu\u017c za granic\u0105 iracko-ira\u0144sk\u0105. Ostatnie irackie pr\u00f3by ataku podj\u0119te w listopadzie zako\u0144czy\u0142y si\u0119 fiaskiem. Armia iracka wesz\u0142a maksymalnie 80 kilometr\u00f3w w g\u0142\u0105b ira\u0144skiego terytorium. 7 grudnia 1980 Saddam Husajn og\u0142osi\u0142 wstrzymanie wszelkich dzia\u0142a\u0144 ofensywnych wojsk irackich.<\/p>\n

W okresie walk z Iranem, sytuacj\u0119 wykorzystali Izraelczycy<\/a> kt\u00f3rzy w czerwcu 1981 roku dokonali ataku na iracki reaktor atomowy w miejscowo\u015bci Osirak<\/a>. Reaktor ten ju\u017c rok wcze\u015bniej zosta\u0142 zaatakowany przez lotnictwo ira\u0144skie, wtedy jednak bezskutecznie. Wys\u0142ane przez rz\u0105d Izraela samoloty F-16<\/a> i F-15<\/a> wtargn\u0119\u0142y na obszar Iraku poprzez teren Arabii Saudyjskiej. Atak zapobieg\u0142 dalszemu rozwojowi irackiego programu atomowego. Wed\u0142ug irackiej propagandy Izrael wspiera\u0142 Iran dostawami wojskowymi.<\/p>\n

Wsparcie zagraniczne dla stron konfliktu<\/span><\/h3>\n

Irak zacz\u0105\u0142 otrzymywa\u0107 znacz\u0105ce wsparcie od mocarstw zachodnich (Francja<\/a>, Wielka Brytania<\/a>, USA<\/a>, a tak\u017ce RFN<\/a>) oraz\u00a0Zwi\u0105zku Radzieckiego<\/a> i pa\u0144stw arabskich. Saddam Husajn sta\u0142 si\u0119 „obro\u0144c\u0105 \u015bwiata arabskiego” przed rewolucj\u0105 ira\u0144sk\u0105. Wybuch wojny spowodowa\u0142 zbli\u017cenie mi\u0119dzy Zachodem i Irakiem (w 1982 USA usun\u0119\u0142y Irak z listy kraj\u00f3w wspieraj\u0105cych terroryzm i nawi\u0105za\u0142y stosunki dyplomatyczne). Kraje te obawia\u0142y si\u0119 rozprzestrzenienia ira\u0144skiej rewolucji islamskiej i w jej efekcie destabilizacji wa\u017cnego gospodarczo rejonu. Mniej lub bardziej jawnie zach\u0119ca\u0142y Saddama do wojny z Iranem, wspiera\u0142y go politycznie, a tak\u017ce militarnie. W zakres dostaw wchodzi\u0142y najnowsze technologie oraz bro\u0144. W 1983 r. aby zyska\u0107 dalsze wsparcie Zachodu, Irak wydali\u0142 ze swojego terenu Abu Nidala<\/a>, jednego z najs\u0142ynniejszych terroryst\u00f3wpalesty\u0144skich<\/a>. Po wydaleniu Nidala, do stolicy Iraku przyby\u0142 przedstawiciel rz\u0105du USA a rok p\u00f3\u017aniej do USA przyby\u0142 wicepremier Iraku kt\u00f3ry spotka\u0142 si\u0119 tam z prezydentem Ronaldem Reaganem<\/a>, Henrym Kissingerem<\/a> i Georgem Schultzem<\/a>. W trakcie spotkania oficjalnie wznowiono zerwane w 1967 r. stosunki pomi\u0119dzy oboma rz\u0105dami. Husajn uzyska\u0142 kredyty i po\u017cyczki nie tylko od rz\u0105du USA ale te\u017c m.in. bank\u00f3w<\/a> w\u0142oskich<\/a>, Kuwejtu i Zjednoczonych Emirat\u00f3w Arabskich<\/a>. Ciesz\u0105c si\u0119 uznaniem Irak otrzyma\u0142 i kupowa\u0142 sprz\u0119t wojskowy od m.in. ZSRR, Francji, USA, Niemiec<\/a>, Chin<\/a>, Brazylii<\/a>, Argentyny<\/a>, Szwajcarii, Danii<\/a> i Szwecji<\/a>. W przeci\u0105gu roku Irak potrafi\u0142 wyda\u0107 na armi\u0119 a\u017c czterna\u015bcie miliard\u00f3w USD. Rz\u0105d Iraku przerabia\u0142 bro\u0144 a tak\u017ce produkowa\u0142 oryginalne konstrukcje irackie. Husajn zatrudnia\u0142 zagranicznych ekspert\u00f3w, m.in.Kanadyjczyka<\/a> Geralda Buliego.<\/p>\n

\n
\n
\"\"\u00a0Osobny artyku\u0142: afera Iran-Contras<\/a>.<\/i><\/div>\n<\/dd>\n<\/dl>\n

Podczas wojny mia\u0142a miejsce afera Iran-Contras<\/a>. W zamian za pomoc w uwolnieniu zak\u0142adnik\u00f3w uprowadzonych w Bejrucie przez terroryst\u00f3w z Hezbollahu<\/a>, USA sprzeda\u0142o Iranowi pewn\u0105 ilo\u015b\u0107 broni obronnej (g\u0142\u00f3wnie rakiety przeciwpancerne). Ta operacja s\u0142u\u017cb specjalnych by\u0142a sprzeczna z oficjaln\u0105 polityk\u0105 USA nieprowadzenia rokowa\u0144 z terrorystami. Ponadto cz\u0119\u015b\u0107 pieni\u0119dzy uzyskanych z tych transakcji przekazywano na wspomaganie nikaragua\u0144skich<\/a> powsta\u0144c\u00f3w Contras<\/a> walcz\u0105cych przeciwko lewicowemu rz\u0105dowi. W \u015bwietle \u00f3wczesnych uchwa\u0142 Kongresu USA by\u0142o to nielegalne. O ile Irak zyska\u0142 wsparcie bloku zachodniego, du\u017cej cz\u0119\u015bci pa\u0144stw arabskich i ZSRR to Iran pozosta\u0142 osamotniony i cieszy\u0142 si\u0119 wsparciem jedynie Syrii<\/a>i Korei P\u00f3\u0142nocnej<\/a> oraz w dyskretny spos\u00f3b by\u0142 zbrojony przez USA.<\/p>\n

Wyparcie wojsk irackich z terytorium Iranu i zako\u0144czenie wojny<\/span><\/h3>\n

W styczniu 1981 ira\u0144ska armia podj\u0119\u0142a pierwsz\u0105, nieudan\u0105 pr\u00f3b\u0119 kontrataku (operacja Nasr<\/i>). We wrze\u015bniu Ira\u0144czycy przeprowadzili pierwsz\u0105 udan\u0105 operacj\u0119 (kryptonim Samen<\/i>), wypieraj\u0105c Irakijczyk\u00f3w z prawego brzegu rzeki Karun<\/a>, i tym samym znosz\u0105c obl\u0119\u017cenie Abadanu<\/a>. Nast\u0119pnie pod koniec 1981 w kolejnej udanej operacji Tariq ol-Quds odbili miastoBostan<\/a>, zajmuj\u0105c wa\u017cn\u0105 drog\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 p\u00f3\u0142nocny i po\u0142udniowy Chuzestan<\/a>. W 1982 wojska ira\u0144skie przeprowadzi\u0142y dwie wielkie operacje zako\u0144czone sukcesem. Najpierw w marcu, w wyniku operacji Fath, odrzucili Irakijczyk\u00f3w znad rzeki Kharekh, wyzwalaj\u0105c tym samym p\u00f3\u0142nocny Chuzestan. W miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 operacja Bait-al-Mugaddas (Quds), kt\u00f3rej celem by\u0142o wyparcie Irakijczyk\u00f3w z Chorramszahru<\/a>. By\u0142o to najwi\u0119ksze zwyci\u0119stwo Ira\u0144czyk\u00f3w w tej wojnie, w samym Chorramszahr do niewoli dosta\u0142o si\u0119 12 tysi\u0119cy irackich \u017co\u0142nierzy, 30% irackich si\u0142 w Chuzestanie zosta\u0142o rozbitych. W obliczu kl\u0119ski na froncie 20 wrze\u015bnia 1982 Saddam Husajn og\u0142osi\u0142 wycofanie swojej armii na granic\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 i wyrazi\u0142 gotowo\u015b\u0107 rozm\u00f3w pokojowych. Irak zaoferowa\u0142 nawet wsp\u00f3lny atak na Izrael. co zosta\u0142o jednak odrzucone przez Ajatollaha (wbrew radom jego rz\u0105du). Pora\u017cki wojsk irackich spowodowane by\u0142y wykorzystaniem przez Iran fanatycznych ochotnik\u00f3w. Ira\u0144skie wojsko wykorzystywa\u0142o tak\u017ce dzieci, kt\u00f3re posy\u0142ano na pola minowe w celu ich rozpoznania. Ajatollah Chomeini obieca\u0142 tym kt\u00f3rzy zgin\u0119li w wojnie z Irakiem p\u00f3j\u015bcie prosto do raju. W trakcie walk w tym okresie sam Husajn znalaz\u0142 si\u0119 na pierwszej linii frontu po\u015br\u00f3d okr\u0105\u017cenia ira\u0144skiego. Na skutek kontrofensyw Irakijczycy zdo\u0142ali odnie\u015b\u0107 nad Iranem znaczne zwyci\u0119stwa i zrezygnowali z rozm\u00f3w pokojowych. W 1984, w zwi\u0105zku z przed\u0142u\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0105 i wyczerpaniem obu stron, Irak rozpocz\u0105\u0142 tzw. wojn\u0119 tankowc\u00f3w<\/a>, polegaj\u0105c\u0105 na atakach na tankowce i instalacje naftowe przeciwnika. Dzia\u0142ania te mia\u0142y na celu uderzenie w g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w drugiego pa\u0144stwa, jakim by\u0142 eksport ropy i tym samym odebranie \u015brodk\u00f3w na kontynuowanie wojny.<\/p>\n

W lutym 1986 mia\u0142a miejsce udana ira\u0144ska operacja Wal-Fajr 8<\/a>. W marcu 1986 mia\u0142a miejsce nieudana ira\u0144ska operacja Badr<\/a>. W 1986 r. w trakcie walk o p\u00f3\u0142wysep Fao<\/a> na pomoc Irakijczykom przyszli Egipcjanie. Pokonanie wojsk ira\u0144skich bior\u0105cych udzia\u0142 w operacji Badr<\/a> uznana zosta\u0142a za sukces wojsk irackich\u00a0Wojna poch\u0142on\u0119\u0142a wiele ofiar, by\u0142a kosztowna dla obu stron i sko\u0144czy\u0142a si\u0119 brakiem rozstrzygni\u0119cia[23]<\/a><\/sup>, najcz\u0119\u015bciej jednak na arenie mi\u0119dzynarodowej i w Iraku uznana zosta\u0142a za sukces wojsk irackich[22]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Si\u0142y z obu stron<\/span><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
<\/td>\n\"\"\u00a0<\/span>Irak<\/a> (1980)<\/th>\n\"\"\u00a0<\/span>Iran<\/a> (1980)<\/th>\n<\/tr>\n
\u017co\u0142nierze<\/th>\n190 000 (armia), 18 000 (lotnictwo), 10 000 (obrona przeciwlotnicza), 4000 (marynarka)<\/td>\n150 000 (armia), 70 000 (lotnictwo), 20 000 (marynarka)<\/td>\n<\/tr>\n
czo\u0142gi<\/th>\n1400 T-62<\/a>, 300 T-55<\/a>, 300 T-54<\/a>, 50 T-72<\/a>, 45 PT-76<\/a><\/td>\n894 Chieftain<\/a> Mk3\/5, 460M60A1 Patton<\/a>, 240 M48A5 Patton<\/a>, 160 M47M Patton<\/a>, 130 FV101 Scorpion<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
pojazdy opancerzone<\/th>\n100 BMP-1<\/a>, 250 BTR-50<\/a>, 100 OT-62A TOPAS<\/a>, 100 EE-9 Cascavel<\/a>, 100EE-11 Urutu<\/a>, 85 Panhard M3<\/td>\n400 M113<\/a>A1, 300 BTR-60<\/a>P, 270 BTR-50<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
dzia\u0142a artyleryjskie<\/th>\n250 D-1<\/a> 152\u00a0mm, 250 M-30<\/a> 122\u00a0mm, 100 M-46<\/a> 130\u00a0mm, 100 T-12 100\u00a0mm, 50 D-20<\/a> 152\u00a0mm, 50 2S1 Go\u017adzik<\/a> 122\u00a0mm, 50 2S3 Akacja<\/a>152\u00a0mm, 200 wwr BM-21 Grad<\/a><\/td>\n390 M109A1 155 mm<\/a>, 250M101A1 105 mm<\/a>, 100M114A1<\/a> 155\u00a0mm, 100 M-46<\/a>130\u00a0mm, 50 M115<\/a> 203\u00a0mm, 40 M107<\/a> 175\u00a0mm, 38 M110<\/a>203\u00a0mm<\/td>\n<\/tr>\n
samoloty bojowe<\/th>\n65 MiG-23<\/a>BN, 15 MiG-23<\/a>MS, 50 MiG-21<\/a>MF, 40 MiG-21<\/a>PFM, 60 Su-20<\/a>, 40 Su-7<\/a>B, 15 Hawker Hunter<\/a>, 10 I\u0142-28<\/a>, 12 Tu-22<\/a><\/td>\n160 F-4E<\/a>, 25 F-4D, 150 F-5E<\/a>\/F, 77 F-14A<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
\u015bmig\u0142owce bojowe<\/th>\n40 SA 342L Gazelle<\/a>, 6 Mi-25<\/a>, 10 SA-321H Super Frelon<\/a><\/td>\n190 AH-1J<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
obrona przeciwlotnicza<\/th>\n20 baterii S-75<\/a> (400 pocisk\u00f3w), 30 S-125<\/a> (1000 pocisk\u00f3w), 20 2K12 Kub<\/a>(1100 pocisk\u00f3w), 200 ZSU-23-4 Szy\u0142ka<\/a><\/td>\n39 baterii MIM-23B Hawk<\/a>(1900 pocisk\u00f3w), 81 Rapier<\/a>(2000 pocisk\u00f3w), 200 ZSU-23-4 Szy\u0142ka<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Dostawy w czasie wojny<\/th>\n<\/tr>\n
ZSRR<\/a><\/b>: 30 MiG-25<\/a>PD\/PDS, 61 MiG-21bis<\/a>, 111 Su-22M<\/a>\/M3\/M4\/UM, 50 MiG-23<\/a>BN, 84 Su-25<\/a>, 24 MiG-29<\/a>, 46 Mi-25<\/a> (Mi-24D), 2150 T-62<\/a>, 500 T-72<\/a>M (z Polski i Czechos\u0142owacji), 200PT-76<\/a>, 750 BMP-1<\/a> (z Czechos\u0142owacji), 100 BMP-2<\/a>, 576 dzia\u0142 M-46<\/a> 130\u00a0mm, 576 dzia\u0142 D-30<\/a> 122\u00a0mm, 180 dzia\u0142 2A36 152\u00a0mm, 100 2S1 Go\u017adzik<\/a> 122\u00a0mm, 100 2S3 Akacja<\/a> 152\u00a0mm, 200 wwr BM-21 Grad<\/a> 122\u00a0mm, 10 mo\u017adzierzy 2S4 Tulipan<\/a> 240\u00a0mm, 800 pocisk\u00f3w R-17<\/a>Scud-B, 1500 pplot 9K33 Osa<\/a> (50 zestaw\u00f3w), 2000 pplot 9K31 Strie\u0142a-1<\/a> (160 zestaw\u00f3w), 1500 pplot 9K35 Strie\u0142a-10<\/a> (60 zestaw\u00f3w), 6500 9K32 Strie\u0142a 2<\/a>, 500 pplot 9K34 Strie\u0142a 3<\/a>, 10 000 ppk 9M14 Malutka<\/a>, 3000 ppk 9K111 Fagot<\/a>Chiny<\/a><\/b>: 40 Shenyang F-6<\/a>, 4 B-6D (Tu-16<\/a>), 1500 Typ 69<\/a>-I\/II, 1000 Typ 59<\/a>, 650 YW 531<\/a>, 100 dzia\u0142 Typ 83<\/a> 152\u00a0mm, 100 wwr Typ 63<\/a><\/p>\n

Francja<\/a><\/b>: 108 Mirage F1EQ\/BQ<\/a>, 5 Super \u00c9tendard<\/a>, 352 AM-39 Exocet<\/a>, 20 SA 342 Gazelle<\/a>, 6 SA-321H Super Frelon<\/a>, 200 ERC-90<\/a>, 115 Panhard M3, 85 dzia\u0142 AMX GCT<\/a> 155\u00a0mm, 2260 pplot Roland 2<\/a> (113 zestaw\u00f3w), 1000 ppk HOT<\/a><\/p>\n

Egipt<\/a><\/b>: 90 Chengdu F-7B<\/a>, 18 SA 342 Gazelle<\/a>, 250 T-55<\/a>, 300 wwr RL-21<\/a> (Grad) 122\u00a0mm, 210 dzia\u0142 D-30<\/a> 122\u00a0mm, 96 dzia\u0142 M-46<\/a> 130\u00a0mm<\/p>\n

Polska<\/a><\/b>: 400 T-55<\/a>, 750 MT-LB<\/a><\/p>\n

Czechos\u0142owacja<\/a><\/b>: 400 T-55<\/a>, 200 OT-64C SKOT<\/a><\/p>\n

Brazylia<\/a><\/b>: 300 EE-9 Cascavel<\/a>, 280 EE-3 Jararaca<\/a>, 100 EE-11 Urutu<\/a>, 67 wwr Astros II<\/a><\/p>\n

Austria<\/a><\/b>: 300 dzia\u0142 GC 45<\/a> 155\u00a0mm<\/p>\n

RPA<\/a><\/b>: 200 dzia\u0142 Denel G5<\/a> 155\u00a0mm<\/p>\n

Rumunia<\/a><\/b>: 150 TR-580 (T-55<\/a>)<\/p>\n

NRD<\/a><\/b>: 50 T-55<\/a><\/td>\n

Chiny<\/a><\/b>: 18 F-6<\/a>, 5 F-7A<\/a>, 600Typ 69<\/a>-II, 300 Typ 59<\/a>, 520 dzia\u0142 Typ 59-1 130\u00a0mm (M-46<\/a>), 400 wwr Typ 63<\/a>107\u00a0mm, 6 baterii plot HQ-2 (S-75<\/a>, 150 pocisk\u00f3w), 500 pplot HN-5A (Strza\u0142a-2<\/a>)Korea P\u00f3\u0142nocna<\/a><\/b>: 150Ch’\u014fnma-ho<\/a> (T-62), 480 dzia\u0142 Typ 59-1 130\u00a0mm (M-46<\/a>), 20 dzia\u0142 M-1978 Koksan<\/a>, 200 wwr Typ 63<\/a>107\u00a0mm, 100 wwr BM-11 Grad<\/a> 122\u00a0mm, 100 wwr M1985 240\u00a0mm (Fajr-3), 100R-17<\/a> Scud-B, 4000 ppk9M14 Malutka<\/a><\/p>\n

Syria<\/a><\/b>: 200 BMP-1<\/a>, 120 T-55<\/a>, 100 T-62<\/a>, 2000 ppk 9M14 Malutka<\/a><\/p>\n

ZSRR<\/a><\/b>: 400 BMP-1<\/a> (z Czechos\u0142owacji), 200 BTR-60<\/a>PB, 4000 ppk 9M14 Malutka<\/a>, 400 pplot Strza\u0142a-2<\/a><\/p>\n

Libia<\/a><\/b>: 65 T-55<\/a>, 65 T-62<\/a>, 40R-17<\/a> Scud-B<\/p>\n

USA<\/a>\/Izrael<\/a><\/b>: (pociski i cz\u0119\u015bci) 2500 ppk BGM-71 TOW<\/a>, 18 pplot MIM-23 Hawk<\/a><\/p>\n

Austria<\/a><\/b>: 200 dzia\u0142 GC 45<\/a>155\u00a0mm<\/p>\n

Szwecja<\/a><\/b>: 200 pplot RBS 70<\/a><\/p>\n

Etiopia<\/a><\/b>: (samoloty i cz\u0119\u015bci) 5 F-5A<\/a>, 3 F-5E, 2 F-5B<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Wp\u0142yw na sytuacj\u0119 w Iraku<\/span><\/h2>\n

Korzystaj\u0105c z zaanga\u017cowania Iraku w wojn\u0119 z Iranem i otrzymuj\u0105c wsparcie od Teheranu<\/a>, Kurdowie irakijscy wywo\u0142ali w po\u0142owie lat 80. kolejne powstanie. Wobec zawarcia rozejmu z Iranem, Saddam Husajn skierowa\u0142 znaczne si\u0142y przeciwko Kurdom (operacja Anfal). Irakijczycy stosowali na masow\u0105 skal\u0119 bro\u0144 chemiczn\u0105<\/a> (g\u0142\u00f3wnie iperyt siarkowy<\/a> i tabun<\/a>), r\u00f3wnie\u017c przeciwko buntuj\u0105cym si\u0119 Kurdom. W 1988 wojn\u0119 przerwano, podpisuj\u0105c w sierpniu zawieszenie broni w oparciu o zasad\u0119status quo ante bellum<\/a>.<\/i><\/p>\n

Wp\u0142yw na stosunki iracko-zachodnie<\/span><\/h2>\n

Po zako\u0144czeniu wojny stosunki Iraku z zachodem sta\u0142y si\u0119 bardziej napi\u0119te. USA przesta\u0142o popiera\u0107 Husajna w sierpniu 1990 roku – cho\u0107 jeszcze w lipcu prezydent USA chwali\u0142 rz\u0105d Husajna a stosunki mi\u0119dzy pa\u0144stwami by\u0142y bardzo dobre.<\/p>\n

Irak po zako\u0144czeniu kosztownej wojny by\u0142 krajem zad\u0142u\u017conym, za\u015b jednym z kraj\u00f3w kt\u00f3re udzieli\u0142y Irakowi najwi\u0119kszych po\u017cyczek, by\u0142 Kuwejt<\/a>. Podporz\u0105dkowanie tego kraju mog\u0142o stanowi\u0107 cz\u0119\u015bciowe rozwi\u0105zanie problemu zad\u0142u\u017cenia Iraku. Jeszcze w 1990 roku odby\u0142a si\u0119 agresja Iraku na Kuwejt<\/a>.<\/p>\n

Dzia\u0142ania pokojowe<\/span><\/h2>\n

W pa\u017adzierniku 2008 strony konfliktu podpisa\u0142y porozumienie o wsp\u00f3\u0142pracy przy ustalaniu los\u00f3w ludzi zaginionych podczas wojny. W listopadzie 2008 dosz\u0142o do wymiany szcz\u0105tk\u00f3w \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych podczas wojny. Do wymiany dosz\u0142o w Basrze; wymian\u0119 nadzorowali przedstawiciele Mi\u0119dzynarodowego Czerwonego Krzy\u017ca<\/a>.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wojna_iracko-ira%C5%84ska<\/a><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wojna iracko-ira\u0144ska \u2013 zwana r\u00f3wnie\u017c Narzucon\u0105 wojn\u0105 i \u015awi\u0119t\u0105 obron\u0105 (w Iranie), Al-Kadisijj\u0105 Saddama (w Iraku) oraz Pierwsz\u0105 wojn\u0105 w zatoce, wojna mi\u0119dzy Irakiem i Iranem w okresie od 22 wrze\u015bnia 1980 do20 sierpnia 1988. Wojn\u0119 rozpocz\u0105\u0142 Irak atakiem w rejonie podzielonego w 1975 Szatt al-Arab \u2013 wsp\u00f3lnego uj\u015bcia Tygrysu i Eufratu. Wojska irackie wdar\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[140],"tags":[],"class_list":["post-7052","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-irak-iran-80-88"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7052","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7052"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7295,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7052\/revisions\/7295"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.universe.expert\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}